Αφησε στον Μπάιντεν παρακαταθήκη αρμονίας

Αυτήν τη φορά η Ανγκελα Μέρκελ δεν χρειάστηκε να αναζητήσει συμβουλές τρίτων. Πριν από τέσσερα χρόνια, όταν είχε επισκεφθεί για πρώτη φορά τον Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσιγκτον, είχε τηλεφωνήσει προηγουμένως στη βρετανίδα πρωθυπουργό Τερίζα Μέι, την οποία ο Τραμπ είχε πάρει από το χέρι για να την οδηγήσει στα μικρόφωνα της κοινής συνέντευξης Τύπου. Κάτι τέτοιο ήθελε να αποφύγει πάση θυσία. Οχι μόνον το απέφυγε, αλλά ο Τραμπ δεν της έδωσε καν το χέρι για να τη χαιρετίσει και κάμερες κατέγραψαν τον μορφασμό απορίας της Μέρκελ στο οβάλ γραφείο όταν ο Τραμπ απέφευγε επιδεικτικά το βλέμμα της.

Με τον Τζο Μπάιντεν γνωρίζονται από την εποχή που ήταν αντιπρόεδρος του Μπαράκ Ομπάμα. Οχι μόνον ταιριάζει η χημεία μεταξύ των δύο πολιτικών, Μέρκελ και Μπάιντεν είναι δυο πολιτικοί που έχουν δώσει σκληρή μάχη κατά του λαϊκισμού και του τραμπισμού. Με το τελευταίο ταξίδι της Μέρκελ στην Ουάσιγκτον κλείνει η τραυματική περίοδος Τραμπ στις αμερικανο-γερμανικές σχέσεις. Μολονότι πολλά από τα διμερή προβλήματα παραμένουν ανοιχτά, Μέρκελ και Μπάιντεν γύρισαν σελίδα, πιάνοντας το νήμα της συνεργασίας σε διμερές και διεθνές επίπεδο από εκεί που είχε κοπεί με την άνοδο του Τραμπ στην εξουσία.

Στην αποχαιρετιστήρια επίσκεψη στον Λευκό Οίκο ο Μπάιντεν δεν έκρυψε τα αισθήματά του για την Μέρκελ. «Θα μου λείψετε στις επόμενες συνόδους κορυφής», παραδέχτηκε ο αμερικανός πρόεδρος. Θεωρεί τη γερμανίδα καγκελάριο «ακλόνητη υπέρμαχο της ατλαντικής συμμαχίας», στη 16χρονη θητεία της στην καγκελαρία «οι σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Γερμανίας γνώρισαν συνεχή ισχυροποίηση». Η Μέρκελ ανταπέδωσε στον «αγαπητό Τζο» τους επαίνους. «Ευχαριστώ που οι ΗΠΑ υπό τη δική σου ηγεσία έδειξαν σταθερή προσήλωση σε έναν πολυ-πολικό κόσμο», είπε η Μέρκελ, «δεν είμαστε μόνον σύμμαχοι και εταίροι, αλλά έθνη συνδεδεμένα με στενή φιλία».

Το μήνυμα της αρμονίας που έστειλαν οι δύο ηγέτες είναι και η παρακαταθήκη που αφήνει η Ανγκελα Μέρκελ στις σχέσεις της Γερμανίας και της Ευρώπης με τις ΗΠΑ. Μετά τις παγγερμανικές εκλογές του Σεπτεμβρίου θα παραδώσει την ηγεσία της μεγαλύτερης χώρας της Ευρώπης μετά από 16 χρόνια, στα οποία έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση ευρωπαϊκών και παγκόσμιων κρίσεων και στην περίοδο του Τραμπ ανέλαβε την υπεράσπιση των δημοκρατικών αξιών και κατακτήσεων για λογαριασμό ολόκληρης της Δύσης. Ωστόσο, αρμονία δεν σημαίνει και εξάλειψη προβλημάτων. «Καλοί φίλοι μπορούν να έχουν διαφορετικές απόψεις», είπε ο Μπάιντεν. Οι διαφορές φάνηκαν και στην κοινή συνέντευξη Τύπου.

Ο ρωσογερμανικός αγωγός φυσικού αερίου Nord Stream 2 που παρακάμπτει τις χώρες της ανατολικής Ευρώπης και συνδέει απευθείας Γερμανία και Ρωσία ήταν από την αρχή στο μάτι των Αμερικανών και των Δημοκρατικών του Μπάιντεν. «Η αντίθεσή μου είναι γνωστή» είπε ο Μπάιντεν, αλλά όταν ανέλαβε την εξουσία η κατασκευή του είχε φτάσει στο 90%, «φάνηκε ότι οι κυρώσεις δεν είχαν πλέον κανένα νόημα», παραδέχτηκε ο Μπάιντεν. Παραιτήθηκε τον περασμένο Μάιο από τις κυρώσεις που είχε εξαγγείλει ο Τραμπ στις κατασκευάστριες εταιρείες. Η αποπεράτωση του αγωγού είναι θέμα εβδομάδων. «Εχουμε διαφορετικές εκτιμήσεις για το τι συνεπάγεται αυτός ο αγωγός», είπε η Μέρκελ. Η γερμανική κυβέρνηση έκανε από καιρό ειδική προσφορά στην Ουάσιγκτον για το  αμερικανικό υγροποιημένο αέριο. Οσο για την πολιτική διάσταση, «η καγκελάριος και εγώ είμαστε απολύτως σύμφωνοι ότι δεν πρέπει να επιτραπεί στη Ρωσία να χρησιμοποιήσει την ενέργεια ως όπλο, απειλών και πειθαναγκασμού των γειτόνων μας», είπε ο Μπάιντεν με το βλέμμα στην Ουκρανία.

Οι σχέσεις με την Κίνα είναι επίσης σημείο τριβών μεταξύ Βερολίνου και Ουάσιγκτον. Ο Μπάιντεν επιδιώκει ένα μέτωπο όλων των συμμάχων σε μία σκληρή γραμμή έναντι της Κίνας. Η Μέρκελ θέλει να αποφύγει τη μετωπική αντιπαράθεση. Στην Ουάσιγκτον έκανε ένα βήμα προς τον Μπάιντεν, μίλησε για την ανάγκη μεγαλύτερου συντονισμού μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης.

Στις διμερείς αμερικανογερμανικές σχέσεις, η νέα σελίδα έχει τον τίτλο «Δήλωση της Ουάσιγκτον», την οποία ανακοίνωσαν Μπάιντεν και Μέρκελ μετά τη συνάντησή τους. Πρόκειται για τη διαβεβαίωση της στενής διμερούς συνεργασίας για την προώθηση της ειρήνης, της ασφάλειας και της ευημερίας σε ολόκληρο τον κόσμο». Δεσμεύονται επίσης για την «υπεράσπιση της ανοιχτής κοινωνίας». Οι δύο πλευρές θεσπίζουν ένα γερμανο-αμερικανικό «Φόρουμ Μέλλοντος» και θα προωθήσουν τον οικονομικό διάλογο μεταξύ ΗΠΑ και Γερμανίας.

Η Μέρκελ επέστρεψε από την Ουάσιγκτον με επιτυχία. Εξαιτίας της πανδημίας κορωνοϊού οι ΗΠΑ έχουν κλείσει τα σύνορα στους Ευρωπαίους, γεγονός που επιβαρύνει ιδιαίτερα και τα επαγγελματικά ταξίδια. Η ΕΕ έχει ανοίξει τα σύνορα στους Αμερικανούς. Ο Μπάιντεν υποσχέθηκε στη Μέρκελ ότι το θέμα θα εξεταστεί και θα λυθεί εντός των επόμενων ημερών. Αυτό είναι το δώρο που φέρνει η Μέρκελ στη Γερμανία αλλά και στην Ευρώπη.