Ηχοδύναμα

Μπραμς: Τα δύο Κοντσέρτα για πιάνο, Αντρας Σιφ, πιάνο και διεύθυνση, Orchestra of the Age of Enlightenment, ECM, 2cd

Την εποχή που ο Αντρας Σιφ έκανε την πρώτη εντυπωσιακή εμφάνισή του στη διεθνή μουσική σκηνή και άφηνε από πολύ νωρίς ένα εξαιρετικά ισχυρό αποτύπωμα στη δισκογραφία, αυτό έγινε με κύριο όχημα τη μουσική του Μπαχ. Και είναι κάτι που από μόνο του δείχνει τη σημασία που είχε ο τότε νεαρός πιανίστας από την κάποτε σοσιαλιστική Βουδαπέστη, ο οποίος πολύ γρήγορα κατέκτησε τη Δύση. Ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι ότι δεν ήρθε με έναν Μπαχ συμβατό με τις τάσεις της εποχής του, αλλά, με τον ακριβώς αντίθετο: βαρύ παίξιμο, βαρύ όργανο, εντελώς «παλαιάς κοπής» κατεύθυνση, αλλά με πόση ουσία. Από τότε και για πολλά χρόνια, το όνομά του ήταν σχεδόν αποκλειστικά συνδεδεμένο με αυτή τη σπουδαία μουσική, την οποία και ηχογράφησε στο σύνολό της για πιάνο και για πιάνο και ορχήστρα. Και παρά τα «ανοίγματά» του έκτοτε, επί δεκαετίες ουδείς θα μπορούσε να τον συνδέσει πραγματικά και σε τέτοιο βάθος με άλλους συνθέτες. Ουδείς, εκτός από εκείνους που τον γνώριζαν πριν γίνει διεθνής αστέρας – και ήξεραν ότι τους πρώτους του διαγωνισμούς που τον καθιέρωσαν ως ανερχόμενο πιανίστα, τους είχε κερδίσει παίζοντας Μπραμς.

Από τότε μέχρι σήμερα, ζούμε πια σε μία εντελώς άλλη εποχή. Μεγάλος πια σε ηλικία, ο Σιφ εξακολουθεί να είναι πολύ επιλεκτικός στο ρεπερτόριό του, στο οποίο έχει σχετικά πρόσφατα προσθέσει δισκογραφικά και τις Σονάτες για πιάνο του Μπετόβεν. Και τώρα, επιστρέφει σε αυτό που ο ίδιος, προς έκπληξη πολλών, θεωρεί ως κύρια μουσική καταβολή του: στα δύο κοντσέρτα του Μπραμς. Οι ερμηνείες του, που σέβονται βαθιά τα έργα, έχουν τρία ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Το πρώτο, είναι ότι ο Σιφ διευθύνει από το πιάνο, κάτι σύνηθες σε άλλο ρεπερτόριο, αλλά πολύ δύσκολο και σπάνιο στα Κοντσέρτα του Μπραμς. Το δεύτερο, είναι ότι δουλεύει με την εξαίρετη Orchestra of the Age of Enlightenment σε ένα απαιτητικό ρεπερτόριο μακριά από αυτό που γενικά τη χαρακτηρίζει. Ορχήστρα με μεικτά στοιχεία παλιών και νέων οργάνων και μεθόδων, συγκριτικά ολιγομελής, αλλά πάντα, όπως και εδώ, στην καρδιά των έργων. Και το τρίτο είναι το πιάνο που επέλεξε ο Σιφ: ένα σπάνιο Bluthner του 1859. Πιάνο που προτιμούσε και ο Μπραμς και που πραγματικά κάνει εντυπωσιακή διαφορά, κυρίως λόγω της ιδιαίτερης κατασκευής του, με την τεχνική ευθείας παράλληλης τοποθέτησης των χορδών.

Ολα τα παραπάνω θα μπορούσαν εύκολα να μην είναι τίποτα περισσότερο από εμπορικού τύπου υποτιθέμενες καινοτομίες, προσανατολισμένες σε μία «διαφορετικότητα» μιας πολύ κορεσμένης αγοράς, που ψάχνει διαρκώς κάτι άλλο για να κινηθεί. Ομως εν προκειμένω δεν είναι. Γιατί πίσω τους βρίσκεται ο Σιφ, το ταλέντο του και η βαθιά του κατανόηση για τον συνθέτη και τα έργα του. Και έτσι δύο νέες ερμηνείες, ενίοτε καθηλωτικές, προστίθενται στη δισκογραφία των δύο έργων, που, όπως γράφει ο Σιφ, σύμφωνα με διήγηση του μαέστρου Κουρτ Σάντερλινγκ, ακόμα και σε εποχές σπουδαίων πιανιστών, τρεις ή τέσσερις μπορούσαν να τα «βγάλουν πέρα» μαζί τους.