«Ενα καλειδοσκόπιο και {CR}ένα παιχνίδι με τους θεατές»

Συνεχίζοντας τον πειραματισμό στο απαιτητικό είδος της φάρσας ο Εκτορας Λυγίζος ανεβάζει το αριστουργηματικό «Σχολείο γυναικών» του Μολιέρου στην Πειραιώς 260, αναδεικνύοντας τη μουσικότητα του έμμετρου λόγου. Καταπιάνεται λοιπόν με μια ιστορία γυναικείας εξέγερσης σε ένα περιτύλιγμα αλλεπάλληλων ξεκαρδιστικών παρεξηγήσεων. Μια φάρσα που μένει πιστή στην παράδοση του είδους αλλά εμπλουτίζεται με πολλά αρχέτυπα στοιχεία.

«Μ’ ενδιαφέρει η φάρσα πολύ γιατί είναι είδος σωματικό, με ρυθμό και εγρήγορση, που απαιτεί από τον ηθοποιό και συντονισμό. Η πρόκληση πάντα είναι ότι ο ρυθμός πρέπει να έχει μια καθαρότητα αλλά και τρέλα. Πρέπει να το μετράς όλο αυτό και στην κίνηση και στον λόγο. Το έργο αυτό έχει την ιδιομορφία ότι είναι μια φάρσα και συγχρόνως ένα ποιητικό – σχεδόν φιλοσοφικό – κείμενο με πολλούς τρόπους. Οπότε η χαρά και η πρόκληση εδώ είναι διπλή, αφού ούτως ή άλλως με ενδιαφέρει να ασχολούμαι με τον λόγο, φτιάχνοντας παρτιτούρες κάθε φορά εξαρχής, που μετά τις μαθαίνουμε και τις εξασκούμε» αναφέρει ο ηθοποιός και σκηνοθέτης στο «ΝΣυν».

Ο ίδιος υποδύεται τον Αρνόλφο, έναν στερεοτυπικό χαρακτήρα συζύγου που από φόβο μην τον απατήσει η γυναίκα γίνεται δυνάστης, μεγαλώνοντας τη μικρή Αγνή σε απομόνωση με σκοπό να την παντρευτεί μόλις εκείνη φτάσει σε ηλικία γάμου. «Μ’ ενδιέφερε πολύ το πώς μπορείς να ελέγξεις τα πάντα γύρω σου και να θεωρείς ότι μπορείς να τα οργανώσεις και να τα συντονίσεις σε έναν δικό σου ρυθμό. Και να προνοήσεις για τα πάντα έχοντας την ψευδαίσθηση, ενώ η ζωή σου τα φέρνει αλλιώς. Είναι μια ιστορία σταδιακής αλλά και ραγδαίας ώρες ώρες απογοήτευσης. Και φυσικά με ενδιέφερε να εξετάσω πώς είναι ένα πρόσωπο που τόσο απροκάλυπτα είναι εξουσιομανές και θεωρεί τόσο εύκολα τους άλλους κτήματά του αλλά συγχρόνως έχει τόσο μεγάλη ανάγκη να αγαπηθεί» επισημαίνει ο Εκτορας Λυγίζος.

Μέσα τόσο από την ερμηνεία του ρόλου του όσο και, κυρίως, από τη σκηνοθετική του προσέγγιση, ο Λυγίζος εξερευνά την αμφισημία της «εκπαίδευσης» με στόχο την «ορθή επιτέλεση» των έμφυλων ρόλων. «Ο Μολιέρος επέλεξε να παίξει με το τι σημαίνει αγνή, καλή σύζυγος, τι σημαίνει καλός εξουσιαστικός σύζυγος. Από εκεί και πέρα, νομίζω ότι η απόσταση από την εποχή εκείνη αλλά και πράγματα που αφήνεις ασυνείδητα να σου βγουν, ο τρόπος ερμηνείας της ειρωνείας, το σχόλιό μας πάνω σ’ αυτά είναι κάτι που έχει επηρεάσει όλη την παρτιτούρα, την παραμικρή κίνηση του καθενός, το πώς ερμηνεύει έναν αντρικό ρόλο ή όταν σπάσει πώς εκθηλύνεται. Δημιουργώντας επίσης και ένα παιχνίδι με τους θεατές, σαν να έχεις μπροστά σου ένα καλειδοσκόπιο. Βλέποντας ένα κορίτσι συγχρόνως βλέπεις και ένα αγόρι  και συγχρόνως βλέπεις και χίλια δυο ενώ συνεχίζεις να βλέπεις ένα κορίτσι. Πάντως, το γεγονός ότι έχουμε αρχίσει να αμφισβητούμε έστω και λίγο το τι σημαίνει αρσενικό και θηλυκό είναι σημαντικό» τονίζει ο δημιουργός.

ΤΑ ΚΛΙΣΕ. Επιλέγοντας να εκθέσει τα στοιχεία του κειμένου του Μολιέρου που δίνουν τροφή για σκέψη στους θεατές, «Το σχολείο των γυναικών» συμμετέχει κι αυτό με τον δικό του τρόπο στον διάλογο που έχει ανοίξει το τελευταίο διάστημα για τα ζητήματα των φύλων. «Είναι ένα έργο που σε βάζει σε μια διαδικασία να αντιμετωπίσεις τα απόλυτα κλισέ: τι σημαίνει ένας αρρενωπός τύπος με γένια και βαριά φωνή που μπορεί να σπάσει στο επόμενο δευτερόλεπτο; Και μια κοπέλα που μπορεί να μοιάζει ρομαντική αλλά το επόμενο λεπτό μπορεί να είναι σαν ένα αγρίμι; Οπως και ένα πλάσμα που νιώθει ότι το καταπιέζουν και του έχουν μάθει να είναι ευγενικό και με καταπιεσμένο τρόπο προσπαθεί να μην πληγώσει τον άλλο, το οποίο το ξέρουμε όλοι ακόμα και στις πιο αγαπησιάρικες σχέσεις μας. Οι σχέσεις όλες είναι ελεγκτικές σ’ έναν βαθμό που δεν το συνειδητοποιούμε και φυσικά προσπαθούμε να μην είναι τόσο βίαια ελεγκτικές» προσθέτει ο Λυγίζος και καταλήγει. «Πέρα από στοιχεία που εγώ προσπαθώ να βάλω και που θέλω κάπως να μπερδέψω τα φύλα σε σχέση με το ποιος ερμηνεύει ποιον, χωρίς να το παρακάνω, από εκεί και πέρα από τη στιγμή που έχει ανοίξει μια συζήτηση, το σημαντικό είναι να επηρεάσει τον τρόπο που μιλάμε γι’ αυτό. Είναι βασικό να πούμε ότι η γλώσσα μας έχει κάποια όρια με τα οποία μιλάει ο άνδρας – γυναίκα, αρσενικό – θηλυκό. Πρέπει να συνεχίσουμε να μιλάμε γι’ αυτό μήπως και ανακαλυφθούν και άλλες λέξεις ή άλλες έννοιες, άλλες φράσεις για τα ενδιάμεσα».