Απόφαση-μάθημα ελευθερίας του λόγου

Ενα σημαντικό μάθημα ελευθερίας του λόγου έδωσε το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών, δικαιώνοντας μαθήτρια που είχε γράψει στο Snapchat προσβλητικά σχόλια κατά του σχολείου της.

Πριν από 50 χρόνια, σε μια άλλη παρεμφερή υπόθεση (τότε βέβαια δεν υπήρχαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης), το Ανώτατο Δικαστήριο είχε αποφασίσει ότι οι μαθητές «δεν χάνουν το συνταγματικό τους δικαίωμα για την ελευθερία του λόγου ή της έκφρασης όταν μπαίνουν στην πόρτα του σχολείου».  Αναγνώρισε έτσι ότι οι μαθητές έχουν το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου και μέσα στο σχολείο, αποφασίζοντας πως η Μέρι Μπεθ Τίνκερ δεν μπορούσε να τιμωρηθεί επειδή φορούσε στην τάξη ένα μαύρο περιβραχιόνιο, ως ένδειξη διαμαρτυρίας για τον πόλεμο του Βιετνάμ. Ωστόσο σε εκείνη την απόφαση υπήρχαν και μερικά «αλλά». Το Δικαστήριο αναγνώρισε πως οι σχολικές αρχές χρειάζονται ευρύ περιθώριο ώστε να ρυθμίζουν την ομιλία των μαθητών στο σχολείο εάν προκαλούν «ουσιαστική αναστάτωση».

Την Τετάρτη, σε μια υπόθεση παρόμοια με εκείνη, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάσισε πως όταν οι μαθητές φεύγουν από το σχολείο κάθε μέρα δεν χρειάζεται να το κουβαλούν μαζί τους. Το Δικαστήριο έκρινε, με ψήφους 8 προς 1, ότι ένα γυμνάσιο της Πενσιλβάνια παραβίασε την πρώτη τροπολογία του συντάγματος, όταν εκδίωξε τη μαθήτρια Μπράντι Λέβι από την ομάδα των τσιρλίντερ για έναν χρόνο επειδή εξέφρασε το άγχος της στο Snapchat. Ωστόσο ήταν στη διάρκεια Σαββατοκύριακου, εκτός σχολείου, ενώ έπινε καφέ με έναν φίλο της σε κατάστημα. Η Μπράντι έγραψε «Fuck school, fuck softball, fuck cheer, fuck everything», σε μια στιγμή θυμού για την πίεση των μαθημάτων και των αθλημάτων.

Οι σχολικές αρχές της Πενσιλβάνια προέτρεψαν το Δικαστήριο να επιτρέψει στα σχολεία να επιβάλλουν κυρώσεις στους μαθητές για τις εκφράσεις τους εκτός σχολείου όπως και μέσα σε αυτό – εάν προκαλούν «αναστάτωση». Το Ανώτατο Δικαστήριο το απέρριψε.

Οπως έγραψε ο δικαστής Στίβεν Μπράγερ στην απόφαση, τα σχολεία γενικά δεν έχουν εξουσία έναντι των νέων εκτός σχολείου. Οι  γονείς τους έχουν. Και αν οι μαθητές έπρεπε να προσαρμόσουν την ομιλία τους στον έξω κόσμο στον ίδιο βαθμό όπως όταν είναι στο σχολείο, δεν θα απολάμβαναν ποτέ την πλήρη ελευθερία του λόγου. Οπως τόνισε, «τα δημόσια σχολεία της Αμερικής είναι φυτώρια της δημοκρατίας. (…) Ετσι τα σχολεία πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι μελλοντικές γενιές θα κατανοήσουν πλήρως τη λειτουργία του γνωστού αφορισμού: Διαφωνώ με αυτό που λες, αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες».  Κάποιοι διαφώνησαν με την απόφαση. Αλλά το σαφές μήνυμα είναι ότι εάν ο λόγος για τον οποίο ένα σχολείο δεν εγκρίνει σχόλια που γίνονται εκτός σχολικού χώρου είναι επειδή είναι αμφιλεγόμενα, απείθαρχα ή χυδαία, αυτός είναι λόγος για την προστασία της ελεύθερης έκφρασης, όχι για τον περιορισμό της.

ΑΝΑΣΑ. Αυτή η απόφαση ήταν απαραίτητη, γράφει στην «Washington Post» ο Ντέιβιντ Κόουλ, καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο της Τζορτζτάουν, που εκπροσώπησε την Μπράντι στο Ανώτατο Δικαστήριο. «Τα σχολεία τα τελευταία χρόνια έχουν τιμωρήσει μαθητές για την ανάρτηση φωτογραφιών τους με πυροβόλα όπλα, επειδή έχουν αποκαλέσει κάποιους ρατσιστές ή επειδή διαμαρτυρήθηκαν για την αποτυχία ενός σχολείου να διατηρήσει ασφαλείς πρακτικές κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Και, επικαλούμενα την υπόθεση της Τίνκερ, πριν από 50 χρόνια, σχολεία έχουν επίσης τιμωρήσει μαθητές επειδή φορούσαν πουκάμισα με τη σημαία της συνομοσπονδίας από την εποχή του αμερικανικού εμφυλίου ή επειδή καταδίκαζαν τις αμβλώσεις». Και συνεχίζει: «Τέτοιου είδους σχόλια, εκτός σχολείου, πλέον δεν μπορούν να υποστούν καμία τιμωρία από τις σχολικές αρχές, βάσει της πρόσφατης απόφασης του Δικαστηρίου. Τα 50 εκατομμύρια μαθητές των δημόσιων σχολείων σε όλη τη χώρα μπορούν πλέον να ανασάνουν με ανακούφιση».

Ο καθηγητής Νομικής διευκρινίζει βέβαια ότι οι σχολικές αρχές φυσικά και μπορούν να ασχοληθούν με θέματα σχολίων που κάνουν οι μαθητές εκτός σχολικού χώρου, κάτι το οποίο στην εποχή του Internet μπορεί να επηρεάσει και τη σχολική ζωή. Oλα τα μέρη μπροστά στο Ανώτατο Δικαστήριο συμφώνησαν ότι τα σχολεία έχουν νόμιμο συμφέρον να ελέγχουν εν μέρει τέτοια σχόλια, καθώς κακοποίηση και bullying μπορούν να αλλοιώσουν την ικανότητα ενός μαθητή για εκπαίδευση. Ο δικαστής Μπράγερ το παραδέχθηκε, σημείωσε όμως ότι τα σχόλια της Λέβι στο Snapchat δεν απείλησαν, δεν παρενόχλησαν, δεν εκφόβισαν κάποιον και γι’ αυτό ακριβώς είναι ελεύθερη να εκφράζει την άποψή της.