«Δεν έχω καμιά μανία. Κάνω τη δουλειά μου»

Η εμφάνισή του στο Αλσος, την ερχόμενη Δευτέρα, μαζί με τις Ασπασία Στρατηγού και Βιολέτα Ικαρη, είναι μια ακόμη «επανεκκίνηση» στη διαδρομή του και η πρώτη μετά την περίοδο του αυτοεγκλεισμού. Για τον «μαραθωνοδρόμο» του ελληνικού τραγουδιού – ο ίδιος αποδέχεται τον τίτλο, όπως θα διαβάσετε στη συνέντευξη -, η τελευταία αυτή περίοδος υπήρξε γόνιμη με παραγωγή άλμπουμ, ακροάσεις και διασκευές τραγουδιών. Ενα από τα παράλληλα σχέδια μάλιστα, όπως αποκαλύπτει, είναι μια δεύτερη εκπομπή εφ’ όλης της καλλιτεχνικής ύλης στο Mega, με πολλούς φίλους και καλεσμένους, η οποία αναμένεται πλέον το φθινόπωρο. Με την ευκαιρία, ο κορυφαίος ερμηνευτής αποκαλύπτει ένα περιστατικό για την απόσταση που χώριζε την Ελλάδα από άλλα ευρωπαϊκά κράτη όσον αφορά την αμοιβή για συγγενικά δικαιώματα: τη συμμετοχή του σε γερμανική ραδιοφωνική εκπομπή για το ρεμπέτικο.

Αποδεικνύεται ότι ήσασταν από τους πιο «παραγωγικούς» καλλιτέχνες μέσα στον εγκλεισμό: Δώσατε νέα άλμπουμ, κάνατε τηλεοπτικές συναυλίες και ετοιμάζεστε για το Αλσος την επόμενη Δευτέρα, αργότερα για το Γαλάτσι (23/6). Τελικά δεν μπορείτε να ζήσετε χωρίς το τραγούδι; Είναι για εσάς πυξίδα και μαγνήτης;

Είναι αλήθεια αυτό. Μέσα στον εγκλεισμό, την απομόνωση, τον ζόφο, ήταν παρηγοριά και ανακούφιση το γεγονός ότι μπορούσα να μελετάω, ν’ ακούω τραγούδια νέων ανθρώπων, να ηχογραφώ. Ηταν μια παραγωγική περίοδος με τον «Νοητό λύκο» του Μάνου Ελευθερίου και του Γιώργου Ανδρέου, το έργο του Ανδρέα Κατσιγιάννη «Της σιωπής ο τόπος», με τους υπέροχους στίχους της Λίνας Νικολακοπούλου και της Ελένης Φωτάκη, και βέβαια την «Κασέτα του Μελωδία», με τραγούδια-διασκευές που παίξαμε με πολύ μεράκι και αγάπη με τους μουσικούς μας. Και δεν ήταν μόνο αυτά, ήταν και οι συμμετοχές σε άλλες δουλειές που θα ακούσετε σύντομα. Τώρα ξεκινάμε μερικές συναυλίες με τη Βιολέτα Ικαρη και την Ασπασία Στρατηγού, με δέκα ωραίους μουσικούς και τους τεχνικούς μας. Το περιμέναμε αυτό πολλούς μήνες! Για να είμαι ειλικρινής, θα προτιμούσα να γινόταν υπό κανονικές συνθήκες, χωρίς τα μέτρα και τους περιορισμούς. Ομως, βλέποντας το αδιέξοδο των μουσικών κυρίως, πήρα την απόφαση να ξεκινήσουμε. Φαίνεται ότι και το κοινό είχε την ίδια διάθεση, αν κρίνω από το ενδιαφέρον τους γι’ αυτές τις συναυλίες. Ξεκινάμε λοιπόν από το Αλσος, με την πρώτη συναυλία του καλοκαιριού και με μεγάλη ορχήστρα, σ’ έναν ανοιχτό χώρο, με την ευχή να μηδενίσουμε την απόσταση που μας χώρισε τόσο καιρό μέσα από τα τραγούδια που μας ένωσαν και θα συνεχίσουν να μας ενώνουν. Γιατί, όπως πολύ σωστά λέτε, το τραγούδι και η μουσική είναι η πυξίδα μας και είμαστε από τους τυχερούς που είναι και μαγνήτης για το κοινό 50 χρόνια τώρα.

Τι περιλαμβάνει η εμφάνιση στο Αλσος» και τι σημαίνει για εσάς προσωπικά ως χώρος μέσα στην Αθήνα;

Οπως σας είπα, έχουμε μια μεγάλη μπάντα, έχουμε κάνει πολλές πρόβες – το λέω και γεμίζει η ψυχή μου χαρά που ξαναβρισκόμαστε με τους μουσικούς και τους τραγουδιστές ύστερα από τόσο καιρό – για τις συναυλίες, με τραγούδια από το ρεπερτόριο και αρκετά διασκευασμένα όπως παίχτηκαν στην «Κασέτα του Μελωδία». Το πρόγραμμα των συναυλιών είναι βασισμένο στην ευρωπαϊκή περιοδεία που δεν μπορέσαμε να παρουσιάσουμε στην Ελλάδα λόγω πανδημίας, εμπλουτισμένο με τα τραγούδια από τις τελευταίες ηχογραφήσεις. Το Αλσος είναι ένα υπέροχο θέατρο, πολύ φιλικό σε μένα, γιατί έμενα σ’ αυτή τη γειτονιά με τη μητέρα μου πολλά χρόνια πριν, στη Μαυρομματαίων. Ζούσε τις παλιές του δόξες με μια γενιά ηθοποιών και τραγουδιστών πριν από τη δική μου και θυμάμαι ακόμα ότι άκουγα τον απόηχο των τραγουδιών από αυτές τις παραστάσεις του Οικονομίδη. Πρέπει να πω ότι έχει γίνει ένας εξαιρετικός χώρος στην καρδιά της πόλης και αξίζει ένα «μπράβο» σε αυτούς που το πραγματοποίησαν και συνεχίζουν σε καιρούς δύσκολους.

Ποια στοιχεία εκτιμάτε στην Ασπασία Στρατηγού και στη Βιολέτα Ικαρη που εμφανίζονται μαζί σας στις συναυλίες;

Η Βιολέτα Ικαρη με συγκίνησε από την πρώτη στιγμή που την άκουσα. Εχει πολύ ωραία χροιά και έκφραση. Είναι ένα σύγχρονο κορίτσι με ωραίες μουσικές επιλογές, που όμως όταν τραγουδάει κουβαλάει τα στοιχεία της παράδοσης του τόπου της, του Αιγαίου, και αυτό είναι πολύ αληθινό και συγκινητικό. Οσο για την Ασπασία, το έχω ξαναπεί. Εχει απίστευτες δυνατότητες, σπουδαία τεχνική και κατά την άποψή μου είναι η επιτομή της σύγχρονης ελληνίδας τραγουδίστριας, με την έννοια ότι μπορεί να τραγουδήσει σχεδόν τα πάντα άρτια. Επιπλέον είναι και οι δύο σπάνια παιδιά. Είμαι πολύ χαρούμενος και πολύ περήφανος που μοιράζομαι τη σκηνή μαζί τους, μάλιστα συμπίπτει να ξαναπιάνουμε μαζί το νήμα από εκεί που το αφήσαμε πριν από σχεδόν δύο χρόνια, από την τελευταία μας συναυλία στο Royal Festival Hall στο Λονδίνο, όπου τραγούδησαν υπέροχα και οι δύο. Τις έβλεπα από τα παρασκήνια και τις καμάρωνα.

Αισθάνεστε ότι επιστρέφουμε σταδιακά στην κανονικότητα; Σας ενοχλεί όταν διακρίνετε ένα κλίμα άρνησης;

Είμαι πολύ επιφυλακτικός. Αυτή η κανονικότητα, όπως λέτε, νομίζω ότι θ’ αργήσει πολύ. Ακόμη πεθαίνουν συνάνθρωποί μας κάθε μέρα και φοβάμαι εξίσου τις μετα-COVID επιπτώσεις στους ανθρώπους και στην κοινωνία. Τις ψυχολογικές και τις κοινωνικές. Εχω την αίσθηση ότι θα περάσουμε μια πολύ μακριά μετατραυματική περίοδο. Αν με ενοχλεί; Ναι, με ενοχλεί η άρνηση μετά από αυτό που ζούμε. Από την άλλη μεριά, προσπαθώ να είμαι ψύχραιμος και να δείχνω κατανόηση. Οι άνθρωποι, όταν αποκοινωνικοποιούνται, απομονώνονται και χάνουν την εγγύτητα με τους συνανθρώπους τους, μπαίνουν σε επικίνδυνες ατραπούς και πολλές φορές παραλογίζονται. Χρειάζεται μεγάλη κατανόηση, ψυχραιμία και αλληλεγγύη.

Οταν ακούτε ότι ο Νταλάρας είναι «μαραθωνοδρόμος» και τελειομανής στο ελληνικό τραγούδι, πιστεύετε ότι είναι υπερβολές ή μπορεί να κρύβουν και αλήθειες;

Μου αρέσει το «μαραθωνοδρόμος», γιατί είμαι δρομέας από πολύ μικρός. Δεν μου αρέσει καθόλου το «-μανής». Κανένα «-μανής». Δεν έχω καμία μανία. Αυτό που για τους άλλους είναι τελειομανία, για μένα είναι βασικό συστατικό για να κάνω αξιοπρεπώς τη δουλειά μου. Αλλά έχετε ένα δίκιο, πολλές φορές οι συνεργάτες μου θεωρούν ότι έχω δουλέψει πολύ επάνω σε κάτι, σ’ ένα τραγούδι, σε μια παράσταση, εγώ πιστεύω ότι έχω κάνει το ελάχιστο. Αλλά επιτρέψτε μου μετά από όλα αυτά τα χρόνια να έχω αυτή την πολυτέλεια.

Είκοσι χρονών τραγουδούσατε «Ο ουρανός φεύγει βαρύς», στα 30 τα «Ρεμπέτικα της Κατοχής», στα 40 ηχογραφήσατε το «Αξιον εστί». Ποιος Νταλάρας μένει ίδιος ανάμεσα στις δεκαετίες και ποιος αλλάζει;

Μένει ίδιος ο Γιώργος, ο άνθρωπος, με τις ίδιες αρχές και προτεραιότητες, με λιγότερες αντοχές, αλλά ακόμα το παλεύουμε. Ο μουσικός και τραγουδιστής Γιώργος Νταλάρας προσπαθεί ακόμα να μελετάει, να μαθαίνει και να βελτιώνεται.

Τι θα θέλατε να μοιραστείτε: Με τους ανθρώπους που διστάζουν ακόμη να πάνε σε συναυλίες;

Τους κατανοώ απολύτως και δεν ξεχνάω ότι αυτοί οι άνθρωποι, πέρα από τον φόβο και την αγωνία τους, μπορεί και να πενθούν.

Με τους γιατρούς και τους νοσηλευτές;

Πώς να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου και τον σεβασμό μου ως πολίτης σε αυτούς τους ανθρώπους; Ας μην ξεχάσουμε τις ανάγκες τους όταν περάσει το κακό. Ούτε εμείς ούτε το κράτος.

Με τους «εργάτες του πολιτισμού», που πέρασαν μεγάλη δυσκολία τον τελευταίο χρόνο;

Ολα. Είναι οι άνθρωποί μας, οι άνθρωποί μου που με στηρίζουν τόσα χρόνια, οι μουσικοί μας, οι τεχνικοί μας. Γι’ αυτό είμαστε ξανά μαζί στον δρόμο. Γι’ αυτούς και για τους ανθρώπους που μας αγαπάνε, αγαπάνε τα τραγούδια κυρίως και δεν μας ξέχασαν αυτούς τους πολλούς μήνες της υπομονής.

«Από την αρχή» προσεχώς στο Mega
Γνωρίζουμε ότι ετοιμάζετε και μια καινούργια εκπομπή για το «Σπίτι με το Mega». Τι μπορείτε να αποκαλύψετε γι’ αυτήν; 
«Ασε με πάλι να σου πω» ή «Από την αρχή» θα έλεγα αν της έβαζα έναν τίτλο. Μια μεγάλη παραγωγή, μουσικά εννοώ και τεχνικά, με πολλούς μουσικούς, πολλούς φίλους καλεσμένους, γνωστούς και απρόσμενους, και πολλά, πάρα πολλά τραγούδια. Εκτός από τις πρώτες πρόβες, δουλεύουμε ήδη 20 ημέρες και θα ήταν άδικο να μην πω δυο λόγια γι’ αυτή την εκπομπή. Πρώτα απ’ όλα, γιατί γυρίζεται στον υπέροχο χώρο του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά, δεύτερον, γιατί μας παρέχονται όλα τα τεχνικά μέσα για να παίξουμε σωστά, τρίτον, γιατί οι συνθήκες εργασίας, όλες αυτές τις ημέρες, είναι πολύ καλές και, τέλος και σπουδαιότερο, γιατί οι άνθρωποι, οι τεχνικοί και οι μουσικοί αμείβονται κανονικά, όπως συμβαίνει σε όλες τις πολιτισμένες χώρες του κόσμου. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό. Δυστυχώς για πολλά χρόνια στην Ελλάδα θεωρούσαν ότι ο μουσικός και ο ερμηνευτής πρέπει να τραγουδάει για να γεμίζει τα κενά της τηλεόρασης και πρέπει να λέει και «ευχαριστώ» επειδή διαφημίζεται. Θυμάμαι με αυτή την ευκαιρία πόσο εντύπωση μου είχε κάνει πριν από αρκετές δεκαετίες στη Γερμανία, σε μια ραδιοφωνική εκπομπή για το ρεμπέτικο, συμμετείχα για 10 περίπου λεπτά και έναν μήνα μετά έλαβα μια ειδοποίηση για να εισπράξω μια μικρή αμοιβή για τη συμμετοχή μου, βάσει νόμου των συγγενικών δικαιωμάτων. Ηταν και ένας από τους λόγους που βάλαμε μπροστά την ίδρυση του σωματείου μας, πριν από πάρα πολλά χρόνια, με τη Χαρούλα, τη Δήμητρα και άλλους συναδέλφους. Κάλλιο αργά, λοιπόν, παρά ποτέ.