«Aναγνωρίζω τις ευθύνες της Γαλλίας»

Σε μια συμβολική επίσκεψη στη Ρουάντα, ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν παραδέχθηκε τον ρόλο της χώρας του στις τεταμένες στιγμές του 1994. «Η Γαλλία είχε ρόλο, ιστορία και πολιτική ευθύνη» προς τη Ρουάντα, ανέφερε, χωρίς όμως να προσφέρει επίσημη συγγνώμη, σημειώνοντας ότι η χώρα του δεν ήταν υπεύθυνη για τη γενοκτονία.

«Στέκομαι σήμερα εδώ, με ταπεινότητα και σεβασμό, στο πλευρό σας και αναγνωρίζω τις ευθύνες μας» είπε ο Μακρόν σε ομιλία του στο Μνημείο Γενοκτονίας στο Κιγκάλι, εκεί όπου έχουν ενταφιαστεί τα οστά 250.000 θυμάτων της γενοκτονίας του 1994. Πρόσθεσε ότι η Γαλλία είχε το καθήκον να παραδεχθεί «τον πόνο που προκλήθηκε στον λαό της Ρουάντα τηρώντας επί καιρό σιωπή σχετικά με την εξέταση της αλήθειας».

Ο Μακρόν είναι ο πρώτος γάλλος ηγέτης από το 2010 που επισκέπτεται αυτή τη χώρα της Κεντρικής Αφρικής, η οποία κατηγορεί εδώ και πολλά χρόνια το Παρίσι για συνενοχή στις μαζικές δολοφονίες των μελών της φυλής Τούτσι στη Ρουάντα. Στην ομιλία ο γάλλος πρόεδρος τόνισε ότι η Γαλλία «δεν είναι συνένοχη» στη γενοκτονία.

«Η Γαλλία έχει ρόλο, ιστορία και πολιτική ευθύνη στη Ρουάντα. Εχει και ένα καθήκον: να αντιμετωπίσει την Ιστορία κατάματα και να αναγνωρίσει τον ρόλο της» ανέφερε ο Μακρόν. Παρότι κάποιοι ανέμεναν πως ο γάλλος πρόεδρος θα ζητήσει επισήμως συγγνώμη, τα σχόλια του Μακρόν πήγαν πιο μακριά από τους προκατόχους του. Πρόσθεσε: «Μόνο εκείνοι που επιβίωσαν μπορούν ίσως να συγχωρέσουν, να μας δώσουν το δώρο της συγχώρεσης».

Ο πρόεδρος της Ρουάντας  Πολ Καγκάμε χαιρέτισε τον γάλλο ομόλογό του για την αναγνώριση του ρόλου της Γαλλίας σχετικά με τα αιματηρά γεγονότα του 1994. «Τα λόγια του ήταν πιο πολύτιμα από μια συγγνώμη. Ηταν η αλήθεια» είπε στη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου που έδωσαν από κοινού μετά τις συνομιλίες τους. Ομως ο επικεφαλής της οργάνωσης των επιζησάντων Ibuka είπε πως η ομιλία Μακρόν ήταν υποδεέστερη του αναμενομένου. Δήλωσε απογοητευμένος για το ότι ο γάλλος πρόεδρος δεν «παρουσίασε μια ξεκάθαρη συγγνώμη εκ μέρους του γαλλικού κράτους» και «δεν ζήτησε συγχώρεση». Παραδέχθηκε όμως ότι ο Μακρόν «προσπάθησε πραγματικά να εξηγήσει τη γενοκτονία και την ευθύνη της Γαλλίας. Είναι πολύ σημαντικό. Δείχνει ότι μας κατανοεί».

Η επίσκεψη του γάλλου προέδρου γίνεται έπειτα από τη δημοσιοποίηση δύο ερευνών που ολοκληρώθηκαν τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, οι οποίες εξέτασαν τον ρόλο της Γαλλίας στη γενοκτονία και άνοιξαν τον δρόμο για την επίσημη επίσκεψη. Στη γαλλική έρευνα, την οποία ζήτησε ο πρόεδρος, περιλαμβάνεται μια καταδικαστική ετυμηγορία για τον ρόλο του Παρισιού στο αιματοκύλισμα. Στα ευρήματα, τα οποία αποδέχθηκε η γαλλική κυβέρνηση, οι ιστορικοί κατηγορούν το Παρίσι, το οποίο είχε στενούς δεσμούς με το καθεστώς της φυλής των Χούτου που βρισκόταν πίσω από τις σφαγές, ότι «έκλεισε τα μάτια» στις προετοιμασίες για τη γενοκτονία. Τονίζεται πως είχε «σοβαρές και μεγάλες ευθύνες». Ομως η επιτροπή δεν βρήκε αποδείξεις γαλλικής συνενοχής στη γενοκτονία.

Για τον Καγκάμε, ο οποίος ήταν επικεφαλής της εξέγερσης των Τούτσι που έβαλε τέλος στη γενοκτονία και έκτοτε εξαπέλυε κατηγορίες έναντι της Γαλλίας, η δημοσιοποίηση της έρευνας αποτέλεσε ιστορική στιγμή. Σε επίσκεψή του στη Γαλλία την περασμένη εβδομάδα, ο Καγκάμε, ο οποίος κάποια στιγμή έφτασε να διακόψει τις σχέσεις με το Παρίσι, τόνισε πως η έκθεση άνοιξε τον δρόμο ώστε να αποκατασταθούν οι σχέσεις Γαλλίας – Ρουάντας.

Από τη Ρουάντα έως την Αλγερία και τις αποικιοκρατικές λεηλασίες αφρικανικής τέχνης, ο Μακρόν έφτασε πιο μακριά από τους προκατόχους του στο να ρίξει φως στα σκοτεινά κεφάλαια της γαλλικής παρουσίας στην Αφρική. Ο τελευταίος γάλλος πρόεδρος που επισκέφθηκε τη Ρουάντα ήταν ο Νικολά Σαρκοζί, ο οποίος προσπάθησε να σπάσει τον πάγο παραδεχόμενος «σοβαρά λάθη» και «ενός είδους εθελοτυφλία» εκ μέρους των Γάλλων σχετικά με τη γενοκτονία.