Στην Ευρώπη η πανδημία υποχωρεί και το «άνοιγμα» διχάζει

(17/55 – 23/5/2020)
Από τα μέσα Μαΐου η αύξηση της θερμοκρασίας δείχνει να επιδρά θετικά στην επιδημική μείωση στην Ευρώπη. Παραμένει όμως ασαφής ο ενδεδειγμένος τρόπος ανοίγματος, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται εντάσεις και αντιπαραθέσεις τόσο σε πολιτικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο.

Η 17η Μαΐου είναι η πρώτη Κυριακή του σταδιακού ανοίγματος σε Γαλλία και Ελλάδα. Παραλίες και εκκλησίες υποδέχονται τους πολίτες. Στην Ινδία παρατείνεται εκ νέου το απαγορευτικό και στην Ισπανία ο ημερήσιος αριθμός θανάτων μειώνεται κάτω από 100, για πρώτη φορά μέσα σε δύο μήνες.

Στις 18 Μαΐου, Μακρόν και Μέρκελ συμφωνούν στη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης ύψους 500 δισ. ευρώ. Η πρόταση διχάζει τα άλλα κράτη-μέλη και τα γερμανικά κόμματα. Εννέα (από τα 16) γερμανικά κρατίδια ξεκινούν το σταδιακό άνοιγμα σε τουρισμό και εστίαση. Στην Ελλάδα επαναλειτουργούν χώροι εστίασης, εμπορικά κέντρα και αρχαιολογικοί χώροι καθώς και τα σχολεία (πλην των δημοτικών). Στην Τουρκία εξακολουθούν να απαγορεύονται οι μαζικές προσευχές στα τζαμιά και τερματίζεται πρόωρα το σχολικό έτος. Στην Ιταλία ανοίγουν χώροι εστίασης, κομμωτήρια, μουσεία, βιβλιοθήκες και παραλίες και ξαναρχίζουν οι θρησκευτικές λειτουργίες. Η κεντροδεξιά τοπική κυβέρνηση της Μαδρίτης προκαλεί διαδηλώσεις υπέρ της άρσης ορισμένων μέτρων στην πόλη.

Στις 19 Μαΐου ο ΠΟΥ επιβεβαιώνει την παραλαβή επιστολής από τις ΗΠΑ σχετικά με την επ’ αόριστον διακοπή της χρηματοδότησης του Οργανισμού. Ευρεία διεθνή δημοσιότητα λαμβάνει το επίσημο άνοιγμα του τουρισμού στην Ελλάδα από 15/5, καθώς είναι από τα πρώτα στην Ευρώπη. Στη Βραζιλία η τραγωδία συνεχίζεται με 1.130 νεκρούς σε μία ημέρα. Στο βρετανικό Κοινοβούλιο η κυβέρνηση κάνει λόγο για μια πρωτόγνωρη ύφεση, ενώ η αντιπολίτευση την κατηγορεί για ολιγωρία στη επιβολή απαγορευτικού.

Στις 20 Μαΐου, η Γαλλία διαμαρτύρεται για το άνοιγμα των εσωτερικών συνόρων της ΕΕ από ορισμένα κράτη-μέλη χωρίς σχετικό συντονισμό. Σε Ιταλία και Ισπανία διεξάγονται σε έντονο κλίμα οι κοινοβουλευτικές συζητήσεις με θέμα την πανδημία.

Στις 21 Μαΐου ο αριθμός των κρουσμάτων υπερβαίνει τα 5.000.000 παγκοσμίως (31% στις ΗΠΑ). Με διάταγμα γίνεται υποχρεωτική στην Ισπανία η χρήση μάσκας σε δημόσιους χώρους. Η γερμανική Ακροδεξιά πρωταγωνιστεί σε διαδηλώσεις κατά του απαγορευτικού συσπειρώνοντας αντισημίτες, συνωμοσιολόγους και αντιεμβολιαστές. Οι ΗΠΑ παραγγέλνουν 300 εκατομμύρια δόσεις του εμβολίου AstraZeneca. Η γαλλική κυβέρνηση ελπίζει πως θα παραταθεί και το 2021 η αναστολή της δημοσιονομικής πειθαρχίας στις χώρες της ευρωζώνης. Η Τουρκία προκαλεί στο Αιγαίο με 17 πτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά.

Στις 22 Μαΐου, στην Ισπανία αίρονται ορισμένα μέτρα σε Μαδρίτη και Βαρκελώνη ενώ ανοίγει η εστίαση. Στη Βρετανία οι σχολικές επιτροπές καλούνται να αποφασίσουν για το άνοιγμα των σχολείων, ενώ η κυβέρνηση Τζόνσον πιέζει για 1η Ιουνίου εν μέσω έντονων αντιδράσεων. Ο Τραμπ καλεί τους κυβερνήτες των Πολιτειών να ανοίξουν άμεσα τους χώρους λατρείας, αλλιώς θα το πράξει ο ίδιος. Κλιμακώνεται η ένταση στη Λιβύη, όπου έχει ανατραπεί η στρατιωτική υπεροχή του Χαφτάρ υπέρ του Σάρατζ.

Στις 23 Μαΐου απολύεται ο αρχηγός της αστυνομίας της Μαδρίτης μετά τη διαρροή έκθεσης-απάντησης προς τον εισαγγελέα, σύμφωνα με την οποία η καθυστέρηση λήψης μέτρων κόστισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους. Στην Τουρκία ξεκινά τετραήμερο απαγορευτικό μέχρι τις 26/5, οπότε τελειώνει το Ραμαζάνι και θα αρχίσουν οι παραδοσιακές εορταστικές εκδηλώσεις. Αυξάνεται η πίεση προς τον Τζόνσον να παύσει τον στενότερο συνεργάτη του Κάμινγκς λόγω παραβίασης του απαγορευτικού. Στη Γερμανία, απαγορεύονται εκ νέου οι θρησκευτικές λειτουργίες σε ορισμένες περιοχές.

Με την πανδημία σε αποδρομή, η πολυπόθητη επιστροφή στην κανονικότητα δείχνει να είναι εφικτή, αλλά κανείς δεν ξέρει εάν πρόκειται απλώς για μια προσωρινή ανάπαυλα.

Η δρ Βαρβάρα Γεωργοπούλου έχει συγγράψει με τον δρα Θάνο Παπαϊωάννου βιβλίο με τίτλο «Ηγεσία, πολιτική και πανδημία: Η πρώτη αντίδραση σε οκτώ χώρες» (Δεκέμβριος 2020, εκδ. Σάκκουλα)