Aσφαλή εμβόλια σε παιδιά άνω των 12 ετών

Στην προσπάθεια αναχαίτισης του νεότερου κύματος της πανδημίας COVID-19 λόγω της εξάπλωσης του στελέχους Δέλτα του SARS-CoV-2, τίθεται το ερώτημα αν πρέπει να εμβολιαστούν τα παιδιά. Το συγκεκριμένο ζήτημα θα γίνεται ολοένα και πιο επίκαιρο καθώς θα πλησιάζει η έναρξη της νέας σχολική χρονιάς 2021-2022. Με δεδομένο ότι το ποσοστό των εμβολιασμένων εκπαιδευτικών ήδη αγγίζει το 75%, η επανεκκίνηση και η ομαλή συνέχεια της διά ζώσης διδασκαλίας καθ’ όλη τη διάρκεια του σχολικού έτους θα αποτελέσει σημαντική πρόκληση.

Οι υπεύθυνοι εμβολιασμών του Ηνωμένου Βασιλείου συνιστούν την καθυστέρηση των εμβολιασμών για τα παιδιά κάτω των 16 ετών λόγω της μικρής πιθανότητας σοβαρής νόσου σε αυτή την ηλικιακή ομάδα. Στις ΗΠΑ και στο Ισραήλ ήδη ο εμβολιασμός των παιδιών προχωρεί κανονικά, δεδομένου ότι θα υπάρχει επαρκές απόθεμα εμβολίων. Παρόλο που από την αρχή της πανδημίας τα παιδιά νοσούσαν συνήθως ήπια, η έστω και μικρή πιθανότητα σοβαρής νόσου αλλά και οι μακροχρόνιες επιπλοκές (long COVID-19) έχουν οδηγήσει πολλούς παιδιάτρους στο να προτείνουν τον εμβολιασμό των παιδιών. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ωστόσο, η σύσταση αυτή ισχύει για εφήβους που ανήκουν σε ευπαθή ομάδα ή που ζουν μαζί με γονείς που είναι ευπαθείς. Οι παιδίατροι ανησυχούν για την πιθανή ταυτόχρονη νόσηση ενός παιδιού με COVID-19 μαζί με κάποιον συνήθη αναπνευστικό ιό, όπως ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός, που σπάνια μπορεί να προκαλέσει σοβαρή νόσο.

Τα mRNA εμβόλια των εταιρειών Pfizer και Moderna έναντι του SARS-CoV-2 έχουν δοκιμαστεί και αποδειχθεί ασφαλή σε παιδιά άνω των 12 ετών, ενώ διενεργούνται μελέτες και σε παιδιά άνω των 6 ετών. Ο πιθανός κίνδυνος για ενδοκαρδίτιδα ή περικαρδίτιδα που έχει αναφερθεί στο εμβόλιο της εταιρείας Pfizer αναδείχθηκε όταν άρχισαν να εμβολιάζονται νεότεροι άνθρωποι στο Ισραήλ και στις ΗΠΑ. Η συσχέτιση μεταξύ του εμβολίου και της καρδιακής αυτής φλεγμονής δεν έχει ακόμη αποδειχθεί, οι περισσότεροι ασθενείς έχουν αναρρώσει πλήρως και η επίπτωση είναι πολύ χαμηλή, δηλαδή 67 περιπτώσεις ανά ένα εκατομμύριο δεύτερες δόσεις σε αγόρια 12-17 ετών και 9 περιπτώσεις αντίστοιχα στα κορίτσια. Στη Μάλτα έχει εμβολιαστεί το 80% του πληθυσμού και εμβολιάζονται ήδη παιδιά άνω των 12 ετών, με το σκεπτικό να μειωθεί η μετάδοση στους ευπαθείς και ηλικιωμένους μέσω της επίτευξης «ανοσίας αγέλης».

Τα ανωτέρω δεδομένα, σε συνδυασμό με τη θετική πορεία του εμβολιαστικού προγράμματος και της επάρκειας εμβολίων, συνηγορούν υπέρ της επέκτασης του ηλικιακού εύρους εμβολιασμού σε παιδιά άνω των 12 ετών. Τα προσδοκώμενα οφέλη σαφώς υπερτερούν των πιθανών κινδύνων και ο εμβολιασμός της μαθητικής κοινότητας θα επιτρέψει την ομαλότερη λειτουργία της διά ζώσης διδασκαλίας.

Παράλληλα, σημαντικό ρόλο μπορούν να έχουν τα rapid και μοριακά (PCR) τεστ για την ανίχνευση του SARS-CoV-2. Αφενός οι μη εμβολιασμένοι θα μπορούν να υποβάλλονται σε έλεγχο σε εβδομαδιαία βάση. Αφετέρου όσοι έχουν συμπτώματα που πιθανώς να σχετίζονται με λοίμωξη COVID-19 μπορούν να έχουν έγκαιρα διάγνωση ώστε να απομονωθούν, να πραγματοποιηθεί ιχνηλάτηση επαφών και να αποτραπεί η περαιτέρω εξάπλωση του ιού. Είναι επίσης σίγουρο ότι, με βάση τα τρέχοντα επιδημιολογικά στοιχεία, η χρήση μάσκας σε όλους τους σχολικούς χώρους θα αποτελέσει αναγκαίο εφόδιο για την ομαλή επάνοδο στη διά ζώσης εκπαιδευτική διαδικασία.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Ιατρικής, πρύτανης ΕΚΠΑ