Αφετηρία ελληνοτουρκικού διαλόγου με ατζέντα «χαμηλής πολιτικής»

Οι συναντήσεις του εκάστοτε έλληνα Πρωθυπουργού με τον εκάστοτε τούρκο πρόεδρο δεν πρέπει να αποτελούν είδηση, αλλά επιβεβλημένη ρουτίνα. Το μήνυμα αυτό είχε στείλει πολλές φορές το Μέγαρο Μαξίμου πριν από τη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με μία μόνο προϋπόθεση ο διάλογος να γίνεται στο κατάλληλο κλίμα και στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου. Χωρίς απειλές και εντάσεις. Το ραντεβού της Δευτέρας στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ, ήταν το πρώτο μετά τις τρικυμιώδεις συναντήσεις του 2019, τότε που η Αγκυρα έβαζε πλώρη για το τουρκολιβυκό μνημόνιο και ταύτιζε τα όρια των θαλασσίων ζωνών της με τη «Γαλάζια Πατρίδα» με μονομερείς κινήσεις στον ΟΗΕ. Και για κάποιους μπορεί να ανανεωθεί για μία δεύτερη συνάντηση εντός του 2021, εφόσον διατηρηθεί η «ηρεμία» σε όλα τα επίπεδα.

ΜΗΝΥΜΑ «ΚΑΛΗΣ ΘΕΛΗΣΗΣ». Ο πυρετός στις ελληνοτουρκικές σχέσεις το 2020 ανέβηκε σε επικίνδυνα επίπεδα, ανοίγοντας πολλά ταυτόχρονα μέτωπα. Κανείς δεν περίμενε η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν να λύσει τα μεγάλα ζητήματα. Ωστόσο, όπως υπογραμμίζουν κυβερνητικές πηγές, τα θέματα μπήκαν στο τραπέζι και οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι διαφωνούν για μία ακόμα φορά, ενώ διαφορετικές είναι και οι επιδιώξεις ανάμεσα σε Μέγαρο Μαξίμου και Ακ Σαράι. Η Αθήνα, που θέλει να διατηρήσει τα ελληνοτουρκικά στην ατζέντα της Ευρώπης, είχε στόχο – και φαίνεται να υλοποιείται – μία μίνιμουμ συνεννόηση που θα επέτρεπε μία διαχείριση μακριά από επικίνδυνες ακρότητες. Η Τουρκία προσήλθε στη συνάντηση με το βλέμμα στο ραντεβού Μπάιντεν – Ερντογάν που ακολούθησε, με κυρίως μενού τους S-400, αλλά και στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις 24-25 Ιουνίου που έπεται και θα έχει στην ατζέντα της θέμα ευρωτουρκικών σχέσεων. Στόχος ήταν οι τόνοι να μείνουν χαμηλά και να δοθεί το μήνυμα της «καλής θέλησης» και του διαλόγου.

ΗΠΑ ΚΑΙ ΕΕ. Η Ουάσιγκτον επισήμως και ανεπισήμως διαμηνύει πριν και μετά τη συνάντηση των δύο προέδρων ότι η θέση της για τους S-400 δεν έχει αλλάξει, ενώ αμερικανοί διπλωμάτες έχουν παραδεχθεί ότι πλέον είναι σαφής ο ρόλος της Τουρκίας ως δύσκολου συμμάχου στην περιοχή. Οι Βρυξέλλες από την άλλη ετοιμάζουν τη δική τους θετική ατζέντα για την Αγκυρα, διατηρώντας ωστόσο την αιρεσιμότητα και την αναλογικότητα. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον για την Αγκυρα ο διάλογος με την Αθήνα, έστω και αν δεν αποδειχθεί γόνιμος, μπορεί να αξιοποιηθεί επικοινωνιακά αλλά και ως αντιπερισπασμός για τα όσα θα γίνονται στην Κύπρο… Το παζάρι άλλωστε των ΗΠΑ και της Δύσης για να κρατήσει την Τουρκία στο πλευρό της δεν έχει τελειώσει και αυτό περιλαμβάνει και τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

ΟΙ ΕΠΟΜΕΝΕΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ. Σε Αθήνα και Αγκυρα έχουν θέσει ως επόμενο στόχο τη μεταξύ τους «θετική ατζέντα» για ζητήματα  «χαμηλής πολιτικής». Τις συνομιλίες διεξάγουν ο υφυπουργός Εξωτερικών, Κώστας Φραγκογιάννης και ο ομόλογός του Σεντάτ Ονάλ, που συναντήθηκαν ξανά προχθές στην Αττάλεια. Αναμένεται ακόμα η τουρκική πρόσκληση για τον 63ο γύρο των διερευνητικών και μία ενδεχόμενη νέα πενταμερής για το Κυπριακό. Η επίσκεψη του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Αντονι Μπλίνκεν στην Αθήνα, που πληροφορίες τοποθετούν στο φθινόπωρο με αφορμή και την επικαιροποίηση της αμυντικής συμφωνίας Ελλάδας – ΗΠΑ, χαρακτηρίζεται επίσης ένα ορόσημο με τα δικά του μηνύματα. Και το ερώτημα είναι αν ο αμερικανός ΥΠΕΞ θα πάει και στην Αγκυρα και κυρίως αν το ταξίδι αυτό θα προηγηθεί της άφιξης στην Αθήνα. Η ελληνική διπλωματία συνεχίζει να έχει το βλέμμα στραμμένο και στη συνεχή ενδυνάμωση των σχέσεων με τις αραβικές χώρες – με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να μεταβαίνει στην Αίγυπτο τη Δευτέρα – αλλά και το Ισραήλ, που αλλάζουν τις ισορροπίες.

Για την ελληνική πλευρά ο πάγος με τον Ερντογάν έσπασε, αλλά η καχυποψία παραμένει. Και αν ο τούρκος πρόεδρος δεν πέρασε τα όρια στις δηλώσεις του, ωστόσο δεν έδειξε και να υποχωρεί. Δήλωσε δε ξεκάθαρα και κατ’ επανάληψη σε σχέση με την Ελλάδα ότι θέλει διάλογο χωρίς «διαμεσολαβητές» και «ανάμειξη τρίτων»… Η υπόσχεση για «ήσυχο καλοκαίρι» που δόθηκε από την τουρκική πλευρά μένει να αποδειχθεί στην πράξη, με ελληνικές πηγές να επιμένουν στο «ένα βήμα τη φορά». Η Αθήνα, παράλληλα, δεν σκοπεύει να αφήσει έξω από το γενικότερο πλαίσιο την Ε.Ε.