Η μάχη για το κλίμα

Το μήνυμα του Μπάιντεν στη Σύνοδο Κορυφής για το Κλίμα ήταν ξεκάθαρο: οι ΗΠΑ επέστρεψαν. Υστερα από τέσσερα χρόνια αυτοεξορίας επί Τραμπ, ο Μπάιντεν, καλώντας πάνω από 40 ηγέτες με σκοπό να δεσμευτούν σε περιβαλλοντικούς στόχους, έδειξε πως οι ΗΠΑ είναι πάλι στην κεφαλή της παγκόσμιας ηγεσίας κατά της υπερθέρμανσης του πλανήτη και μάλιστα δυνατότερα από ποτέ.

Οι ΗΠΑ δεσμεύτηκαν πως θα μειώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 50%-52% σε σχέση με τα επίπεδα του 2005 έως το 2030. Είναι ο πιο φιλόδοξος στόχος που έθεσε ποτέ η χώρα και από τους τολμηρότερους κάθε ανεπτυγμένης οικονομίας για να μην αυξηθεί, όπως προβλέπει η Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, η θερμοκρασία του πλανήτη πάνω από 2 βαθμούς Κελσίου. Ο αμερικανός πρόεδρος ελπίζει έτσι να ενθαρρύνει περισσότερες χώρες να ενεργήσουν επίσης αποφασιστικά πριν, όπως είπε, ο πλανήτης φτάσει σε «σημείο χωρίς επιστροφή».

Το σημείο αυτό είναι όμως ήδη επικίνδυνα κοντά. Παρά τις φιλόδοξες δεσμεύσεις, ο στόχος του Μπάιντεν μπορεί να μην είναι αρκετά υψηλός. Οι επιστήμονες προειδοποιούν πως ολόκληρος ο πλανήτης πρέπει να μειώσει τις εκπομπές κατά το ήμισυ μέχρι το τέλος της δεκαετίας και να τις μηδενίσει μέχρι το 2050 για να αποφευχθεί η ανεπανόρθωτη καταστροφή. Δεν φτάνει να μειώσουν τις εκπομπές οι ΗΠΑ, που ευθύνονται για το 15% των παγκόσμιων ρύπων. Πρέπει να συνεργαστούν όλες οι χώρες, ιδίως οι μεγάλες βιομηχανικές οικονομίες. Κυρίως η Κίνα, που δεν φάνηκε πρόθυμη να αναλάβει τέτοια δέσμευση. Ο στόχος του Μπάιντεν έχει επίσης χαρακτηριστεί ανεπαρκής από ακτιβιστές που ζητούν η χώρα να αναλάβει το ιστορικό βάρος που της αναλογεί και να βοηθήσει περισσότερο τις αναπτυσσόμενες χώρες. Μέχρι και ο Τζον Κέρι, ειδικός προεδρικός απεσταλμένος για το κλίμα, αναγνώρισε πως ο στόχος δεν είναι επαρκής, λέγοντας όμως πως είναι ο καλύτερος δυνατός. Αλλά κι αυτό είναι υπό αμφισβήτηση.

Η επιστροφή των ΗΠΑ στην παγκόσμια κλιματική ηγεσία προϋποθέτει δραστικές εσωτερικές μεταρρυθμίσεις. Από την πρώτη ημέρα της θητείας του, όπως και με το νομοσχέδιό του για τις υποδομές, ο Μπάιντεν έβαλε την «πράσινη» οικονομία στο κέντρο της πολιτικής του. Η υλοποίησή της υπονομεύεται όμως από την τεχνική εφικτότητά της, αλλά κυρίως από την πολιτική πραγματικότητα. Προς το παρόν οι εξαγγελίες είναι ακόμα μόνο υποσχέσεις. Δεν έχουν θεσμοθετηθεί με νόμους. Η μικρή πλειοψηφία των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο και η τραμποποίηση των δικαστηρίων αποτελούν σημαντικά εμπόδια. Το μεγαλύτερο εμπόδιο είναι όμως η φύση της περιβαλλοντικής πολιτικής, που είναι από τη φύση της μακροπρόθεσμη και ξεπερνά τους βραχυχρόνιους αμερικανικούς εκλογικούς κύκλους. Σε αντίθεση με την Ευρώπη όπου υπάρχει μεγαλύτερη σύμπνοια, στις ΗΠΑ η μάχη για το κλίμα δεν έχει απαραίτητα δικομματική στήριξη. Επίσης, η ιστορία δεν επιτρέπει πολλές ελπίδες. Ο Τραμπ εξάλειψε την πρόοδο που έγινε επί Ομπάμα, όπως ο Μπους εκείνη πριν από αυτόν.

Η Βασιλική Μαλούχου είναι πτυχιούχος και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στο Ινστιτούτο Πολιτικών Σπουδών του Παρισιού με ειδίκευση στις ευρω-αμερικανικές σχέσεις.