Ποιος θυμάται την Τιενανμέν τού «ματωμένου 1989»;

Η 4η Ιουνίου αποτελεί, αναμφίβολα, μια σημαδιακή ημερομηνία για την Κίνα, η οποία καθόρισε την περαιτέρω πορεία της. Εστω κι αν το καθεστώς του Πεκίνου κάνει ό,τι μπορεί ώστε να ξεχαστεί και να σβηστεί από τα κιτάπια της ιστορίας και της μνήμης των πολιτών, η αλήθεια είναι πως όσα συνέβησαν το ξημέρωμα εκείνης της ημέρας, στο «ματωμένο 1989» της Κίνας, ήταν αποφασιστικής σημασίας. Και αυτό δεν μπορεί και δεν πρέπει να αλλάξει.

Η μαζική επέμβαση του στρατού στην κεντρική πλατεία του Πεκίνου, κάτω από το βλέμμα του Μεγάλου Τιμονιέρη, του Μάο Τσε Τουνγκ – του οποίου, πιθανότατα, τα κόκαλα θα έτριζαν βλέποντας αυτό που συνέβη και το αίμα εκατοντάδων (άγνωστο πόσων ακριβώς) νέων να χύνεται -, έθεσε τέλος σε αυτό που θα μπορούσε να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη απειλή για τους κυβερνώντες. Πολύ γρήγορα δε, και παρά την αρχική διεθνή κατακραυγή εις βάρος του Ντενγκ Σιαοπίνγκ (ο οποίος τον Νοέμβριο του ίδιου χρόνου πέθανε, λες και είχε εκπληρώσει το τελευταίο καθήκον που είχε αναλάβει…), η υπόθεση μάλλον ξεχάστηκε από τους περισσότερους.

Σε κάθε περίπτωση, πέρασε σε δεύτερη μοίρα, μπροστά σε μια Κίνα που άρχισε να αναπτύσσεται με ασύλληπτους ρυθμούς για τα δεδομένα της Δύσης – η οποία πάσχιζε να συνειδητοποιήσει ότι μια νέα υπερδύναμη είχε αρχίσει να ανατέλλει, χωρίς ακόμη να ξέρει πώς να την αντιμετωπίσει. Εξάλλου, πέρα από απειλή, η Κίνα αντιπροσώπευε, για τις επόμενες δύο περίπου δεκαετίες, μια τεράστια ευκαιρία για τις μεγάλες δυτικές επιχειρήσεις, τόσο εξαιτίας της αχανούς αγοράς της όσο και λόγω του ιδιαιτέρως φτηνού εργατικού δυναμικού που προσέφερε.

Με τον χρόνο, λοιπόν, οι μόνοι που έμειναν να διοργανώνουν δημόσιες εκδηλώσεις για την επέτειο της σφαγής στην Τιενανμέν ήταν οι αντικαθεστωτικοί του Χονγκ Κονγκ. Φέτος, όμως, κι αυτοί δεν αναμένεται να κάνουν πολλά – όχι κυρίως εξαιτίας της πανδημίας, αλλά ως συνέπεια της διαρκούς και βίαιης καταστολής που έχουν υποστεί τους προηγούμενους μήνες και της απογοήτευσης που έχει κυριαρχήσει στις γραμμές τους. Οσο για την Ταϊβάν, η κυβέρνηση της οποίας κάλεσε χθες το Πεκίνο να προχωρήσει σε δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις και να επιστρέψει την εξουσία στον λαό, μάλλον πρέπει να ανησυχεί περισσότερο για τη δική της μοίρα, καθώς οι Κινέζοι σφίγγουν διαρκώς τον κλοιό γύρω από το ένα νησί που θεωρούν δικό τους και δεν έχει αναγνωριστεί ως κράτος από κανέναν, ούτε καν τις ΗΠΑ.

Πάντως, σε αντίθεση με τις δηλώσεις από την Ταϊπέι και τις εκδηλώσεις των αντιπάλων του στο Χονγκ Κονγκ, το Πεκίνο μοιάζει όντως να ανησυχεί για τη γνώμη που έχει για την Κίνα ο υπόλοιπος κόσμος. Ισως αυτός είναι ο λόγος που ο Σι Τζινπίνγκ φέρεται να κάλεσε τα μέλη της κυβέρνησης και του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚ να φιλοτεχνήσουν με τη στάση τους μια εικόνα που να την καθιστούν «αξιόπιστη, αξιαγάπητη και σεβαστή», τονίζοντας πως η Κίνα πρέπει σήμερα να «είναι ανοιχτή και σίγουρη, ταυτόχρονα όμως μετριοπαθής και ταπεινή».

Φαίνεται, μάλιστα, πως η… αγωνία του Σι έχει ενταθεί το τελευταίο διάστημα, στο φόντο των διαρροών, ενδείξεων και ισχυρισμών περί διαρροής του φονικού ιού SARS-CoV-2 από το ινστιτούτο ιολογίας της Ουχάν, έπειτα από ατύχημα. Πρόκειται, άλλωστε, για ένα σενάριο που έχει υιοθετήσει επισήμως ως πιθανό ο ίδιος ο Τζο Μπάιντεν, δίνοντας και εντολή στις υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ να του δώσουν μια οριστική απάντηση ως το τέλος του καλοκαιριού.