Πόλη χωρίς πολίτες

Διαβάζω διαμαρτυρίες για τον τρόπο με τον οποίο δείχνει την Αθήνα η, άθλια από κάθε πλευρά, ταινία «Μπέκετ», που προβάλλεται στο Netflix. Χωρίς σενάριο και χωρίς κέντρο, είναι μια συρραφή κινηματογραφικών στερεότυπων που σύντομα θα ξεχαστεί. Και πάλι καλά που σκηνοθέτης και παραγωγοί ήταν απολύτως αδιάφοροι. Επειδή η Αθήνα έχει εμφανέστατους χώρους ακόμα πιο άθλιους, βρώμικους και εγκαταλειμμένους, γεμάτους ανθρώπινα ράκη, από αυτούς που έδειξε η ταινία. Αν μόνο κάποιος βοηθός της παραγωγής είχε κάνει μια βόλτα στην πλατεία Βικτωρίας, πίσω από το Εθνικό Θέατρο ή πλάι στη Νομική Σχολή, πίσω από την υπέροχη Ακαδημία της Τριλογίας θα είχε βρει έτοιμο σκηνικό για καμιά ώρα ακόμα εύκολης φλυαρίας.

Μην απορείτε. Η πρωτεύουσα είναι ένα άσχημο κέλυφος που φιλοξενεί πολλών ειδών ασχήμιες. Γι’ αυτό οι γηγενείς την έχουν από νωρίς εγκαταλείψει, προτιμώντας να ξοδεύουν ώρες της ζωής τους στο αυτοκίνητο από το να ζουν στον στριμωγμένο αστικό ιστό με τις άθλιες (και πανάκριβες) κατοικίες, με τα σπασμένα πεζοδρόμια, με τον θόρυβο και τα γκέτο, χωρίς αστική ζωή. Μη γελιόμαστε. Η Αθήνα, και μάλιστα το ιστορικό της κέντρο, δεν είναι πόλη αλλά ένα σκηνικό γύρω από την Ακρόπολη, χωρισμένο στα τρία. Στο ένα μέρος της, κυριαρχούν ένα τουριστικό φολκλόρ δήθεν κοσμοπολιτισμού, το άλλο μέρος χρησιμεύει ως σκηνικό διαμαρτυρίας – και ξεχωριστά υπάρχουν τα γκέτο, ή οιονεί γκέτο. Σε κάθε περίπτωση, η πόλη είναι φτιαγμένη για επισκέπτες (ξένους ή από προάστια), ηλικιακά νέους που ζητούν περιπέτεια. Οι μόνιμοι κάτοικοι συνήθως οργανώνουν τη ζωή τους στα διαμερίσματά τους και σε συγκεκριμένα, λίγα στέκια. Κι αλίμονο αν χρειαστεί να πάνε κάπου σε δύσκολες ώρες.

Η κατάσταση αυτή υπάρχει πολλές δεκαετίες αλλά επιδεινώθηκε μετά το 2008, όταν τα επεισόδια και οι καταστροφές έπληξαν την εμπορική ζωή και συνέβαλαν στην περαιτέρω γκετοποίηση κι άλλων περιοχών στο κέντρο. Εκτοτε, ένα σχέδιο επανένταξης των κατοίκων της σε μια κανονική αστική ζωή δεν υπήρξε. Φτιάχτηκε, αντίθετα, ο περίφημος «Μεγάλος Περίπατος», που δεν είναι ούτε μεγάλος ούτε περίπατος αλλά ένα έργο απλωμένο σε μακέτες που, για την ώρα, έχει κόψει την πόλη στα δύο.

Διαβάζω ότι ο Περίπατος θα παγιωθεί και βλέπω νέες, ακόμα ωραιότερες μακέτες. Σπουδαίο πράγμα η γραφιστική, αλλά δεν κρύβει π.χ. την αθλιότητα γύρω από το Πνευματικό Κέντρο του Δήμου, με τα περιφερόμενα ανθρώπινα κουφάρια, πλάι στις στάσεις των λεωφορείων και σε κεντρικούς σταθμούς του μετρό… Η επόμενη ξένη παραγωγή, είτε αρπαχτή είτε σοβαρότερη, έχει εύκολα τα τζάμπα πλάνα μιας πόλης που διώχνει τους πολίτες.