Νέο παιχνίδι ισορροπιών μεταξύ Χαμάς και Παλαιστινιακής Αρχής

Μετά τη λήξη της πρόσφατης αναμέτρησης Ισραήλ – Χαμάς, η προεδρία Μπάιντεν καλείται να τετραγωνίσει τον κύκλο βίας και τις νωπές πληγές που άφησε.

Λίγα λεπτά πριν από την εφαρμογή της κατάπαυσης του πυρός στις 2 τα ξημερώματα της περασμένης Παρασκευής (21/5), ο πρόεδρος Μπάιντεν τόνιζε στο τηλεοπτικό του διάγγελμα ότι «Ο μόνος νόμιμος εκπρόσωπος του παλαιστινιακού λαού είναι η Παλαιστινιακή Αρχή και όχι η Χαμάς. Οχι η Χαμάς!» καταλήγοντας εμφατικά.

Από την άλλη, λαμβάνοντας υπόψη προηγούμενες προτροπές της Ουάσιγκτον προς την Παλαιστινιακή Αρχή για «περισσότερη δημοκρατία», γίνεται σαφές πως οι ΗΠΑ συνειδητοποίησαν ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί ο «ελέφαντας στο δωμάτιο» που λέγεται Χαμάς ως εξής: Αφενός, η Χαμάς δεν πρέπει να εκληφθεί ισότιμη με τη διεθνώς αναγνωρισμένη Παλαιστινιακή Αρχή. Από την άλλη, δεν κρίνεται σκόπιμο να αποκλείεται το πολιτικό σκέλος της οργάνωσης από το παλαιστινιακό πολιτικό γίγνεσθαι, μια και κανείς δεν μπορεί πια να αγνοεί την αυξημένη δημοτικότητα της Χαμάς στην Δυτική Οχθη. Συγχρόνως, οι ΗΠΑ προσπαθούν να βρουν τρόπο προκειμένου η επαναστατικότητα της Χαμάς να μετουσιωθεί σε πολιτικό λόγο, που θα αναμετρηθεί στο πλαίσιο ενός υγιούς δημοκρατικού συστήματος διακυβέρνησης της Παλαιστινιακής Αρχής, η οποία με κάποιον τρόπο θα πρέπει να θέσει υπό τον έλεγχό της και τη Γάζα. Σε μια τέτοια περίπτωση, όμως, η Χαμάς θα πρέπει να αποδεχθεί την αυτοδιάλυση του στρατιωτικού της μηχανισμού και τη σταδιακή του ενσωμάτωση στις Αρχές Ασφαλείας που υπόκεινται στην Παλαιστινιακή Αρχή που εδρεύει στη Ραμάλα. Υπό τις παρούσες συγκυρίες, αυτό το ενδεχόμενο είναι τουλάχιστον εξωπραγματικό.

Κατά την πρόσφατη αναμέτρησή της με το Ισραήλ, η Χαμάς έδειξε πόσο εντυπωσιακά αύξησε το οπλοστάσιό της – χάρη στην «αξιοποίηση» της ανθρωπιστικής οικονομικής βοήθειας που πρόσφερε απλόχερα το Κατάρ. Είναι σαφές ότι ΗΠΑ και Ισραήλ θα θέσουν τέρμα σε αυτή την πρακτική και ήδη διεμηνύθη στο Κατάρ να μην παραδώσει άλλες βαλίτσες με μετρητά στους αξιωματούχους της Χαμάς στη Γάζα. Η Ντόχα έλαβε το μήνυμα.

Την υποβάθμιση του ρόλου του Κατάρ αναπληρώνει πια η Αίγυπτος. Επιχειρηματίες του περιβάλλοντος Αλ Σίσι θα επενδύσουν για την ανοικοδόμηση της Γάζας περί τα 500 εκατομμύρια δολάρια, τα οποία όμως η Χαμάς δεν θα έχει την ευκαιρία να τα «πιάσει στα χέρια της», όπως γινόταν μέχρι τώρα. Το Κάιρο επιβραβεύεται για την επίτευξη της κατάπαυσης του πυρός.

ΗΠΑ, Ισραήλ, Αίγυπτος, Ιορδανία και Παλαιστινιακή Αρχή ανησυχούν από την αυξημένη δημοτικότητα της Χαμάς στην Δυτική Οχθη. Κανέναν δεν πρέπει να ξαφνιάζει η δήλωση του ισραηλινού υπουργού Αμυνας Μπένι Γκαντς στις 23/5, ότι δηλαδή «πρέπει να ενισχυθεί πολιτικά η Παλαιστινιακή Αρχή του προέδρου Αμπάς». Είναι όμως τόσο δύσκολο πια.

Ο Γαβριήλ Χαρίτος είναι δρ Διεθνών Σχέσεων, ερευνητής του Ινστιτούτου Μπεν Γκουριόν (Πανεπιστήμιο Μπεν Γκουριόν, Ισραήλ). Διδάσκει Ιστορία των Πολιτικών Σχέσεων Ελλάδας – Ισραήλ – Κύπρου στα Πανεπιστήμια Μπεν Γκουριόν, Κύπρου και Μακεδονίας