Η Τουρκία και {LF}η νέα Μέση Ανατολή

Σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, συμμαχίες μετατοπίζονται με απρόσμενους τρόπους. Τι σημαίνει, άραγε, αυτή η υπό εξέλιξη αναδιαμόρφωση για μια περιοχή η οποία μοιάζει να βαδίζει αενάως πάνω σε μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στον πόλεμο και την ειρήνη; Το Ισραήλ έχει καλούς λόγους να συνεχίσει να εμβαθύνει τη συνεργασία του με εταίρους στην ανατολική Μεσόγειο. Ηδη, η Ελλάδα έχει προσφέρει πρόσβαση στον εναέριο χώρο της για την εκπαίδευση της ισραηλινής πολεμικής αεροπορίας, σε αντάλλαγμα για ισραηλινό αέριο, αμυντική τεχνολογία και στρατιωτικές πληροφορίες. Με αυτό τον τρόπο, το Ισραήλ θα μπορούσε να διασφαλίσει ένα στρατηγικό βάθος στην ανατολική Μεσόγειο το οποίο δεν κατάφερε να πετύχει ποτέ στην ηπειρωτική Μέση Ανατολή.

Υπάρχει, όμως, και μία χώρα η οποία απουσιάζει εμφανώς από τις προσπάθειες για εμβάθυνση της συνεργασίας στην περιοχή. Η Τουρκία έχει εμπλακεί σε διαμάχες με την Ελλάδα αναφορικά με τον θαλάσσιο χώρο πρακτικά από τότε που οι δύο χώρες υφίστανται, ενώ τώρα βρίσκονται σε αντιπαράθεση αναφορικά με τα ενεργειακά αποθέματα σε διαφιλονικούμενες θαλάσσιες ζώνες.

Η Ελλάδα αποτελεί τμήμα δύο μπλοκ ανταγωνιστικών προς την Τουρκία: Το ένα με την Κύπρο και την Αίγυπτο και το άλλο με τη Κύπρο και το Ισραήλ. Το δεύτερο, μάλιστα, συμφώνησε τον Ιανουάριο του 2020 στην κατασκευή ενός αγωγού για να μεταφέρει φυσικό αέριο προς την Ευρώπη. Για την Τουρκία, όμως, η οποία επιδιώκει εδώ και καιρό να αποκτήσει κεντρικό ρόλο στον ενεργειακό διάδρομο ανάμεσα στην ανατολική Μεσόγειο και την Ευρώπη, αυτά είναι πολύ άσχημα νέα.

Ηδη, επίσης, οι σχέσεις της Τουρκίας με τους συμμάχους της από το ΝΑΤΟ στην Ευρώπη έχουν επιδεινωθεί σημαντικά. Το περασμένο καλοκαίρι, τα τουρκικά πλοία εισήλθαν σε διαφιλονικούμενες θαλάσσιες ζώνες μεταξύ των ελληνικών νησιών της Ρόδου και του Καστελλόριζου, αναγκάζοντας την Ελλάδα να μετακινήσει σχεδόν όλο τον στόλο της στην περιοχή, με μια γαλλική ναυτική μοίρα να την υποστηρίζει. Μόνο η παρέμβαση της γερμανίδας καγκελαρίου, Ανγκελα Μέρκελ, απέτρεψε μια σημαντική κλιμάκωση.

Σε αυτό το σημείο, το αίτημα της Τουρκίας για ένταξη στην ΕΕ μοιάζει να έχει θαφτεί. Παράλληλα, η χώρα έχει γνωρίσει την απογοήτευση και στην προσπάθειά της να αναλάβει έναν ευρύτερο στρατηγικό ρόλο στη Μέση Ανατολή.

Σε τελική ανάλυση, οι ΗΠΑ παραμένουν η μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη στη Μέση Ανατολή και ένας αναντικατάστατος εγγυητής της περιφερειακής σταθερότητας. Οι ΗΠΑ, μαζί με τους συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ, είναι οι μοναδικοί που μπορούν να αντισταθούν απέναντι στις δυνάμεις που αμφισβητούν το status quo, από το Ιράν μέχρι την Τουρκία και τη Ρωσία, διασφαλίζοντας την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στην ανατολική Μεσόγειο.

Η ευθεία σύγκρουση θα έφερνε μόνο χάος, με πιθανές καταστροφικές συνέπειες. Οι ΗΠΑ θα έπρεπε να αξιοποιήσουν τη μοναδική τους θέση για να πείσουν το Φόρουμ της Ανατολικής Μεσογείου (EMGF), στο οποίο μετέχουν ως παρατηρητές, να φτάσει σε ένα modus vivendi με την Τουρκία, προσφέροντάς της ένα δρόμο προς τη συμμετοχή και, τελικά, ένα μερίδιο στις έρευνες μια συμφωνία για τα έσοδα.

Ο Σλόμο Μπεν-Αμί είναι πρώην υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, νυν αντιπρόεδρος του Toledo International Center for Peace. Συγγραφέας του Scars of War, Wounds of Peace: The Israeli-Arab Traged