Οι δυο κρίσεις και {LF}η μεταρρύθμιση της υγείας

Η πανδημία υπογράμμισε με δραματικό τρόπο την ανάγκη ενός αποτελεσματικού Εθνικού Συστήματος Υγείας. Απέδειξε την αξία της καθολικής φροντίδας, την αξία ενός συστήματος ικανού να καλύπτει αποτελεσματικά όλους τους πολίτες όχι μόνο για την περιφρούρηση της δημόσιας υγείας άλλα και τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός αναθεώρησε

δημόσια αναγνωρίζοντας ρητά πως χωρίς ένα ενιαίο σύστημα περίθαλψης υπό τον συντονισμό του Δημοσίου δεν μπορεί να υπάρξει αποτελεσματική υγειονομική κάλυψη.

Μπήκαμε στην κρίση με μεγάλα προβλήματα: Η υποχρηματοδότηση, η διάλυση του ΕΟΔΥ, η αποδιοργάνωση της Πρωτοβάθμιας Υγείας και οι τεράστιες ελλείψεις των νοσοκομείων ήταν γνωστά. Πολυσυζητημένα ήταν άλλωστε τα σοβαρότατα δομικά προβλήματα του συστήματος, η βαρύτατη ανεπάρκεια των πελατειακών διοικήσεων και η κακοδιοίκηση, η τεχνολογική υστέρηση, η αλλοπρόσαλλη γραφειοκρατία. Οι μεταρρυθμίσεις υπό την πίεση της δημοσιονομικής κρίσης έμειναν ημιτελείς προσθέτοντας αντί λύσεων καινούργιες αντιθέσεις. Η κατάσταση του ΕΣΥ καθόρισε τόσο τις αποφάσεις όσο και τα αποτελέσματα της αντιμετώπισης της πανδημίας. Τα κρατικά νοσοκομεία παρά τα προβλήματά τους, αντιμετώπισαν το κύριο βάρος. Παρόλο που όλοι, κυβέρνηση, εκπρόσωποι των εργαζόμενων και των γιατρών κολακεύονται από την ανταλλαγή συγχαρητηρίων η αλήθεια απέχει παρασάγγες από την εικόνα ενός ΕΣΥ «που άντεξε». Ως εργαζόμενος στην πρώτη γραμμή στη διάρκεια της επιδημίας έχω πολύ διαφορετική εικόνα. Η συζήτηση για την αποτελεσματικότητα της διοίκησης και των νοσοκομείων, την αδυναμία της ΠΦΥ, τη στάση του ιδιωτικού τομέα, τους θανάτους, τις ΜΕΘ κοκ, είναι μια συζήτηση που πρέπει να γίνει με νηφαλιότητα και στοιχεία που σήμερα δεν είναι, δυστυχώς, διαθέσιμα. Η αποτίμηση της πραγματικής εικόνας και η εξαγωγή συμπερασμάτων είναι αναγκαία για τον σχεδιασμό ενός νέου ΕΣΥ. Η επανίδρυσή του είναι, πιστεύω, μια από τις πιο επείγουσες μεταρρυθμίσεις.

Δυστυχώς η πανδημία λειτούργησε ως άλλοθι αντί ως ευκαιρία αλλαγών. Απαραίτητες παρεμβάσεις αντί να προωθηθούν ξεχάστηκαν. Κύριο παράδειγμα η Πρωτοβάθμια. Μετά από μια δεκαετία αλληλοσυγκρουόμενων πολιτικών η ΠΦΥ εντελώς κατακερματισμένη, συνεισέφερε ελάχιστα στην επιδημία. Από νωρίς κόμματα και ειδικοί επεσήμαναν ως απόλυτη προτεραιότητα την ενίσχυσή της και την ολοκλήρωση του θεσμικού πλαισίου λειτουργίας της. Ελάχιστα επιλεκτικά έγιναν για την ενίσχυση της – κυρίως διορισμοί – και τίποτα απολύτως για την ολοκλήρωση μιας μεταρρύθμισης που εκκρεμεί εδώ και χρόνια. Η δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος ΠΦΥ με την ένταξη σε δίκτυο όλων των διαθέσιμων δομών, κρατικών, δημοτικών και ιδιωτικών είναι σήμερα πάρα τις επιμέρους διαφορές κοινός τόπος για όλα τα κόμματα.

Μαζί με τη μεταρρύθμιση της διοίκησης που δυστυχώς παραμένει κομματοκρατούμενη και πελατειακή και την εισαγωγή ψηφιακών εργαλείων σε διοίκηση και ιατρικές υπηρεσίες που αποτελεί όνειρο θερινής νυκτός, η οργάνωση της ΠΦΥ συμπληρώνει την τριάδα των αλλαγών που συζητιούνται αλλά δεν γίνονται. Σήμερα παρόλο που η κυβέρνηση έχει ελέω πανδημίας την υποστήριξη της κοινωνίας άλλα και – για πρώτη φορά σε μια δεκαετία – οικονομικούς πόρους δείχνει να προσπαθεί να αποφύγει την αντιπαράθεση και να επιλέγει την απραξία. Η δημοσιονομική χαλάρωση και το πακέτο χρηματοδότησης από την ΕΕ προσέφεραν ευκαιρίες που πολύ φοβάμαι παρέμειναν ανεκμετάλλευτες. Καμιά νομοθετική πρωτοβουλία δεν έχει καταγραφεί και οι πόροι που προορίζονται για την Υγεία είναι μάλλον συμβολικοί. Οσο περνάει ο καιρός και πλησιάζει ο χρόνος των εκλογών, τόσο μειώνονται οι πιθανότητες να δει κάνεις σημαντικές μεταρρυθμίσεις. Ομως οι μεταρρυθμίσεις θα χαρακτηρίσουν την κυβέρνηση ενώπιον της ιστορίας, όχι η επικοινωνία. Η διαρκής μετάθεσή τους στις καλένδες έχει ήδη κοστίσει στη χώρα μια χρεωκοπία. Ας ελπίσουμε πως η ιστορία, όντως, δεν επαναλαμβάνεται.

Ο Κωνσταντίνος Μπαργιώτας είναι χειρουργός ορθοπαιδικός, διευθυντής ΕΣΥ, διευθυντής Ορθοπαιδικής Κλινικής ΓΝ Λάρισας