Στιγμές Μεταπολίτευσης

Τα ιστορικά γεγονότα ορίζονται από συγκεκριμένες ημερομηνίες. Οταν αυτές όμως είναι ημερομηνίες και της δικής σου ζωής και όταν τις βλέπεις μέσα από το πρίσμα του χρόνου, συνειδητοποιείς ότι οι κομβικές αλλαγές στην Ιστορία ενός τόπου δεν είναι στιγμιαίες, δεν στριμώχνονται σε μία ημέρα. Για παράδειγμα, σήμερα είναι η επέτειος της αποκατάστασης της δημοκρατίας στην Ελλάδα. Σαράντα επτά χρόνια από τις 24 Ιουλίου 1974. Τότε ακριβώς όμως ξεκίνησε η Μεταπολίτευση στη συνείδηση των πολιτών; Σίγουρα, πάντως, όχι όλων. Αλλιώς «συστήθηκαν» μαζί της οι αντιστασιακοί, αυτοί που γύρισαν από τα ξερονήσια, οι φυλακισμένοι και οι διωκόμενοι από τη χούντα, αλλιώς οι μη εμπλεκόμενοι, αλλιώς όσοι την ανέχονταν, αλλιώς οι μεγάλοι, αλλιώς οι νέοι, αλλιώς τα παιδιά.

Αναλογίζομαι ποια ήταν για μένα – στην αρχή της εφηβείας μου τότε – η «φωτογραφία» που με έκανε να συνειδητοποιήσω τη Μεταπολίτευση. Θα μπορούσε να είναι το στιγμιότυπο με τον δαφνοστεφανωμένο Γιάννη Χαραλαμπόπουλο, να τον σηκώνουν στα χέρια καθώς βγαίνει από το πλοίο που τον μετέφερε από τη Γυάρο. Αυτή όμως έπαιζε ούτως ή άλλως στο γενικό κάδρο. Θυμάμαι ωστόσο την ημέρα – λίγους μήνες αργότερα – που κατεβαίναμε με όλη την τάξη μου τη Βασιλίσσης Σοφίας να συναντήσουμε κι άλλες μαθητικές ομάδες στην πρώτη μεγάλη πορεία για το Πολυτεχνείο. Στη στροφή του Χίλτον έπιασε το μάτι μου ένα ζευγάρι μέσης ηλικίας που περπατούσε, κάπως στα μουλωχτά, στο πεζοδρόμιο. Εκείνος μάλιστα κρατούσε ένα κουτί από ζαχαροπλαστείο, σαν να πήγαιναν σε κάποια επίσκεψη. Σε αυτό το τρομαγμένο ανθρωπάκι με το σφιχτοκουμπωμένο παλτό αναγνώρισα έναν, άλλοτε πανίσχυρο, υπουργό της χούντας που, τώρα, έμοιαζε να φοβάται ένα τσούρμο κοριτσόπουλα με σοσόνια. Νομίζω ότι στην προσωπική μου μυθολογία αυτό το, αντικειμενικά, «τίποτα» είναι η «φωτογραφία» της Μεταπολίτευσης.

Σήμερα, έχω την εντύπωση ότι εκείνη η 24η Ιουλίου του 1974 διήρκεσε αρκετά χρόνια. Και αναβιώναμε την αίσθηση της απελευθέρωσης και της ευφορίας που σηματοδότησε, κάθε φορά που νιώθαμε ότι απομακρυνόμαστε όχι μόνο από τις απαγορεύσεις της χούντας αλλά και από τη μιζέρια της αισθητικής της, τύπου «οι ψηλοί μπροστά, οι κοντοί πίσω». Προσωπικά είχα αρκετές φορές αυτήν την αίσθηση. Οταν, για παράδειγμα, μας πήγαν με το σχολείο στο Αμφι-Θέατρο του Σπύρου Ευαγγελάτου και είδαμε τον «Ερωτόκριτο». Δεν πολυκαταλάβαινα τι έβλεπα, αλλά ένιωθα ότι ήταν μια σπουδαία παράσταση, στην οποία δεν υπήρχε περίπτωση να μας πήγαιναν επί χούντας. Την είχα και όταν τσαλαβουτούσαμε στα νερά της Βουλιαγμένης, στο «Πάρτι» του Κηλαηδόνη, το δικό μας Γούντστοκ. Και όταν ξεσαλώναμε στις κερκίδες του Παναθηναϊκού Σταδίου, στο «Rock in Athens», το τριήμερο φεστιβάλ με σπουδαίους, διεθνείς μουσικούς.

Μέχρι που, κάποτε, χάθηκε αυτή η χαρά του «καινούργιου βήματος» – τουλάχιστον για τις γενιές μας. Συνηθίσαμε, μπουχτίσαμε, βαρεθήκαμε, φτωχύναμε, αλλάξαμε εμείς, άλλαξαν και οι συνθήκες. Και αρχίσαμε να τα βάζουμε με τη Μεταπολίτευση. Δεν ξέρω αν έχουν δίκιο οι νεότεροι που μας εγκαλούν για τις «αμαρτίες» της. Ξέρω όμως ότι ήταν μια συναρπαστική εποχή.