Βιοψία και μαγνητική τομογραφία για τον έλεγχο του προστάτη

Η χρήση του PSA ως μεθόδου προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του προστάτη έχει εγείρει έντονες συζητήσεις τα τελευταία χρόνια. Αυτό δεν οφείλεται στην αποτελεσματικότητα της μεθόδου. Η μέτρηση του PSA που ακολουθείται από καθοδηγούμενη με υπερήχους διορθική βιοψία προστάτη, όταν η τιμή του PSA είναι υψηλή, μειώνει τη θνητότητα από καρκίνο του προστάτη. Η αμφισβήτηση προέρχεται από την υπερδιάγνωση και υπερθεραπεία κλινικά ασήμαντων νεοπλασμάτων που επιφέρει η χρήση του PSA. Στο πλαίσιο αυτό, αναζητούνται νέες απεικονιστικές τεχνικές που θα μειώσουν τις αχρείαστες διαγνωστικές επεμβάσεις όταν το PSA είναι αυξημένο.

Τα τελευταία χρόνια, η απεικόνιση του προστάτη έχει βελτιωθεί σημαντικά τόσο με τη χρήση ειδικών τεχνικών μαγνητικής τομογραφίας όσο και με το PET-CT. Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκε στη Σουηδία η μελέτη STHLM3-MRI που εξέταζε τη χρησιμότητα της βιοψίας προστάτη υπό την καθοδήγηση μαγνητικού τομογράφου μαζί με τη μέτρηση PSA ως μεθόδου προσυμπτωματικού ελέγχου στους άνδρες. Η μελέτη αυτή περιέλαβε 12.750 άνδρες ηλικίας 50 ως 74 ετών και τα αποτελέσματά της δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στο περιοδικό «New England Journal of Medicine». Σύμφωνα με τους συγγραφείς, σε 1.500 ασθενείς ανευρέθηκαν τιμές PSA πάνω από 3ng/ml και οι ασθενείς αυτοί τυχαιοποιήθηκαν σε βιοψία προστάτη είτε με τον καθιερωμένο τρόπο (υπερηχογραφική καθοδήγηση) είτε με τον ερευνητικό τρόπο (καθοδήγηση από μαγνητικό τομογράφο). Στην ομάδα της καθιερωμένης βιοπτικής πρακτικής περίπου 75% των ασθενών υποβλήθηκαν σε βιοψία. Στην ομάδα μελέτης, μόνο το 36% των ασθενών υποβλήθηκαν σε βιοψία κατά βάσει λόγω ύποπτων ευρημάτων στη μαγνητική τομογραφία. Παρά τον μειωμένο αριθμό βιοψιών που πραγματοποιήθηκαν στο σκέλος της μαγνητικής τομογραφίας, ο αριθμός των κλινικά σημαντικών καρκίνων που διαγνώσθηκαν στα δύο σκέλη της μελέτης δεν διέφερε σημαντικά. Αντιθέτως, ήταν πολύ λιγότερες οι βιοψίες που ανέδειξαν καλοήθεις αλλοιώσεις ή μη κλινικά σημαντικά νεοπλάσματα.

Επομένως, η χρήση της βιοψίας προστάτη υπό καθοδήγηση με μαγνητικό τομογράφο σε ασθενείς με αυξημένο PSA είχε τα ίδια καλά αποτελέσματα στη διάγνωση καρκίνου του προστάτη με την καθιερωμένη διορθική βιοψία. Επιπλέον όμως η τεχνική αυτή βοήθησε να μειωθούν οι αχρείαστες διαγνωστικές παρεμβάσεις σε ασθενείς με κλινικά ασήμαντα νεοπλάσματα. Με τον τρόπο αυτόν αυξάνονται οι πιθανότητες να γενικευτεί η χρήση του PSA ως προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου στους άνδρες.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, πρύτανης του ΕΚΠΑ