Η Κάμαλα Χάρις στο Βιετνάμ και το φάντασμα της Σαϊγκόν

H αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Κάμαλα Χάρις φθάνει σήμερα στο Βιετνάμ σε μια στιγμή κατά την οποία πολλοί Αμερικανοί αλλά και διεθνείς αναλυτές συγκρίνουν το χάος που επικρατεί στην Καμπούλ με την πτώση της Σαϊγκόν το 1975, όταν οι Αμερικανοί προσπαθούσαν να φύγουν με κάθε τρόπο. Ισως όμως στη συγκυρία μπορεί να υπάρχει και μια θετική διάσταση.

Βέβαια, οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Μπάιντεν δεν ανέμεναν τη σύγκριση όταν σχεδίαζαν το ταξίδι της Χάρις στη Σιγκαπούρη και το Βιετνάμ, το δεύτερο διεθνές ταξίδι της ως αντιπροέδρου. Και παρότι θέλουν να αποφύγουν τη σύγκριση αυτή, κάποιοι αναλυτές θεωρούν πως η χρονική συγκυρία επιτρέπει στις ΗΠΑ να επιβεβαιώσουν την ηγετική τους θέση στην περιοχή, σε μια στιγμή που το γόητρό τους έχει αμαυρωθεί.

Η Νοτιοανατολική Ασία αποτελεί κεντρικό άξονα στον ανταγωνισμό μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας και πολλοί από τους ηγέτες των χωρών της περιοχής έχουν αρχίσει και δυσφορούν με την αποτυχία της κυβέρνησης Μπάιντεν να παραδώσει περισσότερα εμβόλια για την Covid-19 και τον γενικά αργό ρυθμό συναντήσεων υψηλού επιπέδου με αμερικανούς αξιωματούχους. Για παράδειγμα, ακόμα ο πρόεδρος Μπάιντεν δεν έχει καλέσει τηλεφωνικά κανέναν ηγέτη από χώρα της Νοτιοανατολικής Ασίας.

Το Βιετνάμ, έπειτα από χρόνια αποξένωσης, έχει γίνει δημοφιλής προορισμός για αμερικανούς προέδρους, οι οποίοι γίνονται δεκτοί με ενθουσιασμό. Η Χάρις, η μητέρα της οποίας γεννήθηκε στην Ινδία, είναι η πρώτη αμερικανίδα αντιπρόεδρος που επισκέπτεται το Βιετνάμ. Η κυβέρνηση Μπάιντεν «πέρασε τους πρώτους έξι μήνες δεχόμενη πολλές επιθέσεις από τον Τύπο των χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας», καθώς ο αμερικανός πρόεδρος κατηγορούνταν για αδιαφορία, σχολιάζει ο Γκρεγκ Πόλινγκ, του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών.  

Αυτό άρχισε να αλλάζει τους τελευταίους μήνες. Τον Ιούλιο, ο υπουργός Αμυνας Λόιντ Οστιν ταξίδεψε σε Σιγκαπούρη, Βιετνάμ και Φιλιππίνες και στις αρχές Αυγούστου ο υπουργός Εξωτερικών Αντονι Μπλίνκεν πήρε μέρος σε διαδικτυακή συνάντηση με αξιωματούχους χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας. Το ταξίδι της Χάρις σχεδιάστηκε για να ενισχυθεί αυτή η δυναμική, αν και η απουσία από την περιοδεία της τής Ινδονησίας, της τρίτης πολυπληθέστερης δημοκρατίας στον κόσμο, έχει προκαλέσει πολλά σχόλια.

Σύμφωνα με πηγές στον Λευκό Οίκο η Κάμαλα Χάρις εξέτασε το ενδεχόμενο να αναβάλει το ταξίδι της καθώς η κατάσταση στο Αφγανιστάν χειροτέρευε, όμως τελικά αποφάσισε να το πραγματοποιήσει, εν μέρει για να αντικρούσει τις επικρίσεις για τη βιαστική απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Αφγανιστάν, που για πολλούς σημαίνει και υπαναχώρηση των ΗΠΑ από την υπόσχεση ότι θα αναλάβουν εκ νέου διεθνή ρόλο έπειτα από τέσσερα απομονωτισμού επί Τραμπ. Στη διάρκεια του ταξιδιού η αντιπρόεδρος παρακολουθεί λεπτομερώς τις εξελίξεις στο Αφγανιστάν. «Είναι πάντα καλό όταν ανώτατοι αμερικανοί αξιωματούχοι επισκέπτονται τη Νοτιοανατολική Ασία» εξηγεί ο Ματ Πότινγκερ, «πρώην μέλος της ομάδας εθνικής ασφαλείας του Τραμπ. «Αυτές οι χώρες είναι πολύ νευρικές, διότι βρίσκονται υπό τη σκιά της Κίνας».

Η Χάρις φθάνει στο Βιετνάμ ενώ η χώρα βρίσκεται εδώ και μήνες σε λοκντάουν. «Αυτή η επίσκεψη έχει προκαλέσει πολύ ενθουσιασμό στη χώρα» εξηγεί ο Τόμας Βάλελι, διευθυντής του προγράμματος για το Βιετνάμ στη Σχολή Κένεντι του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ. «Η χώρα είναι σε κρίση και ξαφνικά κάποιος σημαντικός έρχεται. Πρόκειται για το πιο σημαντικό ταξίδι στη χώρα αυτή από την επίσκεψη του Μπιλ Κλίντον», ο οποίος είχε αποκαταστήσει τις διπλωματικές σχέσεις των δύο χωρών το 1995.

Το γεγονός ότι συμπίπτει με το τέλος ενός άλλου «μεγάλου πολέμου» των ΗΠΑ, αυτόν στο Αφγανιστάν, παίζει τον δικό του συμβολικό ρόλο.