Ενας Καντάφι έτοιμος να επιστρέψει στον τόπο του εγκλήματος

Η Συρία είναι πλέον κατακερματισμένη, όμως ο μονάρχης της Μπασάρ αλ Ασαντ μοιάζει να κάθεται καλά στον θρόνο του και οι ημέρες που όλοι πίστευαν ότι θα είχε το τέλος του Σαντάμ Χουσεΐν και του Μουαμάρ Καντάφι μοιάζουν πλέον μακρινές. Η Αίγυπτος, επίσης, έχει επιστρέψει στην «κανονικότητα» της περιόδου του Χόσνι Μουμπάρακ, έστω και αν στη θέση του βρίσκεται πια ένας τυπικά εκλεγμένος πρόεδρος – και αρχηγός του στρατού στη διάρκεια του προηγούμενου καθεστώτος.

Η δε Τυνησία, η μοναδική αραβική χώρα στην οποία η δημοκρατία φάνηκε να θριαμβεύει μετά την Αραβική Ανοιξη, βιώνει αυτή την περίοδο το δικό της πραξικόπημα, ενώ ενισχύονται οι φωνές που είχαν εξαρχής σταθεί επικριτικά απέναντι στις μεγαλειώδεις εξεγέρσεις του 2011. Οσο για τη Λιβύη, η κατάσταση είναι χειρότερη από ό,τι οπουδήποτε αλλού. Η χώρα είναι διαιρεμένη σε βιλαέτια τα οποία διαφεντεύουν διάφοροι φύλαρχοι με τους στρατούς τους, ενώ η ανακωχή που έχει κηρυχθεί μετά τον σχηματισμό της μεταβατικής κυβέρνησης ανάμεσα στα δύο βασικότερα κέντρα εξουσίας, της Τρίπολης και της Βεγγάζης, μοιάζει – και είναι! – εξαιρετικά εύθραυστη.

Αναπολούν το παρελθόν. Σε αυτό το σκηνικό, ολοένα περισσότεροι Λίβυοι έχουν φτάσει στο σημείο να αναπολούν παλαιότερες εποχές και το καθεστώς που ουσιαστικά ανατράπηκε από τους νατοϊκούς βομβαρδισμούς. Και γι’ αυτό στρέφουν το βλέμμα τους προς έναν από τους επτά γιους του πρώην μονάρχη: Τον Σαΐφ αλ Ισλάμ Καντάφι ο οποίος – σύμφωνα με την κυρίαρχη εκδοχή -, προσπαθώντας να διαφύγει πριν από δέκα χρόνια, έπεσε στα χέρια μιας ομάδας ανταρτών που επέλεξαν να μην τον σκοτώσουν. Αντιθέτως, τον πήραν αιχμάλωτό τους, κρύβοντάς τον καλά στα δυσπρόσιτα βουνά που βρίσκονται νοτιοδυτικά της Τρίπολης, μακριά και σε ασφάλεια από τους διώκτες του.

Σήμερα, τα δεδομένα έχουν αλλάξει δραματικά. «Μπορείς να το φανταστείς; Οι άνδρες που ήταν κάποτε δεσμοφύλακές μου τώρα είναι φίλοι μου» είπε ο ίδιος τον περασμένο Μάιο στον δημοσιογράφο των «New York Times» Ρόμπερτ Γουόρθ, ο οποίος τον συνάντησε στο κρησφύγετό του, σε ένα οχυρωμένο συγκρότημα κατοικιών. Κάθε άλλο παρά διέψευσε, μάλιστα, τα σενάρια που τον θέλουν να ετοιμάζεται να κατέλθει στις εκλογές, οι οποίες θα διεξαχθούν (θεωρητικά) στις 24 Δεκεμβρίου, για την ανάδειξη του νέου προέδρου και της κυβέρνησης της χώρας.

Η αλήθεια δε είναι ότι, όσο κι αν μοιάζει οδυνηρό για κάποιους – όπως, για παράδειγμα, για τον Μπαράκ Ομπάμα, τον οποίο έχουν κατηγορήσει πολλοί ότι ενώ συνέβαλε στην ανατροπή του προηγούμενου καθεστώτος, άφησε τη Λιβύη να διαλυθεί -, αρκετοί θεωρούν τον Σαΐφ αλ Ισλάμ ως τη μοναδική ρεαλιστική λύση.

Ακόμη και στη Δύση, όπου δεν ξεχνούν ότι πριν από τα δραματικά γεγονότα του 2011, ο – σπουδασμένος στη London School of Economics και με μετριοπαθείς απόψεις – γιος του Μουαμάρ Καντάφι θεωρούνταν ως ένας άνθρωπος με τον οποίο θα μπορούσε να υπάρξει δίαυλος επικοινωνίας, ενδεχομένως και ένα «καλό χαρτί» για την ειρηνική μετάβαση σε μια νέα εποχή.

Συνταγή οριστικής καταστροφής. Αλλοι πάλι εκτιμούν ότι τυχόν κάθοδός του στις εκλογές και πολύ περισσότερο μια ενδεχόμενη επικράτησή του θα οδηγήσει αυτομάτως τη χώρα σε έναν νέο, ακόμη χειρότερο γύρο εμφύλιου πολέμου, που θα δώσει τη χαριστική βολή στη Λιβύη και θα εγείρει τον κίνδυνο άμεσης εμπλοκής των χωρών που έχουν αναγορευτεί σε «προστάτες» της: Τουρκία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Αίγυπτος και, φυσικά, Ρωσία – η οποία, μάλιστα, φέρεται να έχει ποντάρει στον γιο του Καντάφι και να τον στηρίζει.

Ο ίδιος, πάντως, έχει κάθε λόγο να αισθάνεται δικαιωμένος. Και να υπενθυμίζει τα όσα είχε πει στο τηλεοπτικό του μήνυμα, τον Φεβρουάριο του 2011, λίγο πριν από την οριστική ανατροπή του καθεστώτος που οικοδόμησε ο πατέρας του: Αφού ξεκαθάρισε ότι η Λιβύη δεν είναι ούτε Αίγυπτος ούτε Τυνησία, φρόντισε να προειδοποιήσει ότι η φυλετική βάση του πληθυσμού θα οδηγήσει εύκολα στον διαμελισμό της σε μίνι κράτη και εμιράτα, ενώ προέβλεψε εμφύλιο, μαζική μετανάστευση και πρόσφορο έδαφος για την ανάπτυξη και δράση τρομοκρατικών ομάδων. «Θα χρειαστούμε 40 χρόνια για να φτάσουμε σε συμφωνία πώς να κυβερνήσουμε τη χώρα, επειδή ο καθένας θα θέλει να γίνει πρόεδρος ή εμίρης» είχε πει.

Οσο για τον λαό της Λιβύης, η πλειοψηφία του οποίου ακόμη δεν έχει καταλάβει ακριβώς ότι έχει συμπληρώσει ήδη μια δεκαετία σε κατάσταση σοκ και πολέμου, δεν αποκλείεται να ισχύσει το γνωστό «ο πνιγμένος από τα μαλλιά του πιάνεται».