Η διάχυση της ανάπτυξης

Στην προοπτική της οικονομικής ανάπτυξης και τη δημιουργία ενός παραγωγικού και ισορροπημένου μοντέλου για την ελληνική κοινωνία, εκτιμάται από τους ανθρώπους της οικονομίας ότι θα πρέπει να επικεντρωθεί ο πολιτικός διάλογος και η αντιπαράθεση προτάσεων από τις αρχές του φθινοπώρου. Το βήμα της Διεθνούς Εκθεσης Θεσσαλονίκης θα είναι ασφαλώς μία καλή αφορμή. Το Ταμείο Ανάκαμψης μπορεί να συνιστά πράγματι μία εξαιρετική ευκαιρία για τις επενδύσεις που θα συμβάλλουν στην αναδιάρθρωση και την επανεκκίνηση της ελληνικής οικονομίας, αλλά θα πρέπει να συνδυαστεί και με την αναβάθμιση των παρεχόμενων δημοσίων αγαθών, με την κατάρτιση εκατοντάδων χιλιάδων επαγγελματιών στη ψηφιακή τεχνολογία, με το άνοιγμα του τραπεζικού συστήματος στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και την επιστροφή προστιθέμενης αξίας στην κοινωνία.

Το ζητούμενο με άλλα λόγια δεν είναι να επιτύχουμε μόνο καλούς ρυθμούς ανάπτυξης του ΑΕΠ, αλλά να επιτύχουμε και την καλύτερη δυνατή διάχυση των ωφελειών της ανάπτυξης της οικονομίας, προς περισσότερες κοινωνικές ομάδες. Οσο απαραίτητο είναι το ένα, τόσο αναγκαίο γίνεται και το άλλο, με δεδομένο μάλιστα ότι η βαθιά οικονομική κρίση στην Ελλάδα απαξίωσε υποδομές, συρρίκνωσε την αγοραστική δύναμη της μεσαίας τάξης, δημιούργησε πολλά χρέη στα νοικοκυριά και νέες κατηγορίες φτώχειας. Μετά από την πανδημία συνεπώς και όλα όσα επιτυχώς γίνονται σήμερα για την ασφάλεια των πολιτών, ξεχωριστή σημασία πρέπει να αποκτήσει στην ελληνική πολιτική σκηνή ο διάλογος και οι προτάσεις για την ανάταξη της οικονομίας και της ελληνικής κοινωνίας. Τίποτε δεν κερδίζεται έτοιμο.

Η ανασυγκρότηση της χώρας, με προοπτική είκοσι ή τριάντα χρόνων, προϋποθέτει για παράδειγμα σημαντικές επενδύσεις και πρόσβαση στο σύστημα δημόσιας υγείας, σε τεχνολογία και σε ανθρώπινο δυναμικό. Οχι δύο μήνες αναμονή για κρίσιμες ιατρικές εξετάσεις. Η αναβάθμιση των δημοσίων αγαθών, όπως είναι επίσης η παιδεία, η οποία έχει κατά γενική ομολογία αποσυναρμολογηθεί, θα πρέπει να αποτελέσει πολιτική προτεραιότητα. Πώς να πας στη νέα εποχή, χωρίς ένα γερό εκπαιδευτικό σύστημα; Η δημόσια παιδεία και η υγεία είναι αγαθά τόσο απαραίτητα, όσο και τα επενδυτικά προγράμματα για τον μετασχηματισμό της αγοράς ενέργειας και την προστασία του περιβάλλοντος, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι κίνδυνοι και οι προκλήσεις της εποχής. Τα έργα υποδομών, η ανακατανομή πόρων σε υποβαθμισμένες περιοχές και τα δημόσια αγαθά που παρέχουν ίσες ευκαιρίες σε όλους, είναι αυτά τα οποία διαμορφώνουν καθολικά κίνητρα για την οικονομική ανάπτυξη. Θα ήταν λάθος να υποτιμηθεί ο παράγοντας αυτός. Είναι εξίσου καθοριστικός με την προσέλκυση και την υποστήριξη των τόσο αναγκαίων ιδιωτικών κεφαλαίων για τις επιχειρηματικές επενδύσεις.

Για τη βιώσιμη ανάπτυξη η πολιτεία έχει ακόμη υποχρέωση να μεγαλώσει ψηφιακούς πολίτες και να συμβάλει στην ψηφιακή μετεκπαίδευση εκατοντάδων χιλιάδων απασχολουμένων, οι οποίοι απειλούνται με επαγγελματικό αφανισμό. Να ενισχύσει τη γυναικεία και τη νεανική επιχειρηματικότητα, που σημειώνουν μεγάλη υστέρηση. Να προσφέρει κίνητρα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις για συγχωνεύσεις, για επενδύσεις και ανανέωση εξοπλισμού, για εξωστρέφεια, για διαφανή διαχείριση. Ενα νέο παραγωγικό περιβάλλον, που θα χαλαρώσει και τις πιο σφικτές τράπεζες στις χρηματοδοτήσεις μικρομεσαίων. Σε αυτή την κατηγορία των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων, απασχολείται στην Ελλάδα περίπου το 90% των εργαζόμενων στον ιδιωτικό τομέα.