Τα μυστικά του πηλού

Δύο νεαροί κεραμίστες, γεννημένοι τη δεκαετία του ’80, ο Γιώργος Ψύχας και ο Μάνος Αρβανίτης, μιλούν στα «ΝΕΑ» για το νήμα της παράδοσης μιας τέχνης, με ρίζες στην απαρχή του ανθρώπινου πολιτισμού, που με τη σειρά τους πιάνουν για να παραδώσουν στις ακόμα νεότερες γενιές που ολοένα και περισσότερο επιλέγουν τη συγκεκριμένη μορφή δημιουργίας, έκφρασης και επικοινωνίας. «Ο,τι έχει να κάνει με τα χέρια έχει μια βαθιά σύνδεση με την αγάπη. Μαθαίνεις να αγαπάς και νομίζω ότι είναι το σημαντικότερο που συμβαίνει με την τάση προς την κεραμική που καταγράφεται τώρα. Τα παιδιά γυμνάζουν τις αντοχές τους, την υπομονή τους, την επικοινωνία τους. Η κεραμική έχει περισσότερα υπέρ, συγκριτικά με άλλες τέχνες. Είναι αρκετά αντιστρεσογόνος διαδικασία», λέει ο 36χρονος Γιώργος που ξεκίνησε από τη Λιβαδειά, πέρασε από το Γεωπονικό και από την Αρχιτεκτονική Τοπίου και Αστικού Σχεδιασμού στη Δανία και, το 2013, παντρεύοντας τη γη με τη γεωμετρία, κατέληξε στην Αθήνα να μαθαίνει κεραμική από τη Βέρα Σιατερλή, για να φτάσει σήμερα να διδάσκει ο ίδιος σε ένα εργαστήριο, στο κέντρο της Αθήνας, σε νέους τα μυστικά του πηλού.

Χώμα, νερό, φωτιά. «Ηθελα να δω πώς μπορείς να φτάσεις από το χώμα, το νερό και τη φωτιά σε κάτι και πώς μπορείς όλα αυτά να τα ρυθμίσεις. Αγόρασα με μια φίλη έναν τροχό. Μετά τον τροχό ήρθε το καμίνι. Αυτό σε βάζει από μόνο του σε μια διαδικασία. Η κεραμική είναι μια τέχνη που έχει να κάνει με το λάθος και την απώλεια. Μπορεί να αφιερώσεις πάρα πολύ χρόνο για κάτι και υπάρχουν ενδιάμεσοι παράγοντες – ο βασικότερος είναι το ψήσιμο του πηλού – που μπορεί να σε εκθέσουν. Προσπαθούμε να είμαστε προσεκτικοί, από την άλλη υπάρχει και μια αποδοχή, το οποίο βγάζει λίγο μια ισορροπία. Οι Ιάπωνες έχουν έναν μεγάλο αριθμό όρων στην κεραμική που έχουν να κάνουν με το λάθος. Επαγγελματικά, όταν κάνεις μια παραγωγή, απλά φροντίζεις να κάνεις λίγα παραπάνω, αν έχεις μια παραγγελία για 10 κάνεις 12. Αλλά η γοητεία όλου αυτού έχει να κάνει με την απώλεια και την αποδοχή», εξηγεί ο ίδιος που ξεκίνησε με 20 μαθητές και τώρα έχει φτάσει τους 45 τον χρόνο, από 19-40 ετών, κυρίως γυναίκες, για μια τεχνική που πορεύτηκε για αιώνες ως ανδροκρατούμενη. «Ο κόσμος έχει την ανάγκη να δημιουργήσει. Η κεραμική πλέον είναι πιο προσβάσιμη, παλιά ήταν πιο δύσκολο να βρεις δάσκαλο και να το υποστηρίξεις οικονομικά σαν χόμπι. Τώρα μπορείς να κάνεις μικρότερα εργαστήρια, μπορείς να μην έχεις απαιτήσεις σε πάγια έξοδα, οπότε αυτό φέρνει περισσότερο κόσμο. Αυτό που λέω στα παιδιά είναι “αν θες να δεις εις βάθος την κεραμική, μην κάτσεις πάνω από δύο – τρία χρόνια στο ίδιο εργαστήριο. Γύρνα, υπάρχουν πολλές προσεγγίσεις και τάσεις”».

Μάνος Αρβανίτης

«Οταν ανοίγεις το καπάκι»

Διαγράφοντας πορεία εντελώς αντίστροφη, ο Μάνος στα 30 του άφησε την πρωτεύουσα και το επάγγελμα του ηλεκτρολόγου – μηχανικού για να στήσει στην άγονη γραμμή τη δική του επιχείρηση, μισό πωλητήριο – μισό εργαστήριο, στον τόπο καταγωγής του, την Ανάφη, έχοντας πρώτα μυηθεί, εν είδει ψυχοθεραπείας, στην τέχνη για τρία χρόνια από τον Νίκο Λιάρο, στο Μουσείο Νεότερης Κεραμικής. «Ηθελα να κάνω κάτι δικό μου, που να ταιριάζει και σε μένα και στο νησί», λέει στα «ΝΕΑ» ο 38χρονος σήμερα Μάνος, φέρνοντας ακόμα στον νου την πρώτη φορά που έπιασε στα χέρια του πηλό, ως μαθητής Γ’ Λυκείου, το 1999. «Αν έχεις να διαλέξεις ανάμεσα σε διάφορες επιχειρήσεις, δεν είναι αυτή που κάνει το χρυσό αβγό. Το ατού για να αναπτυχθείς λίγο καλύτερα είναι ένα e-shop, ειδικά για τέτοια μικρά μέρη. Εκτός από χόμπι, αρκετοί το σκέφτονται και επαγγελματικά, έχει βοηθήσει και το Ιντερνετ όπου υπάρχουν νέες τάσεις και ένας αναβρασμός γενικότερα», συμπληρώνει ο ίδιος που φέτος μετακομίζει την Ανάφης Γη μερικά βήματα πιο κεντρικά στο σοκάκι της Χώρας για να τον εντοπίζουν πιο εύκολα οι καλοκαιρινοί επισκέπτες, ενώ προς το παρόν αποκαλύπτει ποιο στάδιο, από τη σύλληψη της ιδέας έως την πώληση, είναι για εκείνον το πιο σημαντικό: «Η καλύτερη στιγμή είναι όταν ανοίγεις το καμίνι και βλέπεις αν έχει γίνει αυτό που φαντάζεσαι. Το τελευταίο στάδιο της διαδικασίας δηλαδή, εκεί που το βγάζεις και λες “μ’ αρέσει, δεν μ’ αρέσει”. Εχει μια αγωνία από πίσω, ύστερα από αρκετές ώρες καμινιού, έπειτα από σχεδόν μία ημέρα, περιμένεις να δεις τι θα δεις. Και μέσα από το λάθος πάντα κάτι βγάζεις. Είναι το πιο ωραίο στάδιο αυτό, όλα τα συναισθήματα είναι εκεί, με το που ανοίγεις το καπάκι».