Εργασιακά άλματα: {LF}Σε αναζήτηση του πήχη

Η ανακοίνωση του εργασιακού νομοσχεδίου σημαίνει το τέλος της αναμονής και την αρχή της έντονης αντιπαράθεσης. Οι εμπλεκόμενοι έχουν ήδη στοιχηθεί – λίγοι υπέρ και περισσότεροι κατά.  Οι αντιδράσεις τους λίγους θα εκπλήξουν.

Πώς λοιπόν να κρίνει τον αγώνα ο καλόπιστος θεατής και βάσει ποιων κριτηρίων.  Ποιος είναι ο πήχης και πού είναι τοποθετημένος;

Τα σλόγκαν δεν βοηθούν στην κατανόηση. Ολοι επιθυμούν «δύναμη στον εργαζόμενο», η οποία θα αποδίδεται «στηρίζοντας τους εργαζόμενους», μέσω «απάντησης στα σύγχρονα προβλήματα», και διασφαλίζοντας, βεβαίως τη «διαφάνεια στον συνδικαλισμό». Το ότι αυτοί ακριβώς είναι οι τίτλοι του νομοσχεδίου, (όπως και προκατόχων του) δεν μεταφράζεται σε σύμπνοια.

Οταν η συζήτηση εστιάσει στα συγκεκριμένα, αυτό γρήγορα θα εξελιχθεί σε ανταλλαγή τεχνικών επιχειρημάτων και νομικών λεπτομερειών. Την ίδια ρύθμιση, οι μεν θα χαρακτηρίζουν κοινωνική ασπίδα, ενώ οι δε θα τη βλέπουν  μόνο σαν νεοφιλελεύθερη καταδυνάστευση.

Πριν χαθούμε στις λεπτομέρειες, πρέπει να αναρωτηθούμε ποιο είναι το άθλημα – τι επιδιώκουμε – και πού βάζουμε τον πήχη – ως πότε και πόσο;

Τα επιχειρήματα για μια ουσιαστική παρέμβαση στα εργασιακά είναι αρνητικά – τι θέλουμε να αποφύγουμε – και θετικά – τι θα θέλαμε να πετύχουμε.

Πρώτον: Τα αρνητικά. Θέλουμε να μην επαναληφθεί η δεκαετία του 2000 -ανάπτυξη χωρίς θέσεις εργασίας, Jobless Growth. Τότε – μεταξύ 1998 και 2007 – είχαμε ψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, χωρίς όμως να δημιουργούνται θέσεις εργασίας. Η ανεργία και η υποαπασχόληση χαρακτήριζε δύο κατηγορίες του πληθυσμού, τους νέους και τις γυναίκες. Oσοι είχαν ήδη δουλειά – «οι εντός των τειχών» – ευημερούσαν, ενώ οι «εκτός» περίμεναν.  Η εμμονή σε σύστημα LIFO (Last in First out) καταδίκασε τους ίδιους ανθρώπους  όταν ήλθε η κρίση. Αν έχουμε μάθει κάτι, πρέπει να απαντηθούν και τα θέματα όσων δεν έχουν δουλειά ή αισθάνονται εγκλωβισμένοι σε εργασίες κάτω από τις δυνατότητές τους.

Δεύτερον: Τα θετικά. Πρέπει να λάβουμε έγκαιρα μέτρα ώστε η επανεκκίνηση μετά την πανδημία να μην ατονήσει μετά τα πρώτα της βήματα. Σε αντίθεση με χώρες που μπορούν να ποντάρουν σε τεχνολογική υπεροχή που προκύπτει από  εγκατεστημένες βιομηχανίες, η Ελλάδα πρέπει να χτίσει τη μεταπανδημική πορεία της χρησιμοποιώντας άυλα πλεονεκτήματα – τη δημιουργικότητα και επιχειρηματικότητα των ανθρώπων της. Πρέπει να αξιοποιήσει αυτούς που έχει και να προσελκύσει όσους έφυγαν από το 2010.

Σε μια παγκόσμια οικονομία που όλες οι χώρες θα αναπτύσσονται ταυτόχρονα, αυτός που θα αντιδράσει πρώτος θα κατακτήσει μόνιμο πλεονέκτημα. Ολες σχεδόν οι οικονομίες θα παίζουν το παιχνίδι «δημιουργικής καταστροφής» του Σούμπετερ, αφού πλήθος επιχειρήσεων και δραστηριοτήτων έχουν κλείσει λόγω της πανδημίας, πολλές οριστικά· τους πρώτους λίγους μήνες κρίνεται η ανασύνταξη των παραγωγικών δυνατοτήτων με την ανακατανομή εργατικών δυνατοτήτων σε νέες κατευθύνσεις. Αυτό συνεπάγεται μια μεγάλη ευκαιρία, αφού ξαναμοιράζεται η διεθνής τράπουλα. Στην κούρσα αυτή θα κερδίσουν όσοι επιδεικνύουν εφευρετικότητα και ευελιξία, αλλά και όσοι δεν φοβούνται το ρίσκο.

Αρα ο πήχης στα εργασιακά είναι διπλός: Ενα σύστημα που, επιτέλους, ακούει και όσους δεν έχουν δουλειά. Ενα σύστημα που μπορεί να απελευθερώσει δυνάμεις για την ανάκαμψη.

Ο Πλάτων Τήνιος είναι οικονομολόγος, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς.