«Ενα κρύο βροχερό βράδυ στο Στόουκ…»

Αρχές 2011. Ο ποδοσφαιρικός πλανήτης κουβεντιάζει ποιος θα πάρει τη «Χρυσή Μπάλα». Ο Ρονάλντο ή ο Μέσι.

Το θέμα φυσικά συζητήθηκε και στην αγγλική τηλεόραση. Αλλά ο σχολιαστής (και πρώην ποδοσφαιριστης) Αντι Γκρέι διατυπώνει την επιφύλαξή του.

Εντάξει, καλοί παίκτες.

«Αλλά μπορούν να τα καταφέρουν ένα κρύο βροχερό βράδυ στο Στόουκ;».

Στόουκ ον Τρεντ, Στάφορντσαϊρ. Εδρα της Στόουκ Σίτι. Η επιτομή της επαρχιακής ποδοσφαιρικής Αγγλίας.

Τα Σαββατόβραδα, μέσα στη βροχή και το κρύο, το μισό γήπεδο φωνάζει «cross, cross!» («γέμισε!») και το άλλο μισό «tackle, tackle!» («κόψε!»). Απλά πράγματα.

Θα τα κατάφερναν λοιπόν εκεί ο Ρονάλντο κι ο Μέσι;

Δεν ξέρω διότι δεν χρειάστηκε ποτέ να το μάθουμε. Το «κρύο βροχερό βράδυ στο Στόουκ» αποτελεί μέτρο καταξίωσης μόνο για όσους παίζουν μπάλα εκεί.

Η Στόουκ Σίτι παίζει σήμερα στη Β΄ Εθνική κατηγορία. Στην ιστορία της έχει κερδίσει μόνο ένα Λιγκ Καπ, το 1972.

Με λίγα λόγια (νομίζω) προσπάθησα να εξηγήσω γιατί οι Αγγλοι έχασαν από τους Ιταλούς στο Euro. Και γιατί από το 1966 δεν μπορούν να κερδίσουν κάτι σε επίπεδο εθνικών ομάδων.

Εχω την αίσθηση ότι δεν υπάρχει χειρότερη μορφή αυταπάτης ή αυθυποβολής από την επίκληση ενός μέτρου ή ενός κόσμου που δεν υπάρχει πια. Κι αυτό δεν είναι προνόμιο μόνο της Αγγλίας. Είναι τυπικό ευρωπαϊκό χαρακτηριστικό.

Η Ευρώπη μιλάει διαρκώς για μια Δεξιά και μια Αριστερά. Ωραία. Μόνο που στη σημερινή πραγματικότητα η Αριστερά αποτελεί πλέον μη υπαρκτό μέγεθος. Είναι ζήτημα αν καταγράφεται εκλογικά σε περισσότερες από δυο ή τρεις χώρες.

Σε ποια ευρωπαϊκή χώρα συζητούν σοβαρά για τον «σοσιαλιστικό μετασχηματισμό» ή τον «συμμετοχικό σοσιαλισμό» του Πικετί; Και ποιοι προσπαθούν «να κερδίσουν το Κέντρο στρίβοντας αριστερά»;

Η αριστερή ρητορική της φανφάρας και της εύκολης λύσης στην Ελλάδα, την Ιταλία, τη Γαλλία ή την Ισπανία έχει ξεφουσκώσει.

Ακόμη χειρότερα. Η Σοσιαλδημοκρατία περνάει κρίση ταυτότητας αλλά και μεγέθους. Μόνο δυο σοσιαλιστικά κόμματα σε ολόκληρη την Ευρώπη προσεγγίζουν ή ξεπερνούν εκλογικά το 40%. Της Πορτογαλίας και της Μάλτας.

Σε χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ελλάδα, η Ολλανδία, ένα ιστορικό ρεύμα που άλλοτε κυριαρχούσε έχει περιέλθει στα όρια της πολιτικής αδυναμίας ή καχεξίας.

Ενώ η πολυτραγουδισμένη εσχάτως «επιστροφή της Σοσιαλδημοκρατίας» περιορίζεται προς το παρόν στις αναλύσεις και τις αναμνήσεις των νοσταλγών της.

Αλλά ακόμη κι αν υπολογίσουμε ότι ο αριστερός λαϊκισμός έχει ξεφουσκώσει, ακόμη κι αν συνεκτιμήσουμε την παρατεταμένη κρίση της Σοσιαλδημοκρατίας, υπάρχουν και ευτυχισμένοι Τσιγγάνοι. Είναι τα κόμματα της άκρας, της εθνικιστικής και της λαϊκιστικής Δεξιάς που συγκροτούν ένα νέο ισχυρό πολιτικό μέγεθος.

Στις 2 Ιουλίου, δεκαέξι τέτοια κόμματα (χωρίς μάλιστα το γερμανικό AFD και τους σουηδούς ομοϊδεάτες τους) υπόγραψαν μια κοινή διακήρυξη με την οποία καταγγέλλουν την «πολιτισμική μεταμόρφωση» της ΕΕ, η οποία συντελείται «εναντίον της εβραιο-χριστιανικής κληρονομιάς της Ευρώπης».

Πολλοί μίλησαν για «την πρώτη πέτρα μιας μεγάλης συμμαχίας».

Καθόλου απίθανο. Αν τα κόμματα αυτά ενωθούν θα έχουν την τρίτη σε δύναμη κοινοβουλευτική ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Με ισχυρές πιθανότητες στις ευρωεκλογές του 2024 να βρεθούν στη δεύτερη θέση πίσω από τους Λαϊκούς και ξεπερνώντας τους Σοσιαλιστές – Δημοκράτες.

Εως τότε εκτιμάται ότι θα κυβερνούν ή θα μετέχουν στη διακυβέρνηση 8-10 χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Οποια γνώμη κι αν έχουμε για τις απόψεις ή τις ιδέες τους (και προσωπικά δεν έχω την καλύτερη…) αποτελούν ένα στοιχείο σοβαρής αναδιάρθρωσης του ευρωπαϊκού πολιτικού συστήματος, κάτι που δεν κατόρθωσαν να επιτύχουν τις προηγούμενες δεκαετίες ούτε οι Πράσινοι, ούτε η ριζοσπαστική Αριστερά.

Και μάλιστα το επιτυγχάνουν ενσωματώνοντας κατά κανόνα λαϊκά στρώματα που έχουν αποσκιρτήσει ή μετακινηθεί από τα αριστερά.

Την ίδια στιγμή η παλαιά αντίθεση Βορρά – Νότου στην ΕΕ παραχωρεί όλο και περισσότερο τη θέση της σε έναν διχασμό Δύσης – Ανατολής, για τον οποίο είναι προφανές πως αν με κάποιο τρόπο δεν απορροφηθεί κινδυνεύει να βαθύνει επικίνδυνα.

Φάνηκε πρόσφατα στην απόρριψη της πρότασης Μέρκελ – Μακρόν για μια συνάντηση της ΕΕ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Στη συζήτηση που έγινε για τον Ορμπαν στην τελευταία σύνοδο κορυφής, ο Μακρόν το επεσήμανε προσθέτοντας ότι «δεν είναι ένα πρόβλημα Ορμπαν, είναι ένα πρόβλημα πιο βαθύ» («Le Monde», 27/6).

Και δεν ήταν ο μόνος. Ο πολύπειρος Βόλφγκανγκ Σόιμπλε προέτρεψε τη χώρα του «να δείχνει περισσότερο σεβασμό στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, να σταματήσει να δίνει μαθήματα και να συμπεριφέρεται σαν να είναι ο ξερόλας της ηπείρου».

«Γιατί οι Γερμανοί νομίζουν ότι μπορούν να διδάξουν στους Πολωνούς τι είναι δημοκρατία;» αναρωτήθηκε (Politico, 25/6).

Ολα αυτά δεν συμβαίνουν τυχαία, ούτε συμπτωματικά. Κανείς δεν έσπειρε δόντια δράκου για να φυτρώσουν φασιστόμουτρα.

Προκύπτουν από θεμελιώδεις μεταβολές του κόσμου γύρω μας. Από βαθιές αλλαγές στην κλίμακα των αξιών, των αντιλήψεων και των παραστάσεων του μέσου ευρωπαίου πολίτη -αν υπάρχει κάτι τέτοιο…

Μαζί με τον κόσμο, έχει αλλάξει το μέτρο του κόσμου.

Το βέβαιο είναι ότι μπροστά σε αυτήν τη νέα και σύνθετη Ευρώπη που αναδύεται, οι παλιές αντιθέσεις μοιάζουν λίγο με ένα ποδόσφαιρο που δεν υπάρχει πια.

Κι εμείς, αντί να σκύψουμε πάνω στους φόβους και τις φοβίες, τις ανησυχίες και τις ανασφάλειες της ευρωπαϊκής κοινωνίας, καθόμαστε στην ίδια κερκίδα φωνάζοντας «γέμισε!» και «κόψε!».

Αλλά η αλήθεια είναι και απλή και πικρή. Κανείς στον κόσμο ή στην ποδοσφαιρική Ευρώπη δεν δίνει πια δεκάρα τι συμβαίνει «ένα κρύο βροχερό βράδυ στο Στόουκ».