Η διαχρονική «μπλε» μελαγχολία

Η δεκαετία του 1960 (και οι αρχές των seventies) με τη σημερινή ουδεμία σχέση έχει. Κοινωνικά, πολιτικά, οικονομικά. Ο Μάης του ’68, η αντίδραση στον Πόλεμο του Βιετνάμ, οι κοινωνικές – πολιτικές ζυμώσεις, τα όνειρα των χίπις με το σύνθημα «make love not war», το αίτημα για αλλαγή των πάντων, δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτή του 2010. Κι όμως αρκούσε η επανακυκλοφορία του εμβληματικού άλμπουμ «Blue» (συμπληρώθηκαν 50 χρόνια, πρωτοκυκλοφόρησε στις 22/6/1971) από την καναδή τραγουδίστρια-τραγουδοποιό Joni Mitchell (καθώς και μια σειρά άλλων εκδόσεων) για να γίνει πρώτο θέμα, στον αγγλοσαξονικό (κυρίως) Τύπο.

Δεν πρόκειται για επιστροφή στις ρίζες της ποπ και του ροκ, αλλά για κάτι ουσιαστικότερο. Η Roberta Joan άθελά της ίσως προσέγγισε τη μουσική και κυρίως τους στίχους της, ως συνέχεια του εαυτού της. Ατόφιο ταλέντο, σε μια εποχή που κυριαρχείτο από το στερεότυπο του αρσενικού ροκ σταρ, παρουσιάστηκε ως πολυδιάστατη και συγκρουσιακή προσωπικότητα επιτρέποντάς της να δημιουργήσει ισχυρή ταύτιση με το γυναικείο κοινό. Αρα, φεμινίστρια; Οχι. Αλλωστε και η ίδια αποκήρυξε σε συνέντευξή της το 2013 τον χαρακτηρισμό αυτό. «Δεν με ενδιαφέρει να επιτεθώ στους άνδρες» είχε πει τότε. Πράγματι η Joni Mitchell έγραψε και τραγούδησε τον άνθρωπο. Κι αν μαζί της  συμπορεύτηκαν οι γυναίκες, βρήκαν στο πρόσωπό της τη μούσα τους, καλώς έγινε.

Φολκ, ποπ, ροκ, τζαζ τα τραγούδια της, αντανακλούν συχνά κοινωνικά και φιλοσοφικά ιδανικά, καθώς και τα συναισθήματά της για τον ρομαντισμό, την απογοήτευση και τη χαρά. Ζωγράφος της ζωής, μελαγχολική και ονειροπόλα ευτύχησε με την καθοδήγηση του Τζέιμς Τέιλορ (αμερικανός τραγουδιστής-τραγουδοποιός και κιθαρίστας) να παρουσιάσει το «Blue». Αλμπουμ – μανιφέστο εξομολόγησης. Τραγούδια με ιδιαίτερη γραφή όπου ταυτοχρόνως αποθεώνουν και αμφισβητούν τον ρομαντισμό. Δέκα κομμάτια ήταν αρκετά για να αποτυπώσει και να προσγειώσει τη γενιά της. Κι όσες ακολούθησαν.

50 χρόνια «Blue»

Παρά την επιτυχία των τριών πρώτων άλμπουμ της και τραγουδιών όπως το «Woodstock», τον Ιανουάριο του 1970, η Mitchell πήρε την απόφαση να σταματήσει να παίζει. Στις αρχές της άνοιξης του 1970, ξεκίνησε διακοπές σε όλη την Ευρώπη και ενώ βρισκόταν στην Κρήτη και έμενε στα Μάταλα «Blue». Αυτό το ταξίδι και ιδιαίτερα οι διακοπές της στο ελληνικό νησί – έχει να το λέει για το βλέμμα αποδοκιμασίας των Κρητικών, «δεν μπορούσαν να δεχθούν τους χίπις» – αποτέλεσαν το σκηνικό για τα τραγούδια «Carey» και «California». Πηγή έμπνευσής της ήταν η σχέση με τον Αμερικανό Cary Raditz όπως τη βίωσε κατά την παραμονή της στα Μάταλα. Κάποια άλλα είναι αφιερωμένα στη σχέση της με τον Graham Nash (1968-1970), η οποία ήταν ήδη ιδιαίτερα προβληματική όταν άφησε τις ΗΠΑ για την Ευρώπη. Και όταν πάτησε το πόδι της στο νησί Φορμεντέρα της Ισπανίας, τηλεγράφησε στον Nash ότι η σχέση τους ανήκε στο παρελθόν. Εικάζεται ότι τα «My Old Man» και «River» είχαν πηγή έμπνευσης τη σχέση τους.

Μιλώντας σήμερα η ίδια σημειώνει τα εξής: «Η σχέση μας με τον Graham ήταν πολύ δυνατή. Θεωρούσα ότι ήταν ο άνθρωπός μου. Απογοητεύτηκα όταν διαπίστωσα ότι δεν ίσχυε κάτι τέτοιο και για αυτό ακούγομαι τόσο λυπημένη στο “Blue”». Και προσθέτει τα εξής: «Τα περισσότερα σχόλια που πήρα ήταν ότι είχα πάει πολύ μακριά και εκτίμησα πάρα πολύ τον εαυτό μου. Δεν μπορούσα να δω, να αντιληφθώ τι πραγματικά είχα δημιουργήσει. Τώρα υπάρχει πολλή φασαρία πάνω από αυτό, αλλά δεν υπήρχε αρχικά. Το άλμπουμ αυτό δεν με έκανε καλύτερο τραγουδοποιό. Με έκανε μια καλύτερη γυναίκα…».

Το άλμπουμ, τη χρονιά που κυκλοφόρησε έφτασε στο νο 3 στο UK Albums Chart και στο νο 15 στο Billboard 200. Σήμερα, θεωρείται από τους κριτικούς της μουσικής ένα από τα μεγαλύτερα άλμπουμ όλων των εποχών. Τον Ιανουάριο του 2000, οι «The New York Times» το επέλεξαν ως ένα από τα 25 άλμπουμ που αντιπροσωπεύουν τη μουσική του 20ού αιώνα. Το 2020, στον ανανεωμένο κατάλογό του το αμερικανικό περιοδικό «Rolling Stone» το έχει στο νο 3 στη λίστα με τα 500 Καλύτερα Αλμπουμ όλων των εποχών. Πρόκειται για την υψηλότερη θέση γυναίκας καλλιτέχνιδος στη συγκεκριμένη λίστα.

Οι νέες κυκλοφορίες

Στις 25 Ιουνίου κυκλοφόρησε το «Reprise Albums (1968-1971)», το οποίο περιλαμβάνει επανεκδόσεις του άλμπουμ «Song to a Seagull» με το οποίο η καναδή τραγουδοποιός έκανε το δισκογραφικό της ντεμπούτο το 1968, του «Clouds» (1969), του «Ladies of the Canyon» (1970) και του «Blue», της τελευταίας δουλειάς της που εξέδωσε η δισκογραφική εταιρεία Reprise. Η έκδοση αφορά box set  τεσσάρων CD – και μία έκδοση σε 10.000 αντίτυπα τεσσάρων LP. Το «Reprise Albums (1968-1971)» έρχεται σε συνέχεια του box set «The Early Years (1963-1967)» που εμφανίστηκε πέρυσι το φθινόπωρο και εστιάζει στη δουλειά της Mitchell έως το ντεμπούτο της και το οποίο περιέχει 29 τραγούδια που κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά. Μία μέρα πριν από την 50ή επέτειο του «Blue», στις 21 Ιουνίου, η Joni Mitchell, ανακοίνωσε την κυκλοφορία του «Blue 50 (Demos & Outtakes)». Πρόκειται για EP πέντε τραγουδιών, όπου το σημαντικότερο από αυτά είναι το «Hunter», ένα outtake που κυκλοφόρησε μόνο στο live άλμπουμ «Amchitka». Περιέχει επίσης εναλλακτικές ηχογραφήσεις των «River» και «Urge for Going», καθώς και demos για τα τραγούδια «California» και «A Case of You», το τελευταίο εκ των οποίων έχει ελαφρώς διαφορετικούς στίχους.

Το «The Blue 50 (Demos & Outtakes) EP» θα συνοδεύσει το τεράστιο box set Joni Mitchell Archives Vol. 2: The Reprise Years (1968 To 1971), που θα κυκλοφορήσει στις 29 Οκτωβρίου. (Διαφέρει από τις παραπάνω επανακυκλοφορίες των τεσσάρων πρώτων άλμπουμ της Mitchell). Η νέα συλλογή θα περιλαμβάνει ακυκλοφόρητα διαμάντια, όπως το «Jesus» του 1969, καθώς επίσης ένα σετ του 1968 στο Le Hibou Coffee House στην Οτάβα του Οντάριο, που ως γνωστόν ηχογραφήθηκε από τον Jimi Hendrix που ήταν εκεί. Το box set θα περιλαμβάνει πέντε CD ή 10 LP σε περιορισμένο αριθμό 4.000 αντιτύπων, ενώ το ντεμπούτο της live στο Carnegie Hall το 1969 πωλείται επίσης ως ξεχωριστό σετ τριών LP.