Υπάρχει «πράσινη Ευρώπη» {LF}χωρίς «πράσινα κτίρια»;

Με βάση το σχέδιο της Κομισιόν, εκτιμάται ότι «σε μία δεκαετία η όψη των κτιρίων στην ΕΕ θα είναι αξιοσημείωτα διαφορετική». Αδήριτη ανάγκη να διπλασιαστεί ο ρυθμός ριζικής και ενεργειακά αποτελεσματικής ανακαίνισης των κτιρίων μέχρι το 2030 προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της μετάβασης στην «πράσινη εποχή». Οπως ίσως είναι ήδη γνωστό, πάνω από το ένα τρίτο των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης – που επισήμως φέρει τον τίτλο «ΕΕ της Επόμενης Γενιάς» (Next Generation EU) – προβλέπεται να κατευθυνθεί σε «πράσινες δράσεις». Γι’ αυτόν τον λόγο, άλλωστε, η Κομισιόν έχει απαιτήσει από τα κράτη-μέλη να περιλάβουν συγκεκριμένους και μετρήσιμους στόχους στα εθνικά σχέδια που καταθέτουν προς έγκριση, έτσι ώστε να ενταχθούν στη χρηματοδότηση.

Ανάμεσα δε σε αυτές τις δράσεις περιλαμβάνεται και η ενεργειακή αναβάθμιση δεκάδων εκατομμυρίων κτιρίων στην Ευρώπη. Με στόχο, όπως είναι προφανές, να καταστούν λιγότερο ενεργοβόρα, συμβάλλοντας έτσι ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί σε επίπεδο κορυφής: Οι εκπομπές «αερίων του θερμοκηπίου» σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990 να περιοριστούν κατά 55% ως το 2030 και η ΕΕ να καταστεί «κλιματικά ουδέτερη» το αργότερο ως το 2050. Εξάλλου, έχει υπολογιστεί ότι για να γίνουν τα παραπάνω, προϋπόθεση εκ των ων ουκ άνευ είναι να περιοριστούν κατά 60% οι εκπομπές αυτής της κατηγορίας των αερίων από τα κτίρια, όπως επίσης και να μειωθεί η τελική κατανάλωση ενέργειας για θέρμανση και ψύξη τουλάχιστον κατά 14% και 18% αντιστοίχως.

«Πολλαπλασιαστής» ανάπτυξης

Οπως εκτιμούν οι ειδικοί, πάντως, αν και ο κλάδος των κατασκευών και της οικοδομής είναι από αυτούς με το μεγαλύτερο «αποτύπωμα», ταυτόχρονα όμως έχει τεράστια περιθώρια βελτίωσης, με τη βοήθεια των χρηματοδοτικών προγραμμάτων που ήδη «τρέχουν» σε όλα τα κράτη-μέλη. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι αρκετοί θεωρούν ότι τις επόμενες δεκαετίες θα υπάρξει μια τεράστια άνθηση όλων των επαγγελμάτων που σχετίζονται με τις ανακαινίσεις κτιρίων. Η ίδια η Διεθνής Επιτροπή Ενέργειας (ΙΕΑ), σε πρόσφατη έκθεσή της για τη βιώσιμη ανάπτυξη, τονίζει πως για κάθε ένα εκατομμύριο ευρώ που επενδύεται σε αυτού του είδους τις δραστηριότητες, δημιουργούνται 12-18 νέες θέσεις εργασίας σε σχετικά επαγγέλματα.

Είναι χαρακτηριστικό ανάμεσα στα άλλα το γεγονός ότι, σύμφωνα με τις υπάρχουσες μελέτες, σήμερα οι ριζικές ανακαινίσεις που διεξάγονται και έχουν ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά τουλάχιστον 60% αφορούν μόλις στο 0,2% των υπαρχόντων κτιρίων και αντιστοιχούν στο ένα πέμπτο του συνόλου των σχετικών εργασιών. Κάτι που σημαίνει, με απλά λόγια, ότι συχνά διεξάγονται εργασίες οι οποίες όμως δεν είναι ολοκληρωμένες και αφήνουν μεγάλα και σημαντικά κενά – όχι μόνο στο συγκεκριμένο κτίριο, αλλά στην υλοποίηση του συνολικού σχεδιασμού.

Με βάση, πάντως, το σχέδιο δράσης που παρουσίασε τον περασμένο Οκτώβριο η Κομισιόν αναφορικά με τις «πράσινες» ανακαινίσεις κτιρίων στην ΕΕ, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε τρεις τομείς: Πρώτον, την αντιμετώπιση της αποκαλούμενης «ενεργειακής φτώχειας» και την κατά προτεραιότητα αναβάθμιση των κτιρίων που εμφανίζουν σήμερα τους χειρότερους δείκτες απόδοσης. Δεύτερο, τη ριζική ανακαίνιση των δημόσιων κτιρίων, που στεγάζουν διοικητικές υπηρεσίες, την εκπαιδευτική δραστηριότητα (σχολεία, πανεπιστήμια κ.λπ.) και τις παροχές υγείας (πρωτίστως νοσοκομεία). Και τρίτον, τη σταδιακή απεξάρτηση της θέρμανσης και ψύξης των κτιρίων από τον άνθρακα, δηλαδή τα ορυκτά καύσιμα.

Και αισθητική αναβάθμιση

Εφόσον δε οι δράσεις σε αυτούς τους τρεις τομείς προχωρήσουν βάσει σχεδίου και έχοντας εξασφαλίσει την κατάλληλη χρηματοδότηση, τότε η Κομισιόν εκτιμά πως «σε μία δεκαετία η όψη των κτιρίων στην ΕΕ θα είναι αξιοσημείωτα διαφορετική». Σε κάθε περίπτωση, δεν πρόκειται για κάτι δεδομένο ή εύκολο. «Δεν έχει να κάνει μόνο με το να ρίξουμε λεφτά σε αυτό, απαιτούνται και οι κατάλληλες νομοθετικές ρυθμίσεις», όπως δήλωσε ο αντιπρόεδρός της, Φρανς Τίμερμανς.

Η αλήθεια, πάντως, είναι ότι οι Βρυξέλλες δεν αρκούνται στην ενεργειακή αναβάθμιση, αλλά έχουν καταστρώσει ένα σχέδιο και για την αισθητική πλευρά, ονομάζοντάς το «New European Bauhaus», το οποίο αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή εντός του 2022, μέσα από πέντε πιλοτικά έργα μεγάλης κλίμακας.

«Στόχος μας είναι να αποτελέσει τη γέφυρα ανάμεσα στον κόσμο της επιστήμης και της τεχνολογίας και εκείνον της τέχνης και του πολιτισμού», δήλωσε περιγράφοντας την παραπάνω πρωτοβουλία η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κάνοντας λόγο για μια συνολική «συστημική αλλαγή» στον τρόπο που αντιμετωπίζει η Ευρώπη τα κτίριά της – τόσο τα παλιότερα όσο και αυτά που πρόκειται να κατασκευαστούν στο μέλλον.