«Η ομορφιά που γεννούν τα ηττημένα σώματα»

Από τη μία, η ιστορική ταυτότητα που αναπροσδιορίζεται στη σκιά της επίμονης αποτυχίας. Από την άλλη, οι ήρωες που μπορεί κάποτε να ηττώνται και να αποκαθηλώνονται, ωστόσο ξαναγεννιούνται. Στη μέση, το μπαλέτο κι ένα κλασικό «μνημείο» της νεοελληνικής μουσικής. Η Εθνική Λυρική Σκηνή, στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση, παρουσιάζει στη νέα ψηφιακή της πλατφόρμα GNO TV από σήμερα έως τις 31 Ιουλίου μια παράσταση όπερας και μουσικής. Πρόκειται για τους «Ελληνικούς χορούς» του Νίκου Σκαλκώτα σε μουσική διεύθυνση Γιώργου Ζιάβρα και χορογραφίες των Πατρίσιας Απέργη και Λίντας Καπετανέα – Γιόζεφ Φρούτσεκ. Αλλά και την όπερα «Δέσπω» του Παύλου Καρρέρ σε μουσική διεύθυνση Γιώργου Ζιάβρα και σκηνοθεσία Γιώργου Νανούρη.

Ειδικά στους «Ελληνικούς χορούς» το Μπαλέτο της Λυρικής συμμετέχει σε μια χορογραφία για τη σχέση του κληρονομημένου εθνικού αφηγήματος με το σήμερα. Στο πρώτο μέρος, με τίτλο «Εθνική ενηλικίωση», η Πατρίσια Απέργη επιχειρεί να ερευνήσει πώς το υλικό του παρελθόντος αφομοιώνεται από έναν σύγχρονο κόσμο μελαγχολικό, σημαδεμένο από την ήττα και τη φθορά. «Επειδή η θεματική μας είναι η επανάσταση, με ενδιέφερε να δούμε ως Ελληνες πώς διαχειριζόμαστε αυτήν την επιτυχία, αυτόν τον αγώνα και τι μπορεί να σημαίνει σήμερα. Η παράσταση φυσικά δανείζεται στοιχεία από το παρελθόν, αλλά αναφέρεται κατά κύριο λόγο στις ανάγκες, τις προκλήσεις αλλά και τις διεκδικήσεις της σύγχρονης κοινωνίας. Μας ενδιέφερε μ’ έναν τρόπο να επεξεργαστούμε τα διαφορετικά στοιχεία της ελληνικής ταυτότητας και κληρονομιάς και ποιο είναι το αποτύπωμα που άφησε ο απελευθερωτικός αγώνας. Στην πραγματικότητα μιλάμε για έναν κόσμο ο οποίος είναι, κατά τη γνώμη μου, μελαγχολικός αλλά ταυτόχρονα και ζωογόνος. Συζητάμε για έναν κόσμο που είναι δυστοπικός αλλά και πολλά υποσχόμενος. Ανήκει στο τότε, ανήκει και στο τώρα», αναφέρει η χορογράφος στο «Νσυν».

Χρησιμοποιώντας ως βάση της τη μουσική του Σκαλκώτα, η Απέργη ανασύρει την επαναστατική ομορφιά και ποίηση που κρύβεται στο ρημαγμένο σώμα. «Ο Σκαλκώτας ήταν μια συνθετική ιδιοφυΐα. Το έργο του είναι απολύτως σύγχρονο. Προσωπικά, με ενδιαφέρει η διαφορετική “ανάγνωση” στη δραματουργία που έχει η μουσική αυτή», τονίζει η χορογράφος και συνεχίζει: «Ηθελα να μιλήσω για τη γενιά του σήμερα. Μια γενιά που, κατά τη γνώμη μου, έχει υποστεί πολλές ήττες κι έχει βυθιστεί σε πολύ δύσκολες καταστάσεις. Μιλάμε για ανθρώπους και σώματα που έχουν καταπτοηθεί κι έχουν ηττηθεί. Αυτό που για μένα έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον στο συγκεκριμένο έργο είναι ότι το χορεύουν χορευτές μπαλέτου με σώματα υπέροχα, αρμονικά. Εμένα μ’ ενδιέφερε να το “στρίψω” λίγο και να δούμε τι τύπου επανάσταση μπορεί να γεννήσει ένα σώμα που είναι λίγο πιο “ηττημένο” ή και ποιου είδους ομορφιά μπορεί να γεννήσει ένα σώμα λίγο αλλαγμένο. Που η συνθήκη και η κατάσταση το έχουν κάνει ενδεχομένως να μην είναι τόσο αρμονικό, να έχει αλλάξει αλλά ενδεχομένως να έχει μετουσιαστεί σε αυτό που εγώ λέω ποιητική του μέλλοντος, στην ομορφιά του μέλλοντος. Επομένως η θεματική της επανάστασης έχει για μένα πάρα πολύ ενδιαφέρον γιατί ξεκάθαρα μέσα από συλλογικότητες και μέσα από δυναμικές μπορούμε να γεννήσουμε τις νέες μας διεκδικήσεις και ουτοπίες. Κι έχει πάρα πολύ ενδιαφέρον να πάρεις το παράδειγμα του παρελθόντος γιατί πριν γίνουμε νικητές ως Ελληνες μέσα από την Επανάσταση, ηττηθήκαμε πάρα πολλές φορές. Ολοι αυτοί οι ήρωες του 1821 αντιμετώπισαν πάρα πολλές ήττες πριν η Ιστορία αργότερα το καταγράψει ως μια πάρα πολύ μεγάλη νίκη. Το πότε γυρίζει σελίδα η Ιστορία δεν το γνωρίζουμε ακριβώς και για μένα πολύ ενδιαφέρον είναι ακριβώς αυτό: να μπορώ να ξανασηκώνομαι και να μπορώ να βρίσκω τη δύναμη ψυχικά, πνευματικά, σωματικά να αντιστέκομαι, να διεκδικώ, για να μπορώ να κοιτάζω με ελπίδα το μέλλον. Να μπορώ να γεννήσω μέλλον. Εχει πολύ μεγάλη σημασία να μην μας αρπάξουν το μέλλον».

ΑΝΟΔΟΣ ΚΑΙ ΠΤΩΣΗ. Στο δεύτερο μέρος του έργου, με τίτλο «Finality», οι RootlessRoot – Λίντα Καπετανέα και Γιόζεφ Φρούτσεκ – εξερευνούν το σπαρακτικό μονοπάτι της ανόδου, της πτώσης και της όψιμης αποκατάστασης που χαρακτήρισε τόσους ήρωες και ηρωίδες του νέου Ελληνισμού. «Η όλη χορογραφία έχει συνδεθεί με την πτώση γιατί ακούγοντας τον χορό του Ζαλόγγου ήταν μια μεγάλη έμπνευση να δούμε πώς μπορούμε να ξεκινήσουμε την κινησιολογία και πώς μπορούν τα σώματα αυτά των χορευτών να παίξουν με τη βαρύτητα. Γιατί για εμάς η πτώση κινησιολογικά, πέρα από ένα σώμα που πέφτει και το πιάνει κάποιος, σημαίνει και απελευθέρωση ή αυτογνωσία. Δηλαδή με το να πέφτεις ξανά και ξανά μαθαίνεις πώς να χρησιμοποιήσεις το σώμα σου, πώς να μεταμορφωθείς, πώς να χρησιμοποιήσεις τη φόρα αυτής της πτώσης, την ορμή, πώς να γίνεις πιο γρήγορος. Γιατί πέφτοντας σημαίνει ότι θα ξανασηκωθείς επειδή πάντα θα υπάρχει κάποιος να σε πιάσει. Οι παραδοσιακές μουσικές που χορογραφήσαμε, όλη αυτή η κίνηση, όλος αυτός ο ρυθμός που σου δίνει, ήταν η αρχική ιδέα για τη χορογραφία. Δεν θέλαμε να σταθούμε στην ιστορία του Ζαλόγγου. Πήραμε έμπνευση από εκεί. Δεν θέλαμε να το δραματοποιήσουμε», δηλώνει η Λίντα Καπετανέα.

Στην πρώτη της αυτή συνεργασία με τη Λυρική, η καλλιτεχνική διευθύντρια του Διεθνούς Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας μαζί με τον Γιόζεφ Φρούτσεκ ένωσαν την κλασική προσέγγιση του μπαλέτου με μια πιο physical χορογραφία, δουλεύοντας πολύ με τα ντουέτα και την επαφή των χορευτών. Στη δική της ματιά, τα κορίτσια και τ’ αγόρια πέφτουν ξανά και ξανά μέχρι να ξαναγεννηθούν. Μέχρι να έρθει η επανάσταση του σώματος υπό τους ήχους του Σκαλκώτα. «Είναι πολύ δυνατή μουσική. Κι επειδή είναι τα παραδοσιακά γνώριμα ρυθμικά στοιχεία που έχουν αυτές οι μουσικές, όπως είναι ο τσάμικος, το Ζάλογγο, η Μυλοποταμίτισσα, μας βοήθησε. Στην αρχή σε τρομάζει αυτή η μουσική γιατί δεν ξέρεις πώς να σταθείς δίπλα της. Αλλά σιγά σιγά βρίσκεις όλα τα δυνατά στοιχεία. Σε βοηθάει ρυθμικά πάρα πάρα πολύ», παραδέχεται η χορογράφος.

Οι RootlessRoots για το «Finality» αξιοποιούν τις νέες τεχνολογίες ζωντανής επεξεργασίας του ηχητικού τοπίου που γεννιέται από την αλληλεπίδραση των χορευτών μ’ ένα διαδραστικό σκηνικό περιβάλλον, εμπνευσμένο από τη σκέψη του συνθέτη. «Οι ελληνικοί χοροί, επειδή ξέραμε ότι είναι η ψυχή του λαού μας, είναι μια έκφραση ψυχικής κατάστασης, ο ρυθμός, η μουσική, το τραγούδι, η παράδοση, αυτά ήταν που κρατήσαμε. Και γι’ αυτό στηριχθήκαμε στις παραδοσιακές φορεσιές, ενώ το σκηνικό είναι ένας βωμός αφιερωμένος στον Σκαλκώτα. Αναπαριστά την αρχιτεκτονική της μουσικής του. Εχει την παράδοση με το δικό μας σύγχρονο μάτι», καταλήγει η Λίντα Καπετανέα.

INFO

«Δέσπω» – «Ελληνικοί χοροί», από σήμερα έως τις 31/7 στο www.nationalopera.gr/GNOTV. Εισιτήρια: 10 ευρώ (προπωλούνται στα www.ticketservices.gr και tickets.public.gr). Πληροφορίες: 213-0885.700