Ο φόβος του 20% και το σενάριο του μισού… δικομματισμού

Τέσσερις δημοσκοπήσεις των τελευταίων ημερών επαναφέρουν ένα δύσκολο σενάριο για τον ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ. Τον φόβο της παγίωσης του δεύτερου μεν πόλου, αλλά μακριά από τον πρώτο, της ΝΔ. Ας δούμε αναλυτικά τις μετρήσεις. Η έρευνα της Opinion Poll πραγματοποιήθηκε από τις 19 Απριλίου έως και τις 24 Απριλίου. Εδώ προβάδισμα 16% καταγράφει η ΝΔ έναντι του ΣΥΡΙΖΑ στην πρόθεση ψήφου. Ειδικότερα, η ΝΔ συγκεντρώνει 36,2% έναντι 20,2% του ΣΥΡΙΖΑ, σύμφωνα με τα ευρήματα της δημοσκόπησης. Πάμε στην επόμενη: η Interview έκανε τη δική της έρευνα από τις 19/4 έως τις 22/4. Στο ερώτημα «Αν την επόμενη Κυριακή είχαμε εθνικές εκλογές, εσείς ποιο κόμμα θα ψηφίζατε;» η απάντηση ήταν: ΝΔ 36,7% και ΣΥΡΙΖΑ 22,1%.

Συνεχίζουμε με την Pulse (23-25 Απριλίου). Στην πρόθεση ψήφου με όλες τις απαντήσεις, η ψαλίδα μεταξύ των δύο πρώτων κομμάτων πάει στις 12,5 μονάδες, με τη ΝΔ στο 36% και τον ΣΥΡΙΖΑ στο 23,5% (με αναγωγή ψήφου δε).

Και ολοκληρώνουμε την καταγραφή με τη Marc (22-27 Απριλίου). Στην πρόθεση ψήφου, με αναγωγή επί των εγκύρων, η Νέα Δημοκρατία φτάνει στο 39,3% και κρατάει ισχυρό προβάδισμα 16,6 ποσοστιαίων μονάδων έναντι του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος συγκεντρώνει 22,7%.

Η ζώνη του 20%-22% είναι για όσους θυμούνται κοντά στην εκλογική επίδοση του ΣΥΡΙΖΑ στις ευρωεκλογές του 2019, όπου είχε πάρει 23,75%. Μόνο στις εθνικές εκλογές που ακολούθησαν κατάφερε να αυξήσει σημαντικά το ποσοστό του (31,53%), αλλά με μια βασική σημείωση, όπως μας λέει αναλυτής που έχει πείρα μετρήσεων. Πως ήδη στις εθνικές εκλογές είχε διαμορφωθεί ρεύμα συντριπτικό υπέρ της ΝΔ και του Κυριάκου Μητσοτάκη και άρα η ψήφος στις κάλπες για κυβέρνηση είχε λάβει ήδη αμυντικά – αντιδεξιά χαρακτηριστικά για όσους/ες επέλεξαν τον ΣΥΡΙΖΑ. Οχι πάντως αρκετούς για να γυρίσουν το παιχνίδι. Πέραν των παραπάνω δεδομένων, που εμπεριέχουν το σφάλμα πως η εκλογική συμπεριφορά σίγουρα θα μεταβληθεί από τις τεκτονικές αλλαγές που προκάλεσε εν τω μεταξύ ο Covid-19, το μυστικό βρίσκεται στις τέσσερις διαδοχικές μετρήσεις και διαμορφώνει όρους ανησυχίας στην Κουμουνδούρου. Πώς γίνεται η κυβέρνηση να έχει εισέλθει σε κύκλο φθοράς, την ίδια ώρα που η μείζων αντιπολίτευση φθείρεται περισσότερο; Βεβαίως, όπως σημειώνει πολιτικός επιστήμονας, ποτέ μια δυσαρέσκεια δεν μετασχηματίζεται σε μετατόπιση ψήφου αυτόματα. Η απόσταση ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ είναι μεγάλη, ευθέως ανάλογη όλων των δομικών προβλημάτων που έχει η αξιωματική αντιπολίτευση. Το σπιράλ της στρατηγικής της για τη διαχείριση της πανδημίας, το μη πειστικό σχέδιο, ο μη συνεκτικός λόγος του κόμματος, η συζήτηση που δεν έγινε ή έγινε χωρίς να το μάθει κανείς για τις κυβερνητικές ημέρες της πρώτη φορά Αριστεράς. Το συνέδριο και ο μετασχηματισμός του κόμματος που παραμένουν μετέωρα αλλά και το σκωτσέζικο ντους ενός πολεμικού και ενός μετριοπαθούς ταυτόχρονα λόγου.

Πολλά αγκάθια

Οι αναλυτές εντοπίζουν πολλά αγκάθια. Ταυτόχρονα με εκείνους εσωτερικά που σημειώνουν με νόημα πως και ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι μακριά από τη στασιμότητα του κόμματος. Ο φόβος του 20% είναι υπαρκτός όσο η χώρα οδεύει σε μια πανδημική κατάσταση όπου και ο κόσμος αναζητά την κανονικότητά του και την επιστροφή στην καθημερινότητά του. Εδώ επανέρχεται το ακόμη πιο επώδυνο σενάριο του ενάμισι κόμματος, ενός μισού δικομματισμού, που μπορεί να καταγράφει τον ΣΥΡΙΖΑ δεύτερο πόλο στο πολιτικό σκηνικό αλλά πολύ μακριά από την αστική παράταξη της ΝΔ. Είναι σενάριο που έχει κατά καιρούς καταγράψει ο πολύπειρος Γιάννης Δραγασάκης. Το κάνουν συχνά και άλλοι εκ των βαρόνων του κόμματος, αλλά καταγγέλλοντας τα ΜΜΕ ή τα συμφέροντα γι’ αυτό και όχι τη δική τους στρατηγική. Ο φόβος του 20% εντείνεται όσο υπάρχει στα χαρτιά το σενάριο της αιφνίδιας κάλπης από τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Δυνητικά πιθανής, σύμφωνα με στελέχη όπως ο Νίκος Φίλης και γνώμη άλλων παλιών επίσης. Μακρινό σενάριο, σύμφωνα με το προεδρικό περιβάλλον της Κουμουνδούρου από την άλλη. «Ο αγώνας που πρέπει να κάνουμε είναι δυσκολότερος από του 2014 και το σχέδιό μας πιο πειστικό», λέει τέως υπουργός. Εδώ μπλέκονται οι γραμμές ενός κόμματος που το μισό λοξοκοιτάει στην Αριστερά και το άλλο μισό στο Κέντρο. Οπου συχνά δίνεται η εικόνα εσωστρέφειας ή και διαφορετικών γραμμών. «Δεν επικοινωνήσαμε όσα καλά και θετικά κάναμε ως κυβέρνηση», λέει ένα σοβαρό μέρος των στελεχών. «Δεν επικοινωνήσαμε με θάρρος για όσα δεν κάναμε», λέει ένα άλλο, παρότι και κείμενο έχει συνταχθεί για την αυτοκριτική των κυβερνητικών ημερών, και μάλιστα διά χειρός έμπειρων στελεχών του κόμματος, όπως ο Αριστείδης Μπαλτάς.

Προσαρμογή τακτικής

Ο φόβος του 20% εντείνεται και όσο παγιώνεται μια άρση της συλλογικής πανδημικής περιπέτειας. Αν η χώρα καταφέρει να αναταχθεί, δεν θα χωρά εύκολα κριτική, παρότι λάθη έχουν γίνει και στην πανδημία και στο κομμάτι που αφορά την επόμενη μέρα. Ο Μητσοτάκης δεν είναι εύκολο να ταυτιστεί με μια κακή διαχείριση της κατάστασης, αφού λόγω των πολλών focus groups και ειδικών αναλύσεων κοινωνικών κατηγοριών του δικού του επιτελείου προσαρμόζει μέσα στην κρίση κάθε φορά την τακτική του, αποφεύγοντας να ταυτιστεί με το καθολικό λοκντάουν ή με λογικές άναρχου ανοίγματος από την άλλη. Αυτό διαμόρφωσε ένα είδος ετεροκαθορισμού για τον ΣΥΡΙΖΑ που, παρότι παρουσίασε δύο επιτυχημένες διαφορετικές προγραμματικές του βεντάλιες (ΕΣΥ και επανεκκίνηση της οικονομίας), χάθηκε στη… μετάφραση είτε λόγω φάλτσων διαφόρων στελεχών του (π.χ. η Θεοδώρα Τζάκρη για την ψήφο των αποδήμων) είτε λόγω μη αφομοίωσης των θέσεων από το σύνολο των μελών του κόμματος (που πάντως ενισχύθηκε εδώ και έναν χρόνο με νέες εγγραφές).

Ο φόβος του 20% για άλλους απλώς αποδίδεται στο θολό άνοιγμα. Από τη μία ο ΣΥΡΙΖΑ μιλάει με τον Μίχαλο ή με τους μεσαίους ή τον κόσμο των φορέων και επαγγελματιών του τουρισμού (όπως την εβδομάδα που πέρασε) και από την άλλη με συνδικαλιστές όπως ο Νίκος Φωτόπουλος της ΔΕΗ. Μια διττή στρατηγική που συχνά συναντάται σε μαζικά λαϊκά κόμματα αλλά με την προϋπόθεση της συνεκτικής γραμμής και όχι μιας αθροιστικής απεύθυνσης χωρίς κέντρο. «Και με τους ντελιβεράδες, και με τα αφεντικά τους δεν πάει την ίδια ώρα», έλεγε στις διαδηλώσεις τη Πέμπτης παλιό στέλεχος της Αριστεράς αποτυπώνοντας το θολό του ανοίγματος του ΣΥΡΙΖΑ. Ενόψει της προγραμματικής συνδιάσκεψης του Ιουνίου, ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Αλέξης Τσίπρας επιδιώκουν να ενοποιηθεί πολιτικά το κόμμα. Βοηθούν σήμερα το εσωτερικό μορατόριουμ και η ειρήνη μεταξύ ομάδων και ρευμάτων. Δεν βοηθάει το μήνυμα.