Με δύο «πρόσωπα» {LF}για τη «δεύτερη φορά»

Αν ισχύει η θεωρία πως ο σημερινός δικομματισμός είναι μισός, λόγω των άνισων ποσοστών της ΝΔ και του ΣΥΡΙΖΑ, τότε η αξιωματική αντιπολίτευση ξέρει τι πρέπει να κάνει για να αλλάξει την κατάσταση – να εμφανιστεί ως ο κυρίαρχος συστημικός εναλλακτικός πόλος, κερδίζοντας την εμπιστοσύνη και ψηφοφόρων που τα προηγούμενα χρόνια τους έβλεπαν ως παραφωνία στο πολιτικό σύστημα. Η προσπάθεια, τόσο λόγω των εσωκομματικών συγκρούσεων όσο και λόγω των θέσεων που καμιά φορά παίρνει το κόμμα, δεν είναι συστηματική. Ωστόσο, αν κάτι λέγεται ξανά και ξανά από τα χείλη του Αλέξη Τσίπρα είναι πως «ο ΣΥΡΙΖΑ έμαθε από τα λάθη του» και πως είναι πλέον έτοιμος, με την εμπειρία που διαθέτει, να παίξει κανονικά το κυβερνητικό παιχνίδι. Η αυτοκριτική μπορεί να μην έγινε στο βάθος που θα ήθελε η εσωκομματική αντιπολίτευση, όμως θεωρείται πως αποτυπώθηκε στην αλλαγή του ύφους που ενίοτε υιοθετεί η ηγεσία.

Από το 2019 έως σήμερα, λόγω και του αυξημένου αριθμού πασοκογενών που βρίσκονται στο κόμμα, το σενάριο της δεύτερης φοράς – τουλάχιστον από την πλευρά της ηγεσίας – περιέχει εν πολλοίς κλασικά υπερβολικές υποσχέσεις, που δύσκολα θα γίνουν πράξη και στόχευση στη μεσαία τάξη, η οποία γύρισε την πλάτη στην προηγούμενη κυβέρνηση, θεωρώντας ότι σήκωσε άδικα και όλο το βάρος του τρίτου Μνημονίου. Ισως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η εξαγγελία ενός «ειδικού μηχανογραφικού» με το οποίο οι μαθητές που δεν κατάφεραν να περάσουν στη σχολή της επιλογής τους φέτος θα μπορούν να το κάνουν μια επόμενη χρονιά. Με αυτή την τακτική, μπορεί οι αντίπαλοί του να κατηγορήσουν τον ΣΥΡΙΖΑ για παλαιοκομματικές υποσχέσεις, όμως αυτές απέχουν σημαντικά από το κλίμα που είχε δημιουργηθεί προεκλογικά και είχε στόχο «να φύγουν αυτοί», κάνοντας πολίτες που δεν έχουν ψηφίσει ποτέ ΝΔ να στραφούν προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Η τακτική στοχεύει, δηλαδή, και στο σπάσιμο του αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου: χωρίς την απειλή πως τη δεύτερη φορά το κόμμα θα επιστρέψει με την ίδια διάθεση που είχε όταν έφυγε, ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να κερδίσει κάποιο από το χαμένο έδαφος.

Το πρόβλημα είναι πως το σενάριο της δεύτερης φοράς δεν είναι για όλους το ίδιο. Ο Παύλος Πολάκης, ο οποίος κατοχύρωσε τη φράση «τη δεύτερη φορά θα είναι αλλιώς», σε μια από τις πιο πρόσφατες αναρτήσεις του ανέφερε βασικές δεσμεύσεις που πρέπει να δώσει το κόμμα. Ανάμεσά τους, η κρατικοποίηση τουλάχιστον μιας τράπεζας και οι «θεσμικές τομές στη δικαιοσύνη», γιατί «αυτή η χώρα χρεοκόπησε το 2010 γιατί κανείς δεν τιμωρήθηκε». Σε αντίθεση με τις ήπιες δημόσιες τοποθετήσεις του Τσίπρα για τις πυρκαγιές, ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Υγείας αναπαρήγαγε θεωρίες που συσχετίζουν τις φωτιές με τις ανεμογεννήτριες. Ο Πολάκης δεν αντιπροσωπεύει μόνο τον εαυτό του, αλλά και μια πλευρά εντός του ΣΥΡΙΖΑ που στηρίζει μια πιο σκληρή γραμμή απέναντι στην κυβέρνηση – και δεν είναι απόλυτα ευχαριστημένη όταν ο Τσίπρας εμφανίζεται συναινετικός.

Σύγκρουση. Τα χαμηλά ποσοστά εμπιστοσύνης στην πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ, όπως καταγράφονται στις περισσότερες δημοσκοπήσεις που έχουν γίνει έως τώρα, δεν διευκολύνονται από αυτή τη διπλή στάση, η οποία αποδεικνύει πως το κάθε στέλεχος έχει διαφορετική άποψη για το πώς πρέπει να είναι η «δεύτερη φορά». Η θεσμική προσέγγιση έρχεται σε σύγκρουση με ό,τι άλλο ακούγεται από τα προεδρικά στελέχη, χωρίς τελικά να καταφέρνουν ούτε το ένα ούτε το άλλο – ούτε, δηλαδή, εμφανίζονται ως κόμμα εξουσίας ούτε όμως ως σκληροπυρηνική αντιπολίτευση.