Υποχρέωση πίστης, υποχρέωση πρόνοιας και αναστολή συμβάσεων

Μια εργασιακή σχέση στηρίζεται στον στενό προσωπικό δεσμό που δημιουργείται μεταξύ των μερών, εργοδότη και εργαζομένου. Η σύμβαση εργασίας, για όσο χρόνο λειτουργεί, συνεπάγεται και αυξημένες δυνατότητες επέμβασης στην προσωπική σφαίρα του άλλου μέρους απ’ ό,τι οι άλλες ενοχικές σχέσεις και επομένως δημιουργεί αυξημένες παρεπόμενες υποχρεώσεις και για τα δύο μέρη. Το σύνολο αυτό των παρεπόμενων υποχρεώσεων από το μέρος του εργαζομένου χαρακτηρίζεται ως «υποχρέωση πίστης» (και από μέρος της θεωρίας ως «υποχρέωση καλόπιστης συμπεριφοράς») και από το μέρος του εργοδότη ως «υποχρέωση πρόνοιας». Βέβαια και τα δύο μέρη, εργοδότης και εργαζόμενος, ουσιαστικά βαρύνονται με παρεπόμενες υποχρεώσεις εκατέρωθεν καλόπιστης συμπεριφοράς, οι οποίες είναι ανάλογες με το είδος της εργασίας και τις συνθήκες εκτέλεσής της.

Η «υποχρέωση πίστης» επιβάλλει στον εργαζόμενο να προσφέρει την εργασία του καλόπιστα και με επιμέλεια, αποφεύγοντας κατά την εκτέλεσή της κάθε βλαπτική συμπεριφορά σε βάρος των θεμιτών συμφερόντων του εργοδότη. Η υποχρέωση αυτή ποικίλλει ανάλογα με τη θέση και τη φύση της εργασίας που προσφέρει ο εργαζόμενος και βρίσκει νομική θεμελίωση στο άρθρο 652 παρ. 1 Α.Κ. Επίσης ο εργαζόμενος, σύμφωνα με το άρθρο 49 παρ. 1 του Ν. 3850/2010, οφείλει να εφαρμόζει τους κανόνες υγείας και ασφάλειας και να φροντίζει, ανάλογα με τις δυνατότητές του, για την ασφάλεια και την υγεία άλλων ατόμων που επηρεάζονται κατά την εργασία τους από τις πράξεις ή τις παραλείψεις του.

Η «υποχρέωση πρόνοιας» επιβάλλει στον εργοδότη να λαμβάνει όλα εκείνα τα αναγκαία μέτρα που θα προστατεύουν τον εργαζόμενο και μεταξύ αυτών και όλα εκείνα τα μέτρα με τα οποία θα προστατεύονται η ζωή και η υγεία του. Βρίσκει νομική θεμελίωση στα άρθρα 660, 662 και 663 ΑΚ καθώς και στις διατάξεις του Ν. 3850/2010 (ΦΕΚ Α 84/2.6.2010) «Κύρωση του κώδικα νόμων για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων». Ετσι ο εργοδότης δεν έχει απλά δικαίωμα να θέσει σε αναστολή εργαζόμενους οι οποίοι αρνούνται να εμβολιαστούν κατά της COVID-19, αλλά υποχρέωση, η οποία αποτελεί παρεπόμενη υποχρέωση που απορρέει από τα μέτρα προστασίας που πρέπει να λαμβάνει με σκοπό να προστατεύσει την υγεία τους και τη ζωή τους. Περαιτέρω έχει υποχρέωση να προστατεύσει την υγεία και του λοιπού προσωπικού του, των τρίτων και βέβαια έχει δικαίωμα να προστατεύσει τα θεμιτά συμφέροντά του.

Πιστεύουμε ότι εργαζόμενοι οι οποίοι αρνούνται να εμβολιαστούν δεν παρέχουν την εργασία τους καλόπιστα και παραβιάζουν τη δική τους παρεπόμενη υποχρέωση πίστης απέναντι στον εργοδότη τους αλλά και απέναντι στους τρίτους. Αλλά και ο εργοδότης, εφόσον δεν τους απομακρύνει, παραβιάζει τη δική του υποχρέωση πρόνοιας, αφού οφείλει να τους προστατεύσει. Ετσι άλλωστε, εξ όσων γνωρίζουμε, στις 19/3/2021 με τη με αριθμό 12/2021 έκρινε και το Δικαστήριο του Μπελούνο (Ιταλία).

Θεωρούμε ότι η αναστολή των συμβάσεων εργασίας όλου εκείνου του προσωπικού το οποίο αρνείται να εμβολιαστεί κατά της COVID-19 και του οποίου η φύση και η θέση της εργασίας του δημιουργεί κινδύνους στους ίδιους, στους τρίτους αλλά και στα θεμιτά συμφέροντα του εργοδότη, είναι καθ’ όλα νόμιμη και στα πλαίσια της αρχής της αναλογικότητας, αφού το μέτρο της αναστολής της σύμβασης εργασίας αποτελεί ηπιότερο μέτρο έναντι εκείνου της απόλυσης.

H Λευκή Κιοσσέ-Παυλίδου είναι επίκουρη καθηγήτρια Εργατικού Δικαίου, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης