Συλλεκτικό ημερολόγιο με τα «Καράβια του Αγώνα»

Τον Ιανουάριο του 1788 o Λάμπρος Κατσώνης έφθασε στο αυστριακό τότε λιμάνι της Τεργέστης, όπου με εισφορές εμπόρων της ελληνικής κοινότητας αγόρασε το πρώτο του πλοίο, μια φρεγάτα 28 πυροβόλων, ναυπηγηθείσα στην Αμερική που την ονόμασε «Αθηνά της Αρκτου», προσωνυμία της Μεγάλης Αικατερίνης εκείνη την εποχή. Tον επόμενο μήνα με εμπειροπόλεμα πληρώματα κατέπλευσε στη Ζάκυνθο. Ενίσχυσε τη δύναμή του με δέκα – κατ’ άλλους, δεκαπέντε – πλοία, οθωμανικά ή πειρατικά, που κατέλαβε κατά τις πρώτες επιχειρήσεις στο Ιόνιο, αλλά και με έλληνες ναύτες, κατά την πορεία του προς το Αιγαίο. Με αυξημένη τη δύναμη πυρός – 24 πυροβόλα – πέτυχε νέα νίκη εναντίον οθωμανικής ναυτικής μοίρας ανατολικά της Καρπάθου στις 31 Αυγούστου. Κατά τη λεπτομερή περιγραφή της ναυμαχίας από τον συμπολεμιστή του Αναστάσιο Παλαιολόγο, ο Κατσώνης «βαλών ουχ άπαξ κατά πρύμνην διά σφαιρών μεγάλων και μικρών εκ πάντων των κανονίων, τοσούτον φόβον και ζημίαν αυτοίς παραυτίκα προυξένησεν, ώστε, μη δυνάμενοι πλέον αντιστήναι, εις φυγήν ετράπησαν την νίκην τω Λάμπρω παραδόντες». Υστερα από δύο χρόνια, στη ναυμαχία της Ανδρου, η πολύπειρη «Αθηνά» έχασε και τα τρία κατάρτια της και πυρπολήθηκε από τους ναύτες της, ώστε να μην πέσει στα χέρια του εχθρού.

Την πρωτότυπη εικόνα που αναπαριστά το πλοίο και έφτασε ως εμάς είχε ζωγραφίσει ο Αντώνιος Ε. Κριεζής. Ο ζωγράφος και χαράκτης Λυκούργος Κογεβίνας μάλιστα την εξέδωσε σε λεύκωμα μαζί με άλλες 11 χαλκογραφίες και κείμενα του Δ. Γ. Φωκά το 1938. Η φωτογραφία εκείνη «αναβιώνει» στο ημερολόγιο μεγάλου μεγέθους (49 Χ 63 εκατ.) που εξέδωσαν πρόσφατα οι Γραφικές Τέχνες του Γιώργου Κωστόπουλου (kostopoulosprinting.gr), γνωστές για τις συλλεκτικές εκδόσεις ημερολογίων με έργα από τη συλλογή Γ. Κωστόπουλου. Η προσεγμένης αισθητικής έκδοση περιλαμβάνει ακόμη τα μπρίκια «Γαλιότα Ψαριανή» και «Αρης» του Αναστάσιου Τσαμαδού (με την πρώτη ξεκινάει ο μήνας Ιανουάριος), το λατινάδικο «Ροζαλία», τις πολάκες των Μιαούλη, Α. Βότση («Bonna speranza»), Γ. Α. Κριεζή («Θεμιστοκλής»), το «Μεγάλο καράβι» των οικογενειών Κουντουριώτη και Τσαμαδού, τη νάβα «Αχιλλεύς» της οικογένειας Μπότσαρη των Σπετσών, το μπρίκι «Λεωνίδας» των αδελφών Τομπάζη, τη σπετσιώτικη μπριγκολέττα και τη γολέττα «Τερψιχόρη» των αδελφών Τομπάζη.

Τα περισσότερα πρωτότυπα έργα είχε ζωγραφίσει πάντως ο γάλλος ζωγράφος Roux. Οπως σημείωνε ο Δ. Γ. Φωκάς για τον δημιουργό: «Εμενε στη Μασσαλία και… ζωγράφιζε κατά παραγγελίαν των καπεταναίων…». Σειρά αυτών βρίσκεται και στο Ναυτικό Μουσείο του Λούβρου. «Απ’ αυτά, η εξαιρετική τέχνη, το λεπτό αίσθημα, το έμπειρο καλέμι του κ. Λυκ. Κογεβίνα εδημιούργησαν της λαμπρές χαλκογραφίες».