Βόρεια Ιρλανδία: οι επίγονοι του IRA και το Brexit

Για τον υπόλοιπο κόσμο, η διαμάχη της Βόρειας Ιρλανδίας είχε διευθετηθεί οριστικά με την ιστορική Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής, που υπογράφηκε το 1998. Ωστόσο, σχεδόν 21 χρόνια αργότερα, ο θάνατος της 29χρονης δημοσιογράφου Λίρα Μακ Κι από τα πυρά ενός ρεπουμπλικανού ενόπλου ήρθε να θυμίσει σε όλους ότι, αν και η εκστρατεία του Προσωρινού IRA κατά της βρετανικής κυριαρχίας είχε τελειώσει με τις εκεχειρίες της δεκαετίας του ’90, η βίαιη δράση εξακολουθούσε από ομάδες διαφωνούντων στις τάξεις των ρεπουμπλικανών.

Η ευθύνη για τον θάνατο της Μακ Κι επιρρίφθηκε γρήγορα στον Νέο IRA, μία από τις δύο ένοπλες ρεπουμπλικανικές ομάδες που παραμένουν προσηλωμένες στον αγώνα για μια ενωμένη Ιρλανδία. Τόσο ο Νέος IRA όσο και η Συνέχεια του IRA θεωρούν τους ρεπουμπλικανούς από το Σιν Φέιν και το Προσωρινό Κίνημα, οι οποίοι ενεπλάκησαν στην ειρηνευτική διαδικασία, ως ξεπουλημένους και απαιτούν τη συνέχιση της ένοπλης πάλης μέχρις ότου επιτευχθεί η ενότητα της Ιρλανδίας. Αμφότερες δε οι παραπάνω οργανώσεις συνεχίζουν να οργανώνουν και να στρατολογούν, ενώ παραμένουν ικανές να εξαπολύουν επιθέσεις.

Στο διάστημα από τον Απρίλιο του 2019 μέχρι τον Μάρτιο του 2020, η αστυνομία στη Βόρεια Ιρλανδία κατέγραψε 21 βομβιστικές επιθέσεις ή απόπειρες βομβιστικών επιθέσεων, καθώς και 40 περιστατικά ανταλλαγής πυρών. Επίσης, βρέθηκαν και κατασχέθηκαν 30 πυροβόλα όπλα και 774 γεμιστήρες. Βασικοί στόχοι αυτών των ομάδων είναι η αστυνομία και οι υπηρεσίες ασφαλείας, όμως στο ίδιο διάστημα καταγράφηκαν σημαντικές απώλειες από επιθέσεις εναντίον διακινητών ναρκωτικών και αντικοινωνικά στοιχεία που εμπλέκονται στην ήσσονος σημασίας εγκληματικότητα.

Η αλήθεια είναι ότι η βάση των αποκαλούμενων διαφωνούντων ρεπουμπλικανών είναι κατακερματισμένη. Αρκετοί απογοητευμένοι αποχώρησαν από το ρεπουμπλικανικό πολιτικό κόμμα, το Σιν Φέιν, καθώς και από το στρατιωτικό του σκέλος, τον Προσωρινό IRA, σε αρκετά χρονικά σημεία και με διάφορες αφορμές – τις εκεχειρίες της δεκαετίας του ’90, τη Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής του 1998, τον αφοπλισμό του Προσωρινού IRA το 2005 και την αναγνώριση εκ μέρους του Σιν Φέιν της μεταρρυθμισμένης αστυνομικής υπηρεσίας της Βόρειας Ιρλανδίας (PSNI) το 2007. Υπενθυμίζεται ότι το ρεπουμπλικανικό Σιν Φέιν ιδρύθηκε το 1986, όταν το Σιν Φέιν ανακοίνωσε πως εάν εκλεγεί θα καταλάβει τις θέσεις που του αναλογούν στο ιρλανδικό κοινοβούλιο – τερματίζοντας, έτσι, τη μακρά πολιτική της αποχής. Το θεωρούμενο ως στρατιωτικό του σκέλος, ο Προσωρινός IRA, ιδρύθηκε το αμέσως επόμενο έτος. Οσο για τον Πραγματικό IRA και το υποτιθέμενο δικό του πολιτικό σκέλος, το 32CSM, ιδρύθηκαν το 1997, όταν το Σιν Φέιν αποδέχθηκε ότι το συνταγματικό μέλλον της Βόρειας Ιρλανδίας θα έπρεπε να αποφασιστεί με δημοψήφισμα, αποκλειστικά στο βόρειο τμήμα.

Αλλη μια οργάνωση προέκυψε το 2009, μετά από διάσπαση του Πραγματικού IRA, η Óglaigh na hÉireann (ÓNH). Το 2012 σχηματίστηκε ο Νέος IRA, ο οποίος επιχείρησε να ενώσει τη βάση των διαφωνούντων. Το Saoradh, το σχήμα των διαφωνούντων που έχει συγκροτηθεί πιο πρόσφατα, το 2016, εκτιμάται πως είναι το πολιτικό σκέλος του Νέου IRA (αν και όλες οι οργανώσεις αυτές αρνούνται πως έχουν ένοπλα σκέλη).

Οσο μικροί και αν είναι, πάντως, ο Νέος IRA και η Συνέχεια του IRA δεν εξαφανίζονται. Στα δύο χρόνια που έχουν μεσολαβήσει από τον θάνατο της Μακ Κι, το Brexit έφερε πάλι στο επίκεντρο το θέμα των συνόρων στην Ιρλανδία και οι ομάδες αυτές παρακολουθούν τις εξελίξεις με προσοχή – αν και ανεξαρτήτως της μορφής που θα πάρουν αυτά τα σύνορα, παραμένουν πιστές στη δέσμευσή τους να τα καταργήσουν διά της βίας.

Η Μαρίσα ΜακΓκλίντσεϊ είναι επίκουρη καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Κόβεντρι