Οι παράγοντες-κλειδιά

Οι εθνικιστές, η αντιπολίτευση και οι Κούρδοι αναμένεται να είναι οι τρεις παράγοντες «κλειδιά» που θα κρίνουν το μέλλον της Τουρκίας την επόμενη φάση, τόσο όσον αφορά τη μετάβαση σε μια μετα-Ερντογάν περίοδο όσο και τη συμπεριφορά της Τουρκίας κάτω από ένα νέο πολίτευμα. Παράλληλα, η τουρκική κοινωνία με τις εσωτερικές της, πολύπλοκες, δυναμικές, θα δώσει τον ρυθμό των εξελίξεων καθώς, όπως φαίνεται πλέον σαφώς, μαζί με τη βαθιά πόλωση που κυριαρχεί, καταγράφεται σταδιακά και η ανάδειξη μιας ευρύτερης επιθυμίας για μια νέα σταθερότητα.

Οι εθνικιστές, που κινούνται κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά, γύρω από το Κόμμα της Εθνικιστικής Δράσης (ΜΗΡ) έχουν σήμερα πάρει μεγάλη βαρύτητα στους κόλπους του κράτους και θα διαδραματίσουν καταλυτικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο ο Ταγίπ Ερντογάν και το ΑΚΡ θα διαχειριστούν τις επόμενες εκλογές και το όποιο αποτέλεσμά τους. Ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί συνεργάζεται στενά με τον τούρκο πρόεδρο αλλά οι ευρύτερες σχέσεις ανάμεσα στο ΜΗΡ και το ΑΚΡ είναι πολύ πιο πολύπλοκες και όχι πάντα αρμονικές. Η βαρύτητα που οι εθνικιστές έχουν πάρει στους κόλπους του κράτους θα αποτελέσει μια από τις μεγάλες προκλήσεις της όποιας κατάστασης προκύψει μετά από τις εκλογές.

Η αντιπολίτευση, κυρίως δηλαδή το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) και το Καλό Κόμμα (ΙΥΙ) αλλά και άλλα μικρότερα κόμματα όπως του Αχμέτ Νταβούτογλου και του Αλί Μπαμπατζάν, δείχνει να έχει συνειδητοποιήσει ότι μόνο μέσα από μια στενή συνεργασία θα μπορέσει και να κερδίσει μια εκλογική αναμέτρηση αλλά και να κυβερνήσει τη χώρα. Το σίγουρο είναι ότι όποια κυβέρνηση προκύψει μετά τη μετάβαση σε μια μετα-Ερντογάν περίοδο, θα είναι μια κυβέρνηση συνασπισμού. Κάτι τέτοιο ίσως ακούγεται ανησυχητικό αλλά στην πραγματικότητα είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο η Τουρκία θα μπορέσει να εισέλθει σε μια τροχιά νέας περιόδου.

Η αντιπολίτευση δείχνει ότι έχει κατανοήσει τις ανάγκες της κοινωνίας και ότι έχει την ικανότητα να αφουγκράζεται πολύ καλύτερα από ό,τι στο παρελθόν τις προσδοκίες και τις ανησυχίες ενός πολύ σημαντικού μέρους των τούρκων πολιτών.

Το Κουρδικό, ο τρόπος δηλαδή με τον οποίο η Τουρκική Δημοκρατία θα μπορέσει να βρει νέες ισορροπίες με τους Κούρδους και το κουρδικό πολιτικό κίνημα, θα αποτελέσει το τρίτο μεγάλο «κλειδί» της μετα-Ερντογάν περιόδου. Τα ανοίγματα του CHP προς τους Κούρδους και παράλληλα η πολύ προσεκτική στάση του ΙΥΙ απέναντί τους αποτελούν σημαντικούς δείκτες για την επόμενη περίοδο χωρίς ωστόσο να εγγυώνται από μόνοι τους ότι θα βρεθεί γρήγορα ένας νέος τρόπος διαχείρισης του Κουρδικού. Το Κουρδικό παραμένει ο «γόρδιος δεσμός» της σύγχρονης Τουρκίας και μόνο μια κυβέρνηση ευρύτερου συνασπισμού θα μπορούσε να ξεκινήσει μια δυναμική διευθέτησής του.

Τα τρία αυτά «κλειδιά» είναι αλληλένδετα μεταξύ τους. Εθνικιστές, αντιπολίτευση και Κουρδικό λειτουργούν και θα λειτουργήσουν σε πλήρη διάδραση. Η «μήτρα» μέσα στην οποία θα κινηθούν οι τρεις αυτοί παράγοντες και η οποία ενδεχομένως θα «γεννήσει» μια νέα κατάσταση σε μια μετα-Ερντογάν περίοδο είναι η ίδια η τουρκική κοινωνία. Η πόλωση είναι αναμφισβήτητα βαθιά και η όποια μετάβαση δεν θα είναι εύκολη αλλά τις τελευταίες δυο δεκαετίες, χάρη στο ίδιο το ΑΚΡ και τη διακυβέρνησή του, όσο κι αν αυτό φαίνεται επιφανεικά ως «παράδοξο», έχει δώσει στην κοινωνία και κυρίως στις νέες γενιές τη δυνατότητα να προσαρμόζεται και να εκσυγχρονίζεται ίσως πολύ περισσότερο από αυτό που δείχνει στην επιφάνεια.

Ο Ευάγγελος Αρεταίος είναι επιστημονικός συνεργάτης, ΕΛΙΑΜΕΠ