Στην επέτειο της εισβολής

Αύριο, επέτειο της εισβολής της Τουρκίας στην Κύπρο και της κατάληψης του 36,2% του νησιού από δυνάμεις του τουρκικού στρατού, ο πρόεδρος Ερντογάν θα είναι στα κατεχόμενα. Εχει διοργανωθεί γι’ αυτόν ένα σόου. Ο τούρκος πρόεδρος θα κάνει ανακοινώσεις, μάλλον από κάποιο ξενοδοχείο της κατεχόμενης Λευκωσίας, θα μιλήσει και στη ψευδοβουλή του ψευδοκράτους (όπως μας αρέσει να το αποκαλούμε). Πληροφορίες λένε ότι, ανάμεσα σε άλλα, πιθανόν να ανακοινώσει απόφαση κατάργησης του καθεστώτος στρατιωτικής περιοχής σε τμήματα της Αμμοχώστου και να καλέσει τους ελληνοκύπριους κατοίκους του να επιστρέψουν. Το σίγουρο είναι ότι θα ανοίξουν και θα γίνουν επισκέψιμες και καποιες παραλίες.

Ο,τι και να γίνει, η ουσία είναι ότι το Κυπριακό εισέρχεται σε μια νέα φάση, με πρωτοβουλία της τουρκοκυπριακής πλευράς υπό την καθοδήγηση της Τουρκίας. Οτι η ελληνοκυπριακή πλευρά αρκείται σε μια τελετουργία οργισμένων δηλώσεων που γνωρίζει καλά ότι δεν έχουν κανένα πρακτικό αντίκρισμα κι ότι ο φόβος δημιουργίας καινούργιων τετελεσμένων είναι ορατός. Οι εξελίξεις διέψευσαν, ακόμα μια φορά, τις επιλογές της ελληνικής και της ελληνοκυπριακής πολιτικής, και επιβεβαίωσαν όσους επέμεναν ότι όταν υπάρχει μπροστά μας λύση σύμφωνη με τις αρχές του ΟΗΕ, υπό την αιγίδα του οργανισμού, πρέπει να τη δεχόμαστε – διότι η επόμενη λύση που θα προσφερθεί θα είναι χειρότερη της προηγούμενης.

Το Κυπριακό, με άλλα λόγια, βρίσκεται στη σημερινή κατάσταση εξαιτίας του δήθεν περήφανου Οχι στη λύση του σχεδίου Ανάν, το 2004. Και λόγω της αποτυχίας της διαπραγμάτευσης στο Κραν Μοντανά, το 2017. Και στις δυο περιπτώσεις, μεγάλη ευθύνη έχει η ελληνική πολιτική. Η κυβέρνηση Κώστα Καραμανλή στην ουσία ακολούθησε παθητικά τις επιλογές του προέδρου Τάσσου Παπαδόπουλου. Και ο υπουργός Εξωτερικών στις κυβερνήσεις ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, Νίκος Κοτζιάς, απεδείχθη μοιραίο πρόσωπο στην αποτυχημένη κατάληξη. Μετά από την έκβαση εκείνης της διαπραγμάτευσης, όμως, τα πράγματα είναι όπως τα περιέγραψε ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας έως το 2018 Ιωάννης Κασουλίδης: «Η Τουρκία στα μάτια πλέον της διεθνούς κοινότητας είναι απαλλαγμένη από τα βαρίδια για αδιαλλαξία στο Κυπριακό, από την επομένη του Κραν Μοντανά».

Οι ελληνικές επιλογές, μάλιστα, δημιούργησαν προβλήματα και στους ηγέτες της σημερινής τουρκοκυπριακής αντιπολίτευσης, τον Μουσταφά Ακιντζί και τον Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, οι οποίοι δεν θα μεταβούν στην ομιλία του Ερντογάν, διαμαρτυρόμενοι για τις διώξεις Τουρκοκυπρίων που άσκησαν κριτική στην Αγκυρα. Δεν θα παραστεί επίσης ούτε ο δήμαρχος της κατεχόμενης Λευκωσίας, Χαρμαντζί. Η θαρραλέα κίνησή τους, πρωτοφανής απέναντι σε τούρκο πρόεδρο, δείχνει την απελπισία στην οποία έχουν βρεθεί οι Τουρκοκύπριοι που προσέβλεπαν σε μια ενιαία ομοσπονδιακή, ευρωπαϊκή Κύπρο. Και αποδεικνύει ότι το βασικό λάθος της ελληνικής πλευράς ήταν η υποτίμηση εκ μέρους της της τουρκοκυπριακής κοινότητας, τη συμμετοχή της οποίας στο κράτος όμως προέβλεπαν εξαρχής οι Συμφωνίες της Ζυρίχης που υπεγράφησαν στο Λονδίνο το 1959.

Στο μεταξύ, έλληνες πολιτικοί που συνέβαλαν σε αυτό το αδιέξοδο επιμένουν να μη βλέπουν. Διάβασα στα «ΝΕΑ» του Σαββάτου τον υφυπουργό Εξωτερικών της κυβέρνησης Κώστα Καραμανλή, Γιάννη Βαληνάκη, ουσιαστικά να επικρίνει την ομοσπονδιακή λύση, η οποία θεωρεί ότι μας επιβλήθηκε λόγω της εισβολής αλλά και εξαιτίας των «ξένων καλοθελητών». Ε, βέβαια, πάντα για τα σοβαρότατα λάθη μας η κόλαση είναι οι άλλοι.

Τα πάθη της ονοματολογίας

«Ελα να μάθεις στην πλατεία Βάθης», τραγουδούσε η Σωτηρία Μπέλλου το 1980 τους στίχους του Μιχάλη Μπουρμπούλη σε μουσική Ηλία Ανδριόπουλου. Εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν ζητήματα ονοματολογίας. Ηταν η Βάθη, της Βάθης (και όχι της πλατείας Βάθη, όπως έγραψαν και τα «ΝΕΑ» το περασμένο Σάββατο). Ο αρχιτέκτονας Κώστας Μπίρης στο σημαντικό βιβλίο του «Αι τοπωνυμίαι της πόλεως και των περιχώρων των Αθηνών» είναι σαφής: «Βάθεια και μεταγενέστερα Βάθη: Παλαιά τοπωνυμία προκύψασα από το χαμήλωμα του εδάφους προς την κοίτη του Κυκλοβόρου εις το σημείο όπου εγίνετο η διάβασις του δρόμου του Μενιδιού».
Ο Κυκλοβόρος ήταν ένας ορμητικός χείμαρρος, ξεροπόταμο τα καλοκαίρια, που τον αναφέρει κι ο Αριστοφάνης. Οταν έβρεχε, τα νερά κυλούσαν ορμητικά στην κοίτη του – αλλά κάποια στιγμή λίμναζαν στο βαθούλωμα που υπήρχε εκεί όπου σήμερα είναι η οδός Μάρνη (και όχι Μάρνης, αφού ονομάστηκε για να θυμίζει τη συμμαχική νίκη στη Μάχη του Μάρνη, το 1914, κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο).
Τα τελευταία χρόνια κυριάρχησε μια αναθεωρητική μανία στην ονοματολογία περιοχών της Αθήνας. Επινοήθηκε, π.χ., από την επιστολογράφο μιας εφημερίδας κάποιος Γουδής, που άλλαξε άρδην την παλαιά αδιαμφισβήτητη ονομασία του Γουδιού. Αντιστοίχως, επινοήθηκε ένας ανύπαρκτος Βάθης – και γενικώς διάφοροι αυτόκλητοι επιδιορθωτές εμφανίζονται με καινοτομίες για να τρωγόμαστε με τα ρούχα μας.