Ο ταλαντούχος κύριος Τριφόνοφ

«Παρ’ όλο που σήμερα περνούν από τα μάτια μας 10.000 εικόνες καθημερινά, πολλά από τα κορυφαία κλασικά έργα δεν είναι έξω από αυτή τη λογική. Οταν ερμηνεύω έργα συνθετών του 19ου και του 20ού αιώνα (Σούμαν, Ραχμάνινοφ, Σοστακόβιτς, Σκριάμπιν κ.ά.) συνταράσσομαι κυριολεκτικά». Ο βραβευμένος με Γκράμι Ντανιίλ Τριφόνοφ, πιανίστας και νικητής του βραβείου Καλλιτέχνης της Χρονιάς του Musical America 2019, ο «γεμάτος τεχνική τρυφερότητα και ένα στοιχείο δαιμονικό» όπως τον χαρακτήρισε η θρυλική πιανίστα Μάρτα Αργκεριχ, ερμηνεύει αύριο στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού το αξεπέραστο Δεύτερο Κοντσέρτο για πιάνο και Ορχήστρα του Ραχμάνινοφ σε σύμπραξη με την ΚΟΑ, την οποία θα διευθύνει ο καταξιωμένος Λουκάς Καρυτινός.

Το εν λόγω έργο ο Τριφόνοφ μάλιστα ξεκίνησε να το μελετάει μέσα σε μια πισίνα. Μπορεί, όπως εξηγεί, να μην ακούγεται καθόλου πρακτική επιλογή, κι όμως είναι αφού όπως λέει: «Με το να φαντάζεται κανείς τα πλήκτρα του πιάνου μέσα στην πισίνα και να κουνά τα χέρια του στο νερό συνειδητοποιεί πολύ περισσότερο τις αποστάσεις ανάμεσα στις νότες – καταλαβαίνει πόση προσπάθεια χρειάζεται για να ταξιδέψεις από το ένα σημείο στο άλλο. Στο πιάνο είναι υπερβολικά εύκολο το να κινηθείς στην κλίμακα, χρειάζεται λιγότερη προσπάθεια και ως εκ τούτου μικρότερη επίγνωση». Η βραδιά ανοίγει με το Ισοκράτημα ενός παιδιού του Γιώργου Κουμεντάκη, ο οποίος πάνω στο βυζαντινό θεμελιώδες του ισοκρατήματος στήνει μια μεταφυσική γιορτή. Η συναυλία κλείνει με την Ενάτη Συμφωνία σε μι ύφεση μείζονα του Ντμίτρι Σοστακόβιτς. Ενα έργο με βαθύ λυρισμό, θλίψη αλλά και σαρδόνιο χιούμορ.

Για τον «βετεράνο του πιάνου», όπως τον αποκάλεσαν οι «Times», κάθε συνθέτης έχει μια πολύ ιδιαίτερη χαρακτηριστική μουσική γλώσσα. Ο Ραχμάνινοφ και ο Μότσαρτ, για παράδειγμα, διαχωρίζονται από την εποχή, τον πολιτισμό και το στυλ. «Με τον Μότσαρτ η μεγαλύτερη δυσκολία είναι η κρυστάλλινη, καθαρή δομή. Το Κοντσέρτο Νο 21 στο ντο, Κ467 είναι ένα από τα πιο αγαπημένα μου του Μότσαρτ. Χρησιμοποιήθηκε στην ταινία Elvira Madigan και έτσι έγινε ιδιαίτερα δημοφιλές».

Ο ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ. Η τελευταία πρόταση αποκαλύπτει την άλλη μεγάλη αγάπη του 30χρονου ρώσου σολίστ, το σινεμά. «Ενας από τους αγαπημένους μου σκηνοθέτες είναι ο Αντρέι Ταρκόφσκι. Εκανε μόνο λίγες ταινίες αλλά έχει τη δική του πολύ μοναδική γλώσσα που είναι άμεσα αναγνωρίσιμη. Γενικώς μου αρέσουν οι δεκαετίες του ’70 και του ’80. Νομίζω ότι ήταν μια εποχή που οι άνθρωποι δεν φοβούνταν να κάνουν μοναδικά πράγματα. Υπήρχε τόσο μεγάλη ποικιλία στην τέχνη και τόσες πολλές διαφορετικές κατευθύνσεις και στυλ. Πολιτιστικά ήταν μια περίοδος αφθονίας».

Ανήσυχος και δοσμένος εξ ολοκλήρου στην τέχνη του έκανε τα πάντα για να διευρύνει τα όρια της τεχνικής και του συναισθήματος της ερμηνευτικής δεινότητάς του. Ξεκίνησε μαθήματα στα πέντε του χρόνια. Στα 8 εμφανίστηκε για πρώτη φορά ως σολίστ. Αυτή τη συναυλία θα τη θυμάται όπως λέει για πάντα, «αφού την ώρα που έπαιζα έχασα ένα από τα πρώτα (νεογιλά) δόντια μου. Παρ’ όλο που μου αρέσει πολύ ο ήχος της ηλεκτρικής κιθάρας, δεν έχω μπει στον πειρασμό να μάθω κάποιο άλλο όργανο πέραν του πιάνου. Το πιο “μακρινό” ήταν το εκκλησιαστικό όργανο».

ΚΟΛΥΜΠΙ ΚΑΙ ΔΙΑΛΟΓΙΣΜΟΣ. Αν και το πιάνο κατέχει τη μερίδα του λέοντος στην καθημερινότητά του ο Ντανιήλ Τριτόνοφ βρίσκει χρόνο για να κολυμπά, να κάνει γιόγκα και εξασκεί μια αρχαία τεχνική διαλογισμού από την Κίνα που ονομάζεται τσιγκόνγκ. «Ολα αυτά με βοηθούν γιατί ακόμα και στα πιο τεχνικά απαιτητικά μέρη των έργων, η κίνηση των χεριών πρέπει να είναι φυσική. Και παρ’ όλο που αυτό μπορεί να ακούγεται περίεργο, μπορούμε να μάθουμε πολλά από τα ζώα. Ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιούν το σώμα τους είναι συχνά πολύ πιο φυσικός από τον δικό μας. Ολοι οι μύες μας πρέπει να εμπλέκονται σε κάθε κίνηση: η ένταση προκύπτει όταν προσπαθούμε να διαχωρίσουμε τη λειτουργία τους».

Στον ελεύθερο χρόνο του απολαμβάνει επίσης πολύ την πεζοπορία και το περπάτημα, ειδικά στα βουνά. Του αρέσει να κάνει μεγάλες διαδρομές, 10 έως 30 χιλιομέτρων. «Πάντα με ενδιέφερε η γεωγραφία – υποθέτω ότι από εκεί προκύπτει η αγάπη μου για την πεζοπορία. Μου αρέσει να εξερευνώ πόλεις με τα πόδια, αυτή είναι μια από τις αγαπημένες μου δραστηριότητες όταν βρίσκομαι στο Λονδίνο. Ενδιαφέρομαι για τη ρυμοτομία, την αρχιτεκτονική των πόλεων». Τι συμβουλή θα έδινε σε έναν νέο πιανίστα; «Να προχωρήσει πέρα από τη βιβλιογραφία του πιάνου και να καταλάβει ότι το πιάνο δεν υπάρχει εν κενώ. Υπάρχει εντός ενός μωσαϊκού άλλων τεχνών και άλλων μουσικών. Νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό να έχουμε διαφορετικά ακούσματα, όπως ορχηστρική μουσική και όπερα. Επίσης, να απολαμβάνουμε άλλες μορφές τέχνης. Ταινίες, λογοτεχνία και φυσικά ζωγραφική – όλα βοηθούν».