Ο πατέρας της οπισθοδρόμησης

Δεν περίμενα ότι ο Νίκος Φίλης θα μετατρεπόταν στον ΣΥΡΙΖΑ σε έναν φτηνιάρη ιεροκήρυκα που θα ηθικολογούσε εναντίον μιας πολιτικής αντιπάλου του, εν προκειμένω της Νίκης Κεραμέως, την οποία καταράστηκε (ασφαλώς μιλώντας της «ανθρώπινα») τα παιδιά της να ντρέπονται γι’ αυτήν όταν μεγαλώσουν, επειδή θα θυμούνται ότι η μάνα τους «κατέσφαξε» 20.000 υποψήφιους για τα πανεπιστήμια. Και δεν το περίμενα επειδή τον έχω γνωρίσει δεκάδες χρόνια πριν, σε ηγετικά πόστα οργανώσεων της ανανεωτικής Αριστεράς. Συχνά κατέφευγε σε συνθήματα και σε προκάτ απόψεις για να επιβάλει τη θέση του, αλλά ποτέ έτσι, ποτέ προσβάλλοντας τον αντίπαλό του. Φαίνεται ότι τα τελευταία χρόνια τον έχει καταπιεί ο ΣΥΡΙΖΑ και ο ισοπεδωτικός μανιχαϊσμός του.

Θυμάμαι τον Φίλη τα χρόνια του 1990, στις παρέες του περιοδικού «Πολίτης». Η παιδεία ερχόταν συχνά στις συζητήσεις μας. Ο Αγγελος Ελεφάντης, εκδότης του περιοδικού και δρώσα μορφή της Αριστεράς, έβγαζε φλύκταινες με την παιδεία που σήμερα υπερασπίζεται ο Φίλης. Ο Ελεφάντης πίστευε πάντα ότι το σχολείο πρέπει να αλλάξει, να μετατραπεί σε αυτόνομη βαθμίδα εκπαίδευσης από την οποία θα βγαίνουν ώριμοι πολίτες που θα έχουν τις βασικές γνώσεις. Από το πανεπιστήμιο ζητούσε, πρωτίστως, συμβολή στην κριτική συγκρότηση των εκκολαπτόμενων επιστημόνων – επ’ ουδενί διανοήθηκε ότι ο πολιτικός χώρος του θα αγωνιζόταν για να δοξάζεται η ήσσων προσπάθεια. Θα μπορούσε άραγε ποτέ ο Ελεφάντης, που ο Φίλης τον άκουγε με σεβασμό και πολλή προσοχή, να υπερασπίζεται έναν υποψήφιο φοιτητή ο οποίος δεν έγραψε όσο καλά χρειαζόταν;

Δεν συνηθίζω να αναφέρω περιστατικά ο βασικός πρωταγωνιστής των οποίων είναι απών – αλλά εν προκειμένω ο Ελεφάντης, τον οποίο συχνά επικαλούνται (φοβάμαι επί ματαίω) στον ΣΥΡΙΖΑ, έχει αρθρογραφήσει συστηματικά υπέρ μιας άλλης εκπαίδευσης, μάλιστα σε έντυπα στα οποία ο Φίλης συμμετείχε ή είχε διευθυντική παρουσία. Επειδή, λοιπόν, ο συγκεκριμένος διανοούμενος δεν αρκούνταν σε συνθήματα αλλά πάντα εμβάθυνε στα ζητήματα με τα οποία ασχολούνταν, δεν θεωρούσε συντηρητική τη μεταρρύθμιση του σχολείου και του πανεπιστημίου με έμφαση στη γνώση. Το αντίθετο. Τολμώ να πω, γνωρίζοντας καλά τις αντιλήψεις του και τη σχετική αρθρογραφία του, ότι σε γενικές γραμμές θα συμφωνούσε με το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα της Νίκης Κεραμέως ενώ, αντίθετα, θα θεωρούσε οπισθοδρομικές τις θέσεις του Φίλη και του ΣΥΡΙΖΑ. Και τα επιχειρήματά τους.

Διαβάζω το άρθρο του Φίλη στην «Καθημερινή» («Θέλουμε βελτίωση ή στιγματισμό;», 20/7/2021). Ουσιαστικά, συντάσσεται με τους συνδικαλιστές: ζητεί μαζική επιμόρφωση μιας ισχυρής ομάδας υπαλλήλων του Δημοσίου χωρίς μηχανισμό ελέγχου των γνώσεών τους και της ικανότητας μετάδοσής τους. Ζητεί δηλαδή μια ισοπεδωτική δημόσια παιδεία, για την οποία είναι αδιανόητη οποιαδήποτε έννοια διάκρισης και διαφοράς. Η κοινωνία για τον Φίλη δεν έχει ανάγκες γνώσης, απλώς οι καθηγητές του Δημοσίου, οι μαθητές και οι φοιτητές χρειάζονται ντάντεμα από τα κόμματα, για να τα ψηφίζουν. Επειδή μάλιστα στην κολεκτίβα του μυαλού του όλοι είναι ίσοι, τα σχολεία δεν χρειάζονται ταυτότητα και διευθυντή (ασφαλώς μη κομματικό, αλλά ορισμένο με συγκεκριμένα κριτήρια αξιοσύνης) για να την επιβάλλει αλλά κάτι σαν σοσιαλισμό: συλλογικότητες και εγκατάλειψη της αξιολόγησης για να μην ταπεινώνονται όσοι βαθμολογούνται ως κακοί.

Ο Φίλης επικαλείται την Αριστερά και ισχυρίζεται ότι αυτά που διεκδικεί είναι προοδευτικά. Ενώ στην ουσία είναι η κοινοτοπία μιας κατεστημένης οπισθοδρομικής κομπανίας που λυμαίνεται δεκαετίες την εκπαίδευση. Ο ίδιος σήμερα είναι ο αρχηγός αυτής της οπισθοδρομικής κομπανίας.