Η οικολογική ατζέντα δεν ανήκει στην Αριστερά

Στην Ελλάδα γύρω στο 1989 ιδρύθηκε το πρώτο οικολογικό κόμμα, οι Οικολόγοι Εναλλακτικοί, ως βραχύβια, ανομοιογενής, χαλαρή και τελικά θνησιγενής συνομοσπονδία ολιγομελών οικολογικών οργανώσεων και οικολόγων ακτιβιστών, σε περιστασιακή συμμαχία με τον χώρο των Εναλλακτικών. Εξέλεξαν έναν βουλευτή στις εκλογές του 1989-90, για να διαλυθούν το 1992. Στη συνέχεια αναδύθηκαν και άλλα μικρά οικολογικά κόμματα, μεταξύ τους οι Οικολόγοι Πράσινοι, που εξέλεξαν έναν ευρωβουλευτή το 2009 και κατόπιν συγχωνεύθηκαν με τον ΣΥΡΙΖΑ.

Ο οικολογικός χώρος, όπως διαμορφώθηκε από τη γέννησή του, χαρακτηριζόταν από έλλειψη ολοκληρωμένου σχεδίου διακυβέρνησης, απουσία ρεαλιστικού οικονομικού προγράμματος και σοβαρής γεωπολιτικής αντίληψης. Κυριαρχούσαν οι ιδεοληψίες και το πρόσημο ήταν αριστερό. Θύμιζε μάλλον γκρουπούσκουλο της Ακρας Αριστεράς και γι’ αυτό δεν απέκτησε ποτέ ευρύτερο ακροατήριο, παρά τον ήδη τότε κατεπείγοντα χαρακτήρα του οικολογικού προβλήματος. Ελάχιστοι ήταν οι επιστήμονες οικολόγοι που μπορούσαν να δώσουν μια πειστική, τεχνοκρατική διάσταση στην οικολογική πρόταση. Αυτοί ήταν κυρίως οι Γ. Σακιώτης, Μ. Μοδινός, Γ. Σχίζας, Λ. Λουλούδης, Η. Ευθυμιόπουλος, Σπ. Παπασπηλιόπουλος κ.ά., οι περισσότεροι από αυτούς στελέχη του πολύ σοβαρού περιοδικού «Νέα Οικολογία». Οι υπόλοιποι ήταν κατά κανόνα ακτιβιστές, που έβλεπαν την οικολογία σαν μια παραλλαγή της Αριστεράς. Το αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν ότι η οικολογία στην Ελλάδα περιχαρακώθηκε και περιθωριοποιήθηκε, η δε οργανική της ένταξη στον ΣΥΡΙΖΑ απέκλεισε τη μετάγγιση της οικολογικής σκέψης σε άλλους χώρους.

Σήμερα είναι εμφανές ότι η κατάρρευση του παγκόσμιου οικοσυστήματος όχι μόνο δικαιώνει τους μεγάλους περιβαλλοντολόγους συγγραφείς του 20ού αιώνα που προειδοποίησαν για την επερχόμενη κλιματική κρίση, αλλά μεταθέτει το οικολογικό πρόβλημα στο κέντρο της πολιτικής. Εάν φυσικά πολιτική είναι ο τρόπος οργάνωσης της κοινωνίας και της οικονομίας που εξασφαλίζει την επιβίωση του ανθρώπινου είδους και όχι το αυτιστικό αυτοαναφορικό παιχνίδι εξουσίας σε έναν πλανήτη που καταρρέει. Η αποσύνδεση της οικολογικής σκέψης από την Αριστερά αποτελεί το πρώτο βήμα, η απαλλαγή της από διάφορες αριστερίστικες ιδεοληψίες το δεύτερο, η ανάδειξη της επιστημονικής-τεχνοκρατικής διάστασης το τρίτο και η υιοθέτησή της από το σύνολο των πολιτικών δυνάμεων το τέταρτο βήμα. Παραλλαγές ασφαλώς θα υπάρχουν, αλλά θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η ανθρωπότητα θα χρειαστεί να προβεί σε σοβαρές αλλαγές του κυρίαρχου οικονομικού μοντέλου αν δεν θέλει να αναζητήσει την τύχη της σε άλλους πλανήτες (!), όπως ήδη στα σοβαρά κάποιοι προτείνουν.

Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης. Από τις εκδόσεις Καπόν κυκλοφορεί το βιβλίο του «Παναγιώτης Κανελλόπουλος: ο πολιτικός, ο διανοούμενος και η εποχή του».