Αμετανόητοι νεοέλληνες φοροφυγάδες

Τελικά η οικονομική κρίση και η πανδημία δεν μας άλλαξαν ως ανθρώπους! Γιατί το λέω αυτό; Γιατί κάθε βδομάδα σχεδόν η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) αποκαλύπτει καινούργιες φουρνιές απαράδεκτων φοροφυγάδων!

Και στον περίεργο κατάλογο των φοροφυγάδων δεν εμφανίζονται μόνο οι συνήθως «ύποπτοι», δηλαδή οι γιατροί, οι δικηγόροι κ.λπ., αλλά και πολλές άλλες επαγγελματικές ομάδες από τον κόσμο του λεγόμενου «μικροκαπιταλισμού».

Ετσι, ενδεικτικά αναφέρω ότι τον Ιούλιο που πέρασε αποκαλύφθηκε εκτεταμένη φοροδιαφυγή στο εμπόριο των ροδακίνων (στους Νομούς Ημαθίας και Πέλλας). Κατ’ αυτόν τον τρόπο βρέθηκε επιχείρηση να μην έχει τίτλους κτήσης για την κατοχή 16 φορτίων ροδακίνων, συνολικού βάρους 525 τόνων («Οικονομικός Ταχυδρόμος»)! Επίσης 20 παραγωγοί βρέθηκαν να διακινούν ροδάκινα χωρίς τιμολόγια, συνολικού βάρους 110 τόνων!

Ακόμη την ίδια χρονική περίοδο στο χλιδάτο τοπίο της Μυκόνου πολλά γνωστά εστιατόρια και beach restaurants φοροδιέφευγαν με την εγκατάσταση ενός παράνομου λογισμικού, μέσω του οποίου εξέδιδαν μεν αποδείξεις, αλλά το αντίστοιχο ποσό των αποδείξεων εξαφανιζόταν «μαγικά» από τα έσοδα της ημέρας και δεν εμφανιζόταν καθόλου στην Εφορία («Οικονομικός Ταχυδρόμος»)!

Και θα ήταν ανώφελο να συνεχίσω την απαρίθμηση τούτη. Ωστόσο το ερώτημα είναι το εξής: Υπάρχει λύση σε αυτό το διαβρωτικό φαινόμενο της φοροδιαφυγής, που πλήττει τελικά τους πιο φτωχούς, γιατί το ελληνικό κράτος ό,τι δεν μπορεί να εισπράξει από τους κυνικούς φοροφυγάδες, το υφαρπάζει από τις τσέπες των μισθωτών και των συνταξιούχων;

Ετσι, υπάρχει κατ’ αρχάς η νομική λύση «του φόβου». Δηλαδή, οι φοροφυγάδες, εφόσον καταδικάζονται πρωτοδίκως για υψηλή φοροδιαφυγή, να πηγαίνουν κατευθείαν στη φυλακή, χωρίς ανασταλτικό αποτέλεσμα στην έφεση, ώστε οι μελλοντικοί απατεώνες να το σκέφτονται σοβαρά πριν «βάλουν το χέρι τους στο μέλι». Και όπως είναι γνωστό στους νομικούς, σε ποινές οι οποίες ξεπερνούν τα τρία χρόνια οι δικαστές έχουν τη δυνατότητα να μη χορηγούν ανασταλτικό αποτέλεσμα (άρθρο 497 ΚΠΔ).

Ομως ας μην αυταπατώμεθα απλοϊκά μόνο με τις νομικές λύσεις! Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις έχουμε να κάνουμε με μια αρνητική κουλτούρα. Δηλαδή όλοι οι παραπάνω φοροφυγάδες ουσιαστικά δεν νιώθουν ότι είναι πολίτες αυτής της χώρας! Οτι πρέπει να πληρώνουν τους φόρους που τους αναλογούν. Ζουν μόνο για την υλική τους ευημερία ή για την εγωιστική τους «μικροαπόλαυση».

Επομένως χρειαζόμαστε – ως έθνος – αυτό που είχε υποστηρίξει παλιότερα ο γερμανός φιλόσοφος Γιούργκεν Χάμπερμας. Δηλαδή έναν καινούργιο συνταγματικό πατριωτισμό (Verfassungspatriotismus), με βάση τον οποίο θα ζούμε κάθε μέρα σύμφωνα με τα δικαιώματα, αλλά και τις υποχρεώσεις που μας επιβάλλει το Σύνταγμα. Και άρα πληρώνοντας και τους φόρους μας!

Σε τελευταία ανάλυση, όπως έλεγε και ο Ουμπέρτο Εκο, η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής είναι ένα «δημοψήφισμα ηθικής» για τους πολίτες (γιατί ο καθένας αναλαμβάνει τις ηθικές του ευθύνες απέναντι στο έθνος)!

Αλλωστε, ο πρώην ιταλός πρωθυπουργός Μάριο Μόντι έστελνε κυβερνητικούς αξιωματούχους ακόμη και στα δημοτικά σχολεία για να «διδάσκουν» στα παιδιά ότι η φοροδιαφυγή είναι κατεξοχήν ένα κοινωνικό ζήτημα (Italy raising the Social stigma on tax Evaders, Nytimes 25/12/2011).

Και υπό την έννοια τούτη θεωρώ ότι είναι εντελώς εσφαλμένη η πρόσφατη απόφαση της κυβέρνησης, η οποία δίνει τη δυνατότητα σε μια ιδιωτική κλινική (λ.χ.) που «συλλαμβάνεται» να φοροδιαφεύγει, να τη γλιτώνει με ένα πρόστιμο (και όχι με το προσωρινό της κλείσιμο)!

Το συμπέρασμα; Αν δεν κτυπηθεί αυτή η ανήθικη κουλτούρα της φοροδιαφυγής, ας μην περιμένουμε σοβαρές αλλαγές στην οικονομική μας πραγματικότητα από μεσσίες ή λυτρωτές ή κόμματα που υπόσχονται τα πάντα!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ,
kalfelis@Law.auth.gr