Ενας ξεχωριστός τρόπος εορτασμού

Με την προβολή του projection mapping, που έκανε πρεμιέρα την προηγούμενη εβδομάδα, ένας κύκλος κλείνει για την Επιτροπή «Ελλάδα 2021». Η ανάδειξη της ελληνικής ιστορίας δίνει τη θέση της σε μια φάση της επετείου με πιο αναπτυξιακό χαρακτήρα – κομμάτι, κι αυτή, μιας προσπάθειας τα 200 χρόνια ανεξαρτησίας να αποτελέσουν ορόσημο. Με προφανείς, αλλά και λιγότερο προφανείς τρόπους.

Η Ελλάδα είναι μια από τις χώρες της Ευρώπης στις οποίες η έννοια του πατριωτισμού μπερδεύτηκε με αυτή του εθνικισμού. Για πάνω από έναν αιώνα, η πατρίδα δίχαζε και δεν συμφιλίωνε: ακόμα και οι μεγαλύτερες νίκες των Ελλήνων, που έρχονταν (κατά το κλισέ) μόνο όταν οι διαφορές τους έμπαιναν στην άκρη, ακολουθούνταν πάντα από έναν εμφύλιο πόλεμο, από την ανάγκη της μιας πλευράς να κυνηγήσει τους «προδότες» της άλλης. Το πρόβλημα όμως αποδείχτηκε με τα χρόνια πως είναι και αισθητικό: η κιτς προσέγγιση της δικτατορίας των συνταγματαρχών για την Ελληνική Επανάσταση και τη δημιουργία του μοντέρνου ελληνικού κράτους διαμόρφωσε καθοριστικά τον τρόπο που προσεγγίζει ή ερμηνεύει η κοινή γνώμη τα γεγονότα εκείνων των χρόνων. Η πρώτη εικόνα της Επανάστασης, σχεδόν αντανακλαστικά, ενίοτε αποτελείται από ένα μείγμα του πολιτιστικού αποτυπώματος εκείνης της περιόδου, μιας αποθεωτικής γιορτής με μπόλικη φανφάρα ή μιας ταινίας του Τζέιμς Πάρις.

Οι Ελληνες μιλούν πολύ για την Επανάσταση, αλλά στην πραγματικότητα δεν μιλούν γι’ αυτή. Κάθε τους κουβέντα κουβαλάει τον τρόπο που οι ίδιοι βλέπουν τη χώρα τους σήμερα, αντανακλά την έννοια που εκείνοι προσδίδουν στον πατριωτισμό και μαρτυρά την απροθυμία τους να ασχοληθούν στα σοβαρά. Η φετινή επέτειος των 200 ετών έδωσε μια μοναδική ευκαιρία στους ανθρώπους της Επιτροπής «Ελλάδα 2021» να απενοχοποιήσουν τον πατριωτισμό. Στόχος ήταν η αλλαγή αισθητικής να φέρει και αλλαγή παραδείγματος – έτσι οι φουστανέλες και τα καριοφίλια έμειναν στις προθήκες των μουσείων και, αντί περίεργων δρωμένων, για την ιστορική αναπαράσταση της Επανάστασης πάνω στους τοίχους 18 σημαντικών κτιρίων σε όλη Ελλάδα χρησιμοποιήθηκαν οι ζωγραφιές του Βρυζάκη και του Ντελακρουά. Η παρέλαση ήταν αφιερωμένη και στη θέση της Ελλάδας στον κόσμο, στη σημασία της συνεργασίας με τους διεθνείς εταίρους. Ο Διονύσης Σαββόπουλος ανέλαβε το podcast που διηγήθηκε τη σύγχρονη ιστορία μέσα από τα τραγούδια της, ενώ το ντοκιμαντέρ που συνόψισε τα τελευταία διακόσια χρόνια άγγιξε και όσα αποφεύγουμε να αναφέρουμε σε μια επέτειο-ιερή αγελάδα. Στο τέλος, ακόμα και οι δράσεις που λειτουργούν ως παρακαταθήκη για την Ελλάδα του 2040, επιλέχθηκαν για να θυμίσουν πως σημασία δεν έχουν μόνο τα περασμένα μεγαλεία, αλλά και το τι θα παραδώσει η σύγχρονη κοινωνία στις επόμενες γενιές.

Τι κατάφεραν να κάνουν στην Επιτροπή αυτή την περίεργη χρονιά; Να προτείνουν έναν άλλο τρόπο εορτασμού. Το αν αυτός θα καταφέρει να καθιερωθεί ή όχι είναι άγνωστο ακόμα – κάθε μέρα που περνάει, όμως, μας φέρνει ένα βήμα πιο κοντά σε μια άλλη, καινούργια επέτειο.