Τα Euro μέσα από τα μάτια τους

Τα 24ωρα φεύγουν. Ο φίλαθλοι ετοιμάζονται. Το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα που δεν διεξήχθη την περασμένη σεζόν φέρει ακόμη το λογότυπο Euro 2020. Εστω κι αν οι μάχες των εθνικών ομάδων δοθούν έναν χρόνο αργότερα. Τι είναι αυτή η τόσο σημαντική διοργάνωση; Και τι σημαίνει για κάποιους πρωταγωνιστές; Ασοι του σήμερα και του χθες, δημοσιογράφοι μεγάλου βεληνεκούς και άνθρωποι του αθλητισμού καταθέτουν στην «Ομάδα» τη μαρτυρία τους για το «δικό τους Euro».

Τα προκριματικά του ’60 και το ταξίδι με τη ματιά του Γιάννη Διακογιάννη. Οι θύμησες του Μανώλη Μαυρομμάτη από το ’64. Η πρώτη φορά του ’80 που μοιάζει με τον πρώτο έρωτα. Η Ιταλία ήταν για την Εθνική μας μια κατάκτηση και ένα συναπάντημα με τους καλύτερους της εποχής. Το ξέσπασμα του 2004 και πώς το βίωσε ένας ολόκληρος λαός. Η συνέχεια που είχε συμμετοχή και σε άλλες διοργανώσεις. Αλλά και στιγμές αξέχαστες όπως τις μνημονεύουν άνθρωποι εκτός ποδοσφαίρου που ναι, είναι κι αυτοί… κολλημένοι με τη μία και μοναδική στρογγυλή θεά. Το γκολ του Φαν Μπάστεν το ’88! Και τόσα άλλα. Βιβλία ολόκληρα για ραντεβού στο χορτάρι που μας κράτησαν συντροφιά πολλά καλοκαίρια και όταν δεν υπήρχαν, κάτι έλειπε. Σε όλους μας…

ΝΙΚΟΣ ΑΝΑΣΤΟΠΟΥΛΟΣ
(προπονητής, πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής)
«Πήρα το ίδιο δώρο με τον Πανένκα»
«Στο Euro του 1980 υπήρχε βραβείο για τα πιο γρήγορα γκολ των ομίλων και έτυχε να επιτευχθούν στο ίδιο παιχνίδι. Παίζαμε θυμάμαι με την Τσεχοσλοβακία στο Ολίμπικο στη Ρώμη (ήττα 3-1). Ανοιξε το σκορ ο Πανένκα με εκτέλεση φάουλ στο 5ο λεπτό και ισοφάρισα με κεφαλιά στο 11’. Ετσι και οι δύο πήραμε δώρο από ένα ρολόι SEIKO. Το έχω κρατήσει ως ανάμνηση.
Στο τελευταίο ματς θυμάμαι ότι με αιφνιδίασε ο συχωρεμένος ο Αλκέτας Παναγούλιας. Είχε προαναγγείλει στο ξενοδοχείο πριν από το παιχνίδι με τη Δυτική Γερμανία (0-0) στο Τορίνο ότι “ξεκινούν μπροστά Αναστόπουλος, Γαλάκος, Μαύρος”, αλλά μόλις φτάσαμε στο γήπεδο μου είπε “μην αλλάξεις. Θα παίξει τελικά ο Λιβαθηνός”. Δεν θα ξεχάσω ακόμη ότι κάναμε προετοιμασία για το Ευρωπαϊκό στο Αστι, προάστιο έξω από το Τορίνο και είχα μία μικρή θλάση. Ο κορυφαίος κατ’ εμέ φυσικοθεραπευτής, ο εξαίρετος Δημήτρης Σκορδής, δούλευε νύχτα μέρα για να με έχει έτοιμο στα παιχνίδια. Θεραπεία, μασάζ με τις ώρες. Κι έτσι έπαιξα έστω και χωρίς να έχω ξεπεράσει πλήρως τη θλάση. Ηταν σημαντικά τα παιχνίδια, γιατί ήθελα και να βοηθήσω την Εθνική και να πάω από τον Πανιώνιο στον Ολυμπιακό».

Παντελής Νικολάου
(ιατρός, πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής)
«Το Ευρωπαϊκό του 1980»
«Είναι μια διοργάνωση που σημαίνει πολλά για μένα το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα. Το 1980 στην Ιταλία ήταν, άλλωστε, μια κορυφαία στιγμή στην καριέρα μου. Θέλω όμως να σημειώσω ότι το Euro έχει αλλοτριωθεί με την πάροδο των ετών. Εχει χάσει την αίγλη του και αυτό οφείλεται στην πληθώρα των αγώνων και των διοργανώσεων σε όλη τη διάρκεια μιας αγωνιστικής σεζόν. Τότε ήταν μόνο οκτώ ομάδες που συμμετείχαν. Τώρα έχουμε ένα μίνι πρωτάθλημα. Δεν έχεις την ίδια προσμονή να δεις ομάδες και ποδοσφαιριστές, υπάρχει κορεσμός. Ευτυχώς η Ελλάδα έφτασε στην κορυφή της Ευρώπης την πλέον κατάλληλη στιγμή, δεν νομίζω ότι υπήρχε αλλοτρίωση με αυτή την έννοια. Ο κορωνοϊός έχει επηρεάσει τα πάντα. Σε κανονικές εποχές ένα Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα επιτρέπει να βρεθούν στις εξέδρες οπαδοί από διαφορετικές χώρες, ένα αληθινό ψηφιδωτό. Εφέτος δεν θα υπάρχει αυτή η ελευθερία, τα μέτρα αυστηρά και όλα είναι διαφορετικά. Το 1980 τα παιχνίδια που έδωσαν οι ομάδες ήταν λίγα. Εμείς τρία ματς παίξαμε και στο τελευταίο, το 0-0 με τη Γερμανία, ήταν αυτό που δείξαμε τις αληθινές μας δυνατότητες. Ακόμη όμως και η Γερμανία που το κατέκτησε, τέσσερις αγώνες έδωσε και δεν υπήρχε η σημερινή καταπόνηση των ποδοσφαιριστών. Αλλά το ζητούμενο πάντα είναι οι οπαδοί, εγώ κοιτούσα τις εξέδρες. Τώρα»;

Κώστας Φορτούνης
(διεθνής ποδοσφαιριστής)
«Η πρεμιέρα με τους Πολωνούς»
«Την πρώτη μου συμμετοχή στην εθνική ομάδα την έκανα Φλεβάρη του 2012, σε ένα φιλικό ματς στην Κρήτη με αντίπαλο το Βέλγιο. Είχα καλή παρουσία και κατάλαβα ότι ο κύριος Φερνάντο Σάντος έμεινε ικανοποιημένος από την απόδοσή μου. Ημουν όμως μόλις 19 χρόνων και μόλις είχα μετακομίσει από τον Αστέρα Τρίπολης στη Γερμανία. Δεν ήξερα λοιπόν αν υπολογιζόμουν στο πλάνο της ομάδας μας για το Euro 2012. Ηταν τεράστια η χαρά μου όταν είδα το όνομά μου στην αποστολή. Και αξέχαστη η εμπειρία της συμμετοχής. Ειδικά στο ματς της πρεμιέρας κόντρα στη διοργανώτρια Πολωνία. Χάναμε με 1-0 από νωρίς με γκολ του Λεβαντόφσκι. Ισοφάρισε ο Δημήτρης Σαλπιγγίδης με το ξεκίνημα του δευτέρου ημιχρόνου. Πέρασα σαν αλλαγή κάπου στο 65’ και θυμάμαι πως μόλις ο κύριος Σάντος μου είπε να σηκωθώ από τον πάγκο, πραγματικά… τα είδα όλα (σ.σ. γέλια). Τόσο άγχος. Ημουν πολύ τυχερός όμως. Αγωνιζόμουν από την πλευρά του πάγκου μας και στις δύο-τρεις πρώτες επαφές με την μπάλα ο προπονητής δεν σταμάτησε να μου φωνάζει “μπράβο” και να με ενθαρρύνει. Με βοήθησε πάρα πολύ η εμπιστοσύνη του. Και βέβαια οι πιο έμπειροι συμπαίκτες μου. Κάναμε πολύ καλό παιχνίδι απέναντι στη διοργανώτρια και είχαμε την ευκαιρία να νικήσουμε. Είχαμε χάσει ένα πέναλτι για το 2-1 – νομίζω ήταν ο Γιώργος Καραγκούνης. Τελικά περάσαμε από τη φάση των ομίλων. Απίθανη εμπειρία και βέβαια σπουδαία ανάμνηση».

Μανώλης Μαυρομμάτης
(δημοσιογράφος, πρώην ευρωβουλευτής της ΝΔ και ειδικός σύμβουλος στην Κομισιόν)
«Η Ισπανία του ’64»
«Δεν μπορείς να ξεχωρίσεις μία διοργάνωση, καθώς είναι πολλές οι στιγμές. Απλά συναισθηματικά, δεν είναι δυνατόν να μη σταθώ ιδιαίτερα στην πρώτη μου διοργάνωση, τον τελικό του 1964 στην Ισπανία μεταξύ των γηπεδούχων και της μεγάλης Σοβιετικής Ενωσης. Ηταν ένα δώρο του πατέρα μου, επειδή είχα πάρει το πτυχίο μου στην κοινωνιολογία. Μου κάλυψε τα έξοδα και είδα τη μεγάλη Ισπανία του Ιρίμπαρ, του Σουάρεθ, του Περέδα να παίρνει το τρόπαιο με το γκολ του Μαρτσελίνιο κόντρα στον μεγάλο Γιασίν. Εκείνο το βράδυ στο Μπερναμπέου, κατάλαβα πού θα ήταν το μέλλον μου.
Απίστευτες σκηνές από Euro και το 1968 όπου μαζί με τον Γιάννη Διακογιάννη είδαμε το στρίψιμο του νομίσματος που έδωσε την πρόκριση στον τελικό στην Ιταλία στον ημιτελικό με τη Σοβιετική Ενωση στη Νάπολη που δεν κοιμήθηκε εκείνο το βράδυ.
Αξέχαστο, επίσης, το εκπληκτικό γκολ του Φαν Μπάστεν στον τελικό του 1988 για την Ολλανδία και φυσικά το θαύμα της Δανίας το 1992, πριν από το δικό μας το 2004 όπου δούλευα ως ρεπόρτερ του MEGA όντας ήδη ευρωβουλευτής!
Και μια σκηνή εκτός μπάλας, όταν το 1984 φτάσαμε με την αποστολή της ΕΡΤ στο Παρίσι, με τον Γιάννη Διακογιάννη πήγαμε και είδαμε στο σινεμά την Κάρμεν. Αλλωστε το ποδόσφαιρο συνδυάζει και τέχνη, μην το ξεχνάμε».

ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΙΑΚΟΓΙΑΝΝΗΣ
(δημοσιογράφος)
«Το πρώτο Euro»
«Ζούσα στο Παρίσι από το 1954 και έτσι μετά τους πρώτους τελικούς Πρωταθλητριών είδα από κοντά και το πρώτο παιχνίδι της Εθνικής μας σε Euro, η ήττα μας με 7-1 από τη μεγάλη Γαλλία του Κοπά, του Φοντέν και τόσων άλλων. Σε ένα παιχνίδι προκριματικών όπου κορυφαίος παίκτης μας ήταν ο τερματοφύλακάς μας Σάββας Θεοδωρίδης που είχε σώσει άλλα πέντε γκολ! Ενώ παίζαμε με δέκα παίκτες για ένα σημαντικό διάστημα λόγω τραυματισμού του Λινοξυλάκη, αφού τότε δεν υπήρχαν αλλαγές. Η Γαλλία ήταν από τα φαβορί για να πάρει το τρόπαιο, αλλά σε έναν μεγάλο ημιτελικό που είδα επίσης από κοντά στο Παρκ Ντε Πρενς, ένα ποδηλατοδρόμιο, στο οποίο έβαζαν ξύλινες εξέδρες όταν είχε αγώνα ποδοσφαίρου, ηττήθηκε δεχόμενη τρία γκολ στο τελευταίο τέταρτο του παιχνιδιού από τη Γιουγκοσλαβία με 5-4. Αξέχαστος και ο τελικός όπου η Σοβιετική Ενωση πήρε τον τίτλο με ανατροπή και νικητήριο γκολ του Πονεντέλνικ στην παράταση».

ΣΠΥΡΟΣ ΛΙΒΑΘΗΝΟΣ
(πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής)
«Πίναμε μπίρες μιάμιση ώρα»
«Η γενιά μας άνοιξε τον δρόμο για τις συμμετοχές σε Euro και αισθανόμαστε περηφάνια. Οταν παίζαμε τον αγώνα για την πρόκριση με τους Σοβιετικούς (1-0 το 1979) στη Λεωφόρο είχε μπλοκάρει η Κηφισίας από τον κόσμο. Κατεβήκαμε από το πούλμαν στη διασταύρωση με Αλεξάνδρας και κατευθυνθήκαμε με τα πόδια στο γήπεδο. Μετά μας είπε ο Παναγούλιας “δεν έχετε καταλάβει τι πετύχατε”. Πράγματι η προβολή ήταν πρωτόγνωρη. Στο Euro της Ιταλίας μας περιτριγύριζαν κανάλια, φωτογράφοι, δήμαρχοι. Αγωνιστικά θα μπορούσαμε να πετύχουμε κάτι παραπάνω αν δεν καταλογιζόταν το τραβηγμένο πέναλτι στην πρεμιέρα με την Ολλανδία (1-0). Θυμάμαι επίσης ότι μαζί με τον Ντίνο Κούη ήμασταν οι μοναδικοί που παίξαμε και στους τρεις αγώνες. Ηταν αποφασισμένο να μην αγωνιστούμε στο τελευταίο ματς με τη Δυτική Γερμανία (0-0), αλλά ανήμερα της αναμέτρησης μας ειδοποίησε ο Αλκέτας ότι θα ξεκινήσουμε στο κέντρο. Στο τέλος υποβληθήκαμε για πρώτη φορά σε ντόπινγκ κοντρόλ. Χρειάστηκε να πίνουμε μπίρες μιάμιση ώρα μέχρι να δώσουμε με το ζόρι δείγμα μαζί με τον Μάικ Γαλάκο, αλλά και τον Χάνσι Μίλερ. Μετά λόγω συχνοουρίας κάναμε αμέτρητες στάσεις μέχρι να επιστρέψουμε στη βάση μας».

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΛΠΙΓΓΙΔΗΣ
(πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής)
«Η αξέχαστη ατάκα του Σάντος»
«Από το Euro 2008 δεν έχω να θυμάμαι πολλά, αλλά το 2012 αποτελεί σίγουρα μία ωραία ανάμνηση. Υπήρχαν πολύ έντονα συναισθήματα σε τρία παιχνίδια. Με την οικοδέσποινα Πολωνία ήταν το εναρκτήριο της διοργάνωσης (1-1). Εγινε ακόμη πιο ιδιαίτερο για μένα, επειδή μπήκα στο δεύτερο μέρος και πέτυχα το γκολ της ισοφάρισης. Μετά έζησα έντονα το τρίτο ματς στο οποίο κρινόταν η πρόκριση. Νικήσαμε τους Ρώσους (1-0) και πήγαμε στην κερκίδα των Ελλήνων να πανηγυρίσουμε. Αξέχαστες στιγμές. Και βέβαια ακολούθησε ο αγώνας των προημιτελικών με τη Γερμανία. Ηταν και η Μέρκελ στην εξέδρα. Κάποιοι είχαν πολιτικοποιήσει το συγκεκριμένο παιχνίδι, γιατί η Ελλάδα ζούσε στην εποχή των μνημονίων. Εμείς, πάντως, εστιάζαμε καθαρά στο αγωνιστικό κίνητρο. Θέλαμε να πετύχουμε μία πρόκριση περηφάνιας απέναντι σε μία παραδοσιακή δύναμη. Οταν ισοφάρισε 1-1 ο Σαμαράς νιώσαμε ότι μπορούμε να κάνουμε την υπέρβαση, αλλά μας έκοψαν τα φτερά γρήγορα οι Γερμανοί (νίκησαν 4-2). Από εκείνο το Euro δεν θα ξεχάσω και μία ατάκα του προπονητή μας Φερνάντο Σάντος: “Υπάρχουν παιχνίδια που δεν παίζονται, αλλά κερδίζονται”. Δεν θυμάμαι πριν από ποιο ματς το είπε, αλλά έχει χαραχθεί στο μυαλό μου».

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΤΣΟΥΡΑΝΗΣ
(πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής)
«Στην ταράτσα με ντάλα ήλιο»
«Δεν θα ξεχάσω μία ιστορία από το 2004 που δείχνει πόσο χαλαροί ήμασταν και συνάμα πόσο διψούσαμε για ποδόσφαιρο. Μία μέρα μετά τη νίκη επί της Γαλλίας στα προημιτελικά είχαμε ρεπό. Καθόμουν στο ξενοδοχείο μαζί με τον Θοδωρή Ζαγοράκη, τον φροντιστή Νίκο Κορομηλά και τον κολλητό μου Νίκο Βαβίλη. Κι επειδή δεν είχαμε τι να κάνουμε, ανεβήκαμε στην ταράτσα όπου υπήρχε γήπεδο τένις. Με ντάλα ήλιο παίζαμε γυμνόστηθοι ποδοβόλεϊ με τις ώρες. Και διερωτόμασταν με τον Ζαγοράκη “καλά δεν είμαστε κουρασμένοι από χθες”;
Στο Euro του 2008 νομίζω ότι μεταφέρθηκε η αρνητική αύρα από το επεισοδιακό ελληνικό πρωτάθλημα. Από το 2012 θυμάμαι πως μετά την ήττα από την Τσεχία (2-1) το ίδιο βράδυ με φώναξε στο δωμάτιό του ο Φερνάντο Σάντος. Ηταν η μοναδική φορά. Μου ανέλυσε τακτικά το ματς με τη Ρωσία και στο τέλος μου είπε “φύγε. Είμαι σίγουρος ότι θα γράψουμε ιστορία”. Οπως κι έγινε (1-0). Ηταν η δεύτερη φορά που η Ελλάδα προκρινόταν σε προημιτελικά Euro, ενώ το 2014 φτάσαμε στους «16» του Μουντιάλ. Μετά την κατάκτηση του 2004, θεωρώ σπουδαιότερο επίτευγμα τη συνέπεια, την εκτόξευση, την καθιέρωση της Εθνικής στην ελίτ».

ΘΟΔΩΡΗΣ ΒΛΑΧΟΣ
(προπονητής Εθνικής ομάδας πόλο ανδρών και Ολυμπιακού)
«Το Euro που δεν ξεχνιέται»
«Μου αρέσει το ποδόσφαιρο, αλλά το πρόβλημα με τις διοργανώσεις όπως το Euro είναι ότι συνήθως πέφτουν πάνω στις δικές μας διοργανώσεις στο πόλο και δεν έχω χρόνο να τις παρακολουθώ. Θυμάμαι πάντως τη Δανία το 1992. Τρομερή έκπληξη το τρόπαιο που πήρε. Τους μάζεψαν από τις παραλίες τους ανθρώπους για να πάνε να παίξουν, αλλά αυτό δεν τους επηρέασε καθόλου. Πήγαν βήμα βήμα, παιχνίδι με παιχνίδι, έπαιζαν όλο και καλύτερα όσο περνούσε ο καιρός και τελικά το σήκωσαν.
Σαν την Εθνική μας το 2004 ένα πράγμα… Εκείνο το Euro δεν ξεχνιέται με τίποτα. Είναι δυνατό να το ξεχάσουμε; Είχα δει όλα τα παιχνίδια της ομάδας μας και πανηγύριζα κι εγώ, όπως όλοι μας με την κατάληξη.
Πάντως, όταν δεν παίζει η Εθνική στο Euro, εγώ είμαι με τη Γερμανία. Από παιδί που ήμουν στον Βόλο κι έβλεπα Μουντιάλ και Ευρωπαϊκά Πρωταθλήματα, τους συμπάθησα τους Γερμανούς. Είχαν τρομερή ομάδα τη δεκαετία του ’80, με τον Ρουμενίνγκε και όλους αυτούς».

ΣΩΤΗΡΗΣ ΠΑΝΤΑΛΕΩΝ
(βετεράνος βολεϊμπολίστας)
«Το γκολ του Φαν Μπάστεν»
«Η πρώτη εικόνα που έρχεται στο μυαλό μου όταν ακούω Euro είναι το γκολ που είχε πετύχει ο Φαν Μπάστεν στον τελικό του 1988 με τη Σοβιετική Ενωση. Ηταν το δεύτερο, αν δεν κάνω λάθος. Ημουν μικρός τότε, αλλά το θυμάμαι ακόμα. Τρομερό γκολ!
Και φυσικά το Euro του 2004. Τον θρίαμβο της Ελλάδας. Ημουν μέσα στο Ντραγκάο στον ημιτελικό με την Τσεχία. Παίζαμε τότε με την εθνική ομάδα στη Βραζιλία για το World League. Στον γυρισμό έπρεπε να σταματήσουμε στο Πόρτο, γιατί είχαμε άλλους δύο αγώνες εκεί με την Πορτογαλία. Και πέσαμε πάνω στον ημιτελικό. Πώς βρήκαμε εισιτήρια δεν θυμάμαι, μάλλον θα το είχαν κανονίσει οι δύο ομοσπονδίες, του ποδοσφαίρου και του βόλεϊ. Το θέμα είναι πως όλη η ομάδα πήγαμε στο γήπεδο κι είδαμε αυτό το απίστευτο παιχνίδι. Με το γκολ του Δέλλα στην παράταση. Πανηγυρίζαμε κι εμείς σαν τρελοί μαζί με όλους τους Ελληνες στο γήπεδο. Ωραίες στιγμές»…