H πανδημία «θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί»

H πανδημία του κορωνοϊού ήταν «ένα πραγματικό Τσερνόμπιλ του 21ου αιώνα» και «θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί», επεσήμανε χθες μία επιτροπή ανεξάρτητων ειδικών, εντεταλμένη από τον ΠΟΥ να μελετά την εξάπλωση της πανδημίας και τα μέτρα για την αντιμετώπισή της. Η αμερικανοβρετανίδα επιδημιολόγος Εμα Χόντκροφτ, ερευνήτρια στο πανεπιστήμιο της Βέρνης, βρίσκεται στην εμπροσθοφυλακή της μάχης, κι ας μην έχει σχεδόν ξεμυτίσει από το σπίτι της τον τελευταίο χρόνο: «Κυνηγός μεταλλάξεων», αυτός είναι ο τίτλος που της αποδίδουν συνηθέστερα τα διεθνή μέσα. Οι «New York Times» τη ρωτούσαν πρόσφατα γιατί έχουν οι μεταλλάξεις του SARS-CoV-2 τόσο παράξενες ονομασίες, 501Y.V2 η νοτιοαφρικανική, 201/501Y.V1 η βρετανική κ.ο.κ. «Πρέπει να είναι απλές, εύκολες στην απομνημόνευση και να μη φέρουν γεωγραφική ένδειξη ώστε να μην ενοχληθεί κανείς», απάντησε.

Η 33χρονη επιδημιολόγος και οι συνεργάτες της στο συνεργατικό πρόγραμμα Netxstrain περνούν τις ημέρες τους ενημερώνοντας τον χάρτη της καταστροφής που φέρνει ο κορωνοϊός, όχι όμως για να μετρήσουν τα θύματα, αλλά για να φτιάξουν το προφίλ του δολοφόνου. Πότε, γιατί και πού αλλάζει εμφάνιση; Ποιες τεχνικές επιστρατεύει προκειμένου να συνεχίσει την επίθεσή του παρά τα περιοριστικά μέτρα και τους μαζικούς εμβολιασμούς που έχει απέναντί του; Πρακτικά, η Χόντκροφτ είναι σε θέση, με βάση ένα δείγμα που έχει ληφθεί στην άλλη άκρη του κόσμου, και δη τη γονιδιακή αλληλουχία του, να σχεδιάσει το γενεαλογικό δένδρο μιας μετάλλαξης πηγαίνοντας πίσω πέντε γενιές και πρωτίστως, να καταλάβει πώς προσπέρασε τα εμπόδια που είχαν στηθεί στον δρόμο της.

Τις γενετικές πληροφορίες κάπου 10.000 νέων δειγμάτων του ιού ανά ημέρα εξετάζει το Nextstrain. «Εχουμε αναπτύξει τέτοια εμμονή με αυτές τις μεταλλάξεις», επισημαίνει εντούτοις η Χόντκροφτ, «τόσο το ευρύ κοινό όσο και οι ερευνητές, που ξεχνούμε το πιο σημαντικό: Δεν είναι αυτές που διαιωνίζουν την υγειονομική κρίση αλλά εμείς». Πιάνει ως παράδειγμα τη βρετανική μετάλλαξη: Εντοπίστηκε στο Κεντ τον Οκτώβριο του 2020, «χρειάστηκε όμως να φτάσουμε παραμονές Χριστουγέννων για να δεήσουν να αντιδράσουν οι υπεύθυνοι, υπερβολικά αργά πια για να αναχαιτιστεί». Η Χόντκροφτ ελπίζει να μην επαναληφθεί η ιστορία με τη νοτιοαφρικανική, την ινδική ή τη βραζιλιάνικη μετάλλαξη. Σε κάθε περίπτωση, θα είναι από τις πρώτες που θα το μάθουν.