Η ιστορία {LF}του 1821 {LF}πάνω σε δημόσια κτίρια

Η Επιτροπή «Ελλάδα 2021» δεν θα μπορούσε να βρει καλύτερο τρόπο να τιμήσει την αρχή του νεότερου κράτους από αυτή – επέλεξε να το κάνει διηγούμενη την ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης πάνω σε δημόσια κτίρια, ταυτόχρονα σε όλη τη χώρα. Η τεχνική λέγεται projection mapping, στα ελληνικά «χαρτογραφημένη προβολή» και αποτελεί μία από τις πιο εμβληματικές δράσεις της Επιτροπής, καθώς εμπεριέχει την κοινή εμπειρία του δημόσιου χώρου.

Αρχικός στόχος ήταν η δράση να λάβει χώρα στις 25 Μαρτίου, όμως η πανδημία και το παρατεταμένο lockdown δεν το επέτρεψε. Ετσι σήμερα και αύριο, από τις 9 το βράδυ και μετά και κάθε μισή ώρα, 18 κτίρια σε 18 πόλεις της Ελλάδας θα γίνουν το φόντο μιας αφήγησης για την Επανάσταση, μέσα από γνωστά και λιγότερο γνωστά έργα τέχνης. Ακόμα και η καθυστέρηση δεν πήγε χαμένη. Το TIE Lab του Πανεπιστημίου Κρήτης, που ανέλαβε το εγχείρημα, μέσω της τεχνολογίας QR, σε έναν μήνα θα έχει έτοιμη την αντίστοιχη εφαρμογή, ώστε με έναν κωδικό, ο επισκέπτης κάθε κτιρίου να μπορεί να ξαναβλέπει αυτό που οι κάτοικοι θα δουν αυτές τις μέρες ζωντανά.

«Επιθυμία ελευθερίας». Τι είναι το projection mapping; Πρόκειται για την οπτικοποίηση μιας ιστορίας πάνω σε ένα χαρτογραφημένο δημόσιο κτίριο – παρόμοια έχουμε δει στο παρελθόν στη Γερμανία, στη Γαλλία και στην Ισπανία σε διάφορες εθνικές επετείους, σε αθλητικές εκδηλώσεις ή ακόμα και τα Χριστούγεννα. Τα περισσότερα ήταν στημένα πάνω σε πιο γραφιστικά στοιχεία και όχι σε έργα τέχνης – αυτή είναι και η μεγαλύτερη διαφορά της συγκεκριμένης δράσης. Από τον Ιανουάριο έως σήμερα, η ομάδα του TIE Lab εργάστηκε εντατικά ώστε μέσα από μια τεχνική που ονομάζεται visual layering να δώσει σάρκα και οστά, βάθος και κίνηση, σε πάνω από 300 έργα τέχνης που απεικονίζουν στιγμές της Ελληνικής Επανάστασης – έργα του Θεόδωρου Βρυζάκη και Ευγένιου Ντελακρουά, για παράδειγμα. «Δεν είχα κάνει ποτέ κάτι παρόμοιο στο παρελθόν», μας είπε ο θεατρικός σκηνοθέτης Θεόδωρος Εσπίριτου, ο οποίος ανέλαβε το αισθητικό κομμάτι και την αφήγηση. «Ηταν μια πρόκληση για μένα, η ομάδα ήταν εξαιρετική και η συνεργασία τόσο με εκείνη όσο και με την Επιτροπή ήταν άψογη», τόνισε, εξηγώντας πως «οι καλλιτέχνες δεν είμαστε πάντα τόσο ήρεμοι όταν δουλεύουμε». Την πρωτότυπη μουσική που «ντύνει» τα βίντεο ανέλαβε ο Γιώργος Μαγουλάς.

«Οι πίνακες ζωντανεύουν πάνω σε δημόσια κτίρια που θεωρούμε δεδομένα όταν περνάμε από μπροστά τους», δηλώνει στα «ΝΕΑ» η ερευνήτρια και συντονίστρια του εγχειρήματος, Μαριάνθη Λιάπη, για τα έργα τέχνης που χρησιμοποιήθηκαν και τα οποία, παρουσιασμένα το ένα μετά το άλλο, αφηγούνται την ιστορία της Ελλάδας. «Μέσω αυτής της εμπειρίας δεν παρακολουθούμε μόνο την ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης, αλλά ανακαλύπτουμε μια νέα οπτική, νέα υπόσταση στον δημόσιο χώρο», επισημαίνει. Η ομάδα αποκαλεί τα βίντεο «αφηγήματα» – και τα διαχωρίζει στο εθνικό, διάρκειας περίπου 20 λεπτών, που είναι ίδιο σε κάθε περιοχή, και στο τοπικό, που θα λειτουργήσει ως δίλεπτος πρόλογος και θα αναφέρεται ειδικά στην ιστορία της κάθε πόλης. Το όλο εγχείρημα έχει πάρει τον τίτλο «Επιθυμία Ελευθερίας», ενώ η Βουλή, ως σημείο αναφοράς όλων, θα έχει ιστορική αναδρομή σε όλες τις περιοχές που συμμετέχουν.

Δημόσιος χώρος. Τα κτίρια πάνω στα οποία θα προβληθούν τα βίντεο είναι από μόνα τους εμβληματικά – το προηγούμενο διάστημα, η ομάδα που δεν απασχολούταν με την καλλιτεχνική πλευρά του εγχειρήματος, ταξίδεψε και στις 18 πόλεις ώστε να δει τα κτίρια και να μπορέσει να τα αποτυπώσει πάνω σε λεπτομερείς μακέτες, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν ώστε η εμπειρία να είναι ειδικά διαμορφωμένη πάνω στην επιφάνεια που θα αξιοποιηθεί σε κάθε περιοχή. Αλλος φωτισμός, για παράδειγμα, θα υπάρχει στη Βουλή, που θα είναι ο καμβάς της Αθήνας, και άλλος στο Βασιλικό Θέατρο, στη Θεσσαλονίκη. «Κάθε σημείο των επεισοδίων έπρεπε να προσαρμοστεί στην όψη κάθε κτιρίου και κανένα κτίριο πουθενά δεν είναι ολόιδιο με ένα άλλο», εξηγεί η Λιάπη για την τεχνολογία που χρησιμοποιήθηκε από πίσω. Οι λεπτομέρειες είχαν τεράστια σημασία και η ομάδα βρήκε αρωγούς και στην τοπική αυτοδιοίκηση, αλλά και στην Επιτροπή, ώστε να βρει τους κατάλληλους χώρους, τόσο με βάση τα υγειονομικά δεδομένα όσο και με βάση τα καλλιτεχνικά. Το μέγεθος, δε, του εγχειρήματος είναι τέτοιο, που Επιτροπή και επιστήμονες αστειεύονται μεταξύ τους πως εξαντλήθηκαν τα αποθέματα της χώρας σε προτζέκτορες. Οι περιοχές που λαμβάνουν μέρος είναι η Αλεξανδρούπολη, η Θεσσαλονίκη, η Νάουσα, τα Ιωάννινα, η Λάρισα, η Λαμία, το Μεσολόγγι, η Αθήνα και ο Πειραιάς, το Ναύπλιο, η Τρίπολη και η Καλαμάτα, καθώς επίσης η Κέρκυρα, η Σύρος, η Χίος, η Ρόδος, το Ηράκλειο και τα Χανιά.

Η ομάδα. Πίσω από κάθε έργο βρίσκεται πάντα μια ομάδα. Η ομάδα των έμπειρων ερευνητών του Πολυτεχνείου Κρήτης, που είναι πάνω από 40 σε αριθμό, δούλευε με επιστημονική επιμέλεια από τον καθηγητή και διευθυντή του TUC TIE Lab Κωνσταντίνο-Αλκέτα Ουγγρίνη. Τη σκηνοθετική επιμέλεια έχει ο Θεόδωρος Εσπίριτου και τον γενικό συντονισμό η Μαριάνθη Λιάπη. Το εργαστήριο αυτό, η δουλειά του οποίου ακούγεται και στο εξωτερικό, αποτελεί ένα από τα πιο «εξωστρεφή» ακαδημαϊκά εργαστήρια στην Ελλάδα στον τομέα της αρχιτεκτονικής και των σύγχρονων τεχνολογικών εφαρμογών. Η μεθοδολογία που αναπτύσσεται εκεί, επιτρέπει στην εκπαίδευση να αλληλεπιδρά με την αρχιτεκτονική, τον δημόσιο χώρο και την τέχνη.