Αντιστροφή ρόλων με φόντο τη Μέση Ανατολή

Σε αυτό το νέο κεφάλαιο της ισραηλινοπαλαιστινιακής διένεξης, ΗΠΑ και ΕΕ φαίνεται να αλλάζουν ρόλους. Ο νέος κύκλος εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή αποκάλυψε μια ενδιαφέρουσα εναλλαγή στη διεθνή σκηνή, με το κοινό αίσθημα στις ΗΠΑ να κινείται εντυπωσιακά υπέρ των Παλαιστινίων και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να εκφράζουν την υποστήριξή τους προς το Ισραήλ, όπως ποτέ άλλοτε.

Στις ΗΠΑ, η παλαιότερη διακομματική, άνευ όρων, στήριξη προς το Ισραήλ αμφισβητείται από μια νέα γενιά ακτιβιστών, μεταξύ των οποίων ακαδημαϊκοί, σταρ του Χόλιγουντ και πιο προοδευτικοί αριστεροί Δημοκρατικοί νομοθέτες όπως η βουλευτής της Νέας Υόρκης Αλεξάντρια Οκάζιο – Κορτέζ, η οποία αποκάλεσε το Ισραήλ «κράτος απαρτχάιντ».

Στην Ευρώπη, γράφει το «Politico», όπου παραδοσιακά υπήρχε μεγαλύτερη συμπάθεια για το παλαιστινιακό ζήτημα, η συζήτηση έχει στραφεί στην αντίθετη κατεύθυνση, ιδιαίτερα μεταξύ κάποιων συντηρητικών πολιτικών, όπως ο καγκελάριος της Αυστρίας Σεμπάστιαν Κουρτς, που μίλησε αναπάντεχα έντονα υπέρ του Ισραήλ. Ο ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπαν, που αυτοχαρακτηρίζεται θιασώτης της αντιφιλελεύθερης χριστιανικής δημοκρατίας, παρενέβη επανειλημμένα τις τελευταίες ημέρες για να ασκήσει βέτο σε ανακοινώσεις της ΕΕ που καταδίκαζαν την πρόσφατη βία, επειδή θεώρησε ότι ήταν ιδιαίτερα επικριτικές προς το Ισραήλ ή δεν καταδίκαζαν επαρκώς την παλαιστινιακή οργάνωση Χαμάς.

Οι φαινομενικά αντίθετες δημόσιες συζητήσεις στις δύο πλευρές του Ατλαντικού δείχνουν πώς η αντίληψη για την ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση αλλάζει – τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη – ανάλογα με τις εθνικές συζητήσεις σχετικά με τη φυλετική και οικονομική δικαιοσύνη, την ισότητα των φύλων, τη μετανάστευση και την τρομοκρατία.

«Κράτος απαρτχάιντ». Στις ΗΠΑ, τα μοντέλα Μπέλα και Τζίτζι Χάιντ – που είναι αδελφές και των οποίων ο πατέρας είναι Παλαιστίνιος και η μητέρα Ολλανδέζα – ηγούνται του φιλοπαλαιστινιακού κινήματος, αναρτώντας διαρκώς φωτογραφίες και ιστορίες στο Instagram που καταγγέλλουν τις παραβιάσεις των παλαιστινιακών δικαιωμάτων. Οι δημοσιεύσεις της Μπέλα, μάλιστα, προκάλεσαν άμεση απάντηση από την ισραηλινή κυβέρνηση που την κατηγόρησε εσφαλμένα ότι υποστηρίζει πως «πρέπει να ριχθούν οι Εβραίοι στη θάλασσα».

Η αδελφή της Τζίτζι φάνηκε να εκφράζει τη διάθεση μιας νέας γενιάς ψηφοφόρων που στηρίζουν ιδιαίτερα τον Δημοκρατικό γερουσιαστή Μπέρνι Σάντερς και αμφισβητούν τον πρόεδρο Μπάιντεν, ο οποίος ασχολείται με την ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση από τη δεκαετία του 1970. Εγραψε στο Instangram η Τζίτζι: «Δεν μπορείς να υποστηρίζεις τη φυλετική ισότητα, τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων και των γυναικών, να καταδικάζεις διεφθαρμένα και αυταρχικά καθεστώτα και άλλες αδικίες και να επιλέγεις να αγνοείς την καταπίεση που ασκείται στους Παλαιστίνιους. Δεν γίνεται. Δεν μπορείτε να επιλέξετε ποια ανθρώπινα δικαιώματα έχουν μεγαλύτερη σημασία».

Τα κορίτσια αυτά είναι το πιο λαμπερό μέρος ενός μεγαλύτερου και με βαθιές ρίζες στην κοινωνία κινήματος στην αμερικανική κοινωνία που ασκεί πιέσεις για φυλετική και κοινωνική δικαιοσύνη και ήρθε στο προσκήνιο μετά την προεδρία Τραμπ. Στο Δημοκρατικό Κόμμα η Οκάζιο – Κορτέζ και η αμερικανοπαλαιστίνια βουλευτής Ρασίντα Τλάιμπ μιλούν έντονα κατά της ισραηλινής πολιτικής ηγεσίας. Πριν από λίγες ημέρες η ηγεσία του Δημοκρατικού Κόμματος στο Κογκρέσο έφθασε κοντά στο να ζητήσει να καθυστερήσει η τελευταία πώληση όπλων της κυβέρνησης Μπάιντεν στο Ισραήλ. Ο βουλευτής Ιντιάνα Αντρέ Κάρσον δήλωσε ότι «θα συνεχίσω να χρησιμοποιώ τη θέση μου στο Κογκρέσο για να υποστηρίξω τον παλαιστινιακό λαό και μια διαρκή ειρήνη».

Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση, ο γενικός πληθυσμός των ΗΠΑ κινείται προς την ίδια κατεύθυνση, με τον υψηλότερο αριθμό Αμερικανών να λέει ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα πρέπει να ασκήσει περισσότερη πίεση στο Ισραήλ.

«Ακλόνητη» υποστήριξη. Η αλλαγή στην ευρωπαϊκή στάση εμφανίστηκε σε ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες την περασμένη εβδομάδα. Ισραηλινές σημαίες υψώθηκαν στην καγκελαρία της Αυστρίας το περασμένο Σαββατοκύριακο, στο Κάστρο της Πράγας στην Τσεχία και στην έδρα του κόμματος της Χριστιανοδημοκρατικής Ενωσης της καγκελαρίου Ανγκελα Μέρκελ στο Βερολίνο.

Σε κάποιες χώρες, ειδικά στη Γερμανία, η επίσημη στήριξη προς το Ισραήλ υπήρξε θεμελιώδης συνιστώσα της αποδοχής της ευθύνης για το Ολοκαύτωμα και της επίδειξης αντίθεσης στις φρικαλεότητες που διαπράχθηκαν εναντίον των Εβραίων. Αλλά ακόμη και στη Γαλλία, όπου η συμπάθεια για τον παλαιστινιακό σκοπό είναι έντονη και παλιά, η νέα στάση των ΗΠΑ ερμηνεύεται ως υπεραπλούστευση μιας περίπλοκης ιστορίας.

Οι αναλυτές θεωρούν ότι οι αλλαγές στους ρόλους ΗΠΑ και Ευρώπης αντικατοπτρίζουν εν μέρει μια βασική διαφορά στον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες έχουν βιώσει τρομοκρατία τα τελευταία χρόνια. Οι σημαντικές επιθέσεις που έγιναν στις ΗΠΑ τις τελευταίες δύο δεκαετίες δεν συνδέονται με τον παλαιστινιακό αγώνα και δεν ήταν εμφανώς αντισημιτικές.

Στην Ευρώπη υπήρξαν συχνότερες επιθέσεις που στοχεύουν αποκλειστικά Εβραίους από άτομα που δήλωσαν πως το κάνουν για να εκδικηθούν εγκλήματα εις βάρος των Παλαιστινίων – μεταξύ άλλων, μια επίθεση του 2012 στη γαλλική πόλη Τουλούζη, κατά την οποία ένοπλος σκότωσε έναν ραβίνο και τρεις εβραίους μαθητές έξω από εβραϊκό σχολείο.

Αυτό φαίνεται να έχει περιορίσει την υποστήριξη προς τους Παλαιστίνιους και να έχει παγώσει τις επικρίσεις προς το Ισραήλ, ακόμη και σε μια χώρα όπως η Γαλλία, η οποία θεωρεί την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των καθολικών αξιών ως μία από τις βασικές αρχές της, ενώ φιλοξενεί και μεγάλο μουσουλμανικό πληθυσμό.

«Το ζήτημα του Ισλάμ στη Γαλλία και τα άλλα θέματα με τα οποία έχει συσχετιστεί όπως η ισλαμική τρομοκρατία ρίχνουν τη σκιά τους στο παλαιστινιακό ζήτημα με έναν τρόπο που δεν συναντάμε στις ΗΠΑ», σχολιάζει ο Ζιάντ Μαζέντ, καθηγητής Μεσανατολικών Σπουδών στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο στο Παρίσι.

Η πρόσφατη εμπειρία της Ευρώπης με την προσφυγική κρίση του 2015 και τις τρομοκρατικές επιθέσεις έπαιξε επίσης υπέρ του Ισραήλ, ειδικά στα δεξιά, όπου πολλοί βλέπουν παραλληλισμούς μεταξύ της Χαμάς και των ισλαμιστών τρομοκρατών που πραγματοποιούν επιθέσεις στην Ευρώπη, ενώ το Ισραήλ αναφέρεται τακτικά ως παράδειγμα επιτυχούς αντιμετώπισης επιθέσεων με μαχαίρια και αυτοκίνητα.