Χρύσα Κουβελιώτου: ο παιδαγωγικός ρόλος του παραδείγματος

Σε άρθρο μου σε αυτή την εφημερίδα, με θέμα την ισότητα γυναικών και ανδρών («ΤΑ ΝΕΑ», 28 Ιουλίου 2021), υποστήριξα, μεταξύ άλλων, ότι ανάμεσα στους «μύθους» που θα πρέπει να καταρριφθούν είναι πως τα κορίτσια υστερούν σε επιδόσεις, σε σχέση με τα αγόρια, στις θετικές επιστήμες και τα Μαθηματικά. Δεν θα επιχειρήσω εδώ μια κοινωνιολογική και πολιτική ανάλυση που να εξηγεί το γιατί υπήρχε μια τέτοια, ευρέως διαδεδομένη, άποψη στο παρελθόν στην κοινωνία μας. Κοιτάζοντας προς το μέλλον, θα τονίσω τη διδακτική/παιδαγωγική λειτουργία κάθε παραδείγματος που αποδεικνύει ότι, σήμερα, όλο και περισσότερες Ελληνίδες βρίσκονται στην πρωτοπορία της έρευνας στις θετικές επιστήμες.

Πιστεύω ότι, όπως η κατάκτηση του Ευρωμπάσκετ από την Εθνική Ελλάδας, το 1987, ώθησε πολλά νέα παιδιά να ασχοληθούν με αυτό το ωραίο άθλημα, κι όπως ενδεχομένως, στις μέρες μας, ο Στέφανος Τσιτσιπάς και η Μαρία Σάκκαρη, εμπνέουν αγόρια και κορίτσια να μάθουν τένις σε κάθε γωνιά της χώρας μας, έτσι και η πρόσφατη βράβευση της ελληνίδας αστροφυσικού, Χρύσας Κουβελιώτου, με το περίβλεπτο Shaw Prize 2021 στην Αστρονομία (από κοινού με την καναδή συνάδελφό της, Victoria M. Kaspi), μπορεί να λειτουργήσει ως παράδειγμα και υπόδειγμα επιτυχίας μιας γυναίκας στη σπουδαία αυτή επιστήμη, η οποία ήταν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος όλων των μεγάλων πολιτισμών που δημιούργησε η ανθρωπότητα από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Ας σημειωθεί ότι ο μόνος Ελληνας που είχε, στο παρελθόν, τιμηθεί με το Shaw Prize, το οποίο από πολλούς αποκαλείται «Νόμπελ της Ανατολής», είναι ο κορυφαίος σύγχρονος μαθηματικός, Δημήτρης Χριστοδούλου. Αυτό συνέβη το 2011, όταν ο Χριστοδούλου μοιράστηκε το εν λόγω βραβείο για τις Μαθηματικές Επιστήμες με τον λαμπρό αμερικανό συνάδελφό του, Richard S. Hamilton, για τις θεμελιώδεις συμβολές του στη Μαθηματική Φυσική και ειδικά στη Γενική Σχετικότητα του Αϊνστάιν.

Σε τι, όμως, συνίσταται το επιστημονικό έργο της καθηγήτριας στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου George Washington, Χρύσας Κουβελιώτου; Αυτό έχει ως αντικείμενο αστροφυσικά φαινόμενα υψηλών ενεργειών. Η ελληνίδα αστροφυσικός έχει κύρια συνεισφορά σε δύο πολύ σημαντικά επιστημονικά επιτεύγματα των τελευταίων δεκαετιών, την παρατήρηση των πλέον ισχυρών φωτεινών εκλάμψεων Ακτίνων γ που εμφανίζονται στο Σύμπαν, καθώς και την ανακάλυψη των πλέον ισχυρών μαγνητικών πεδίων που έχουν παρατηρηθεί μέχρι σήμερα (τα λεγόμενα αστέρια Magnetars). Ας σημειωθεί, επίσης, ότι το 2004 η Κουβελιώτου άρχισε να δουλεύει ως αστροφυσικός στη NASA και το 2013 ορίσθηκε επικεφαλής πολυμελούς επιστημονικής ομάδας που έθεσε τις βάσεις για τον σχεδιασμό της NASA για την επόμενη τριακονταετία.

Πέραν του Shaw Prize, η εξαιρετικά σεμνή Χρύσα Κουβελιώτου έχει τιμηθεί και με πολλές άλλες σημαντικές επιστημονικές διακρίσεις. Μεταξύ άλλων, με το Descartes Prize το 2002, το Rossi Prize το 2003, το Dannie Heineman Prize το 2012, όπως και το NASA Exceptional Service Medal το 2012. Το 2013 εξελέγη μέλος της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ. Το 2012 το Time Magazine την κατέταξε μεταξύ των 25 προσώπων που είχαν τη μεγαλύτερη επιρροή στην εξερεύνηση του Διαστήματος (most influential people in space).

Θα ήταν χρήσιμο οι εκπαιδευτικοί στη δευτεροβάθμια και την τριτοβάθμια εκπαίδευση να επικαλούνται τα παραδείγματα της Χρύσας Κουβελιώτου, όπως και της εξίσου σπουδαίας ελληνίδας αστροφυσικού, Βασιλικής (Βίκυς) Καλογερά, προκειμένου να εμπνεύσουν νέα κορίτσια, μαθήτριες και φοιτήτριες, ώστε αυτές να τολμήσουν να ακολουθήσουν ανάλογη πορεία. Συνιστώντας τους, ταυτόχρονα, να διαβάσουν, όπως πρέπει να κάνει και το ευρύ κοινό, το θαυμάσιο, εικονογραφημένο βιβλιαράκι της Rachel Ignotofsky, «Γυναίκες της Επιστήμης – 50 ατρόμητες που άλλαξαν τον κόσμο» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2020).