Η πολιτική μετάλλαξη της μετά Μέρκελ εποχής

Οι υποψήφιοι μνηστήρες για την καγκελαρία της Γερμανίας είναι πλέον γνωστοί, η κούρσα για τη διαδοχή της Μέρκελ ξεκίνησε. Η συντηρητική Χριστιανική Ενωση προσπαθεί να συνέλθει από τον επώδυνο τοκετό του υποψηφίου της Αρμιν Λάσετ, η Πράσινη Αναλένα Μπέρμποκ εκτοξεύει το κόμμα των Οικολόγων στις δημοσκοπήσεις και ανάμεσά τους ο γνωστός εδώ και μήνες, αλλά ακίνδυνος υποψήφιος του SPD Ολαφ Σολτς.  Η πρώτη δημοσκόπηση μετά την οριστικοποίηση της υποψηφιότητας του Αρμιν Λάσετ την περασμένη Τρίτη ήταν καταπέλτης για το κόμμα του. Στο 21% έπεσε η Χριστιανική Ενωση (CDU/CSU), πρώτο κόμμα οι Πράσινοι με 28% και άνοδος 7 μονάδων στο «βαρόμετρο» του Ινστιτούτου Forsa για το τηλεοπτικό κανάλι RTL. Η δημοσκόπηση αντικατοπτρίζει τη μεγάλη δυσαρέσκεια στον κόσμο της συντηρητικής παράταξης τόσο με τη διαδικασία όσο και με το αποτέλεσμα της μονομαχίας μεταξύ των δύο υποψηφίων για την καγκελαρία Αρμιν Λάσετ και Μάρκους Ζέντερ. Η βάση του κόμματος είναι απογοητευμένη, παραδέχεται ο Φρίντριχ Μερτ, που έχασε τον Ιανουάριο από τον Λάσετ τη μάχη της προεδρίας του CDU. Αλλά στοιχηματίζει ότι η Χριστιανική Ενωση θα είναι μπροστά από τους Πράσινους με ποσοστό πάνω από 30%. Οι δημοσκοπήσεις ήταν πάντα το αδύνατο σημείο του Λάσετ. Το αφήγημά του είναι ότι μπορεί να χάνει στις δημοσκοπήσεις αλλά κερδίζει στις εκλογές. Τονίζει συνεχώς ότι κέρδισε τις τελευταίες βουλευτικές εκλογές στη Βόρεια Ρηνανία – Βεστφαλία κόντρα στις δημοσκοπήσεις που τον τοποθετούσαν αρκετές μονάδες πίσω από τη δημοφιλή αντίπαλό του Χανελόρε Κραφτ. Ετσι έγινε πρωθυπουργός στο προπύργιο του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, την πολυπληθέστερη ομόσπονδη χώρα της Γερμανίας με 18 εκατομμύρια πληθυσμό.

Στη μάχη των υποψηφίων για την καγκελαρία δεν συγκρούστηκαν μόνο δύο διαμετρικά αντίθετες πολιτικές προσωπικότητες, ο μετριοπαθής, συναινετικός Αρμιν Λάσετ και ο πολωτικός, με χαρακτηριστικά τραμπισμού, Μάρκους Ζέντερ. Η συντηρητική παράταξη της Χριστιανικής Ενωσης ταλανίζεται και από το δίλημμα στρατηγικής επιλογής: Θα παραμείνει ένα κόμμα του Κέντρου που θέλει ο Λάσετ ή θα κάνει στροφή προς τα δεξιά που θέλουν οι αντίπαλοί του; Ο Λάσετ έχει απέναντί του και τη νεολαία του CDU, κόντρα στον γενικό κανόνα που θέλει τη νεολαία ενός κόμματος να κινείται προοδευτικότερα από το ίδιο το κόμμα. Αν ακολουθήσει και η Χριστιανική Ενωση τη φθίνουσα πορεία των Σοσιαλδημοκρατών, η κατάληξή της θα σφραγίσει το τέλος τής εποχής των μεγάλων κομμάτων ευρείας λαϊκής βάσης, την οποία διαπιστώνει στις έρευνές του ο πολιτειολόγος Βόλφγκανγκ Μέρκελ.

Το κύμα του εθνικολαϊκισμού που σάρωσε την Ευρώπη την προηγούμενη δεκαετία καθιέρωσε στη Γερμανία το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (ΑfD). Πάτησε στην προσφυγική κρίση και έφτασε στο 12,5% στις εκλογές του 2017, αλλά κανείς δεν περιμένει να ξαναπάρει αυτό το ποσοστό τώρα που το Προσφυγικό έχει βγει από την πολιτική ατζέντα. Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, Γαλλία, Ιταλία, όπου οι μεγάλοι κομματικοί σχηματισμοί Δεξιάς και Αριστεράς διαλύθηκαν, οι ανακατατάξεις στον πολιτικό χάρτη της Γερμανίας ήταν ελεγχόμενες. Περιορίστηκαν στην καταβαράθρωση των Σοσιαλδημοκρατών, οι οποίοι χάθηκαν στην αναζήτηση της αριστερής τους ταυτότητας, αφήνοντας το Κέντρο στη Χριστιανική Ενωση και στους Πράσινους. Με χρονοκαθυστέρηση έρχεται η σειρά της Χριστιανικής Ενωσης. Και μαζί της η πολιτική μετάλλαξη της Γερμανίας στη μετά Μέρκελ εποχή.

Ωστόσο, η ανακατάταξη του πολιτικού χάρτη που σε άλλες χώρες ενίσχυσε τα άκρα – Δεξιά και Αριστερά -, στη Γερμανία ενδυναμώνει τον χώρο του προοδευτικού Κέντρου που καλύπτει το κόμμα των Οικολόγων. Οι Πράσινοι έχουν αποβάλει όλα τα αντισυστημικά χαρακτηριστικά της πρώιμης φάσης τους και καθιερώνονται ως κυρίαρχος πόλος του πολιτικού συστήματος στη Γερμανία. Στη Βάδη – Βυρτεμβέργη ο Βίνφριντ Κρέτσμαν, που ξεκίνησε ως τροτσκιστής, έγινε ο πρώτος Πράσινος πρωθυπουργός σε κρατίδιο της Γερμανίας, θριάμβευσε με την επανεκλογή του τον Μάρτιο και θα συνεχίσει να κυβερνά ένα από τα πλουσιότερα κρατίδια της Γερμανίας με μικρότερο κυβερνητικό εταίρο τους Χριστιανοδημοκράτες. Η Πράσινη υποψήφια καγκελάριος Αναλένα Μπέρμποκ όχι μόνο έφερε την πρωτιά των Πρασίνων στις δημοσκοπήσεις, αλλά είναι η εκλεκτή και της οικονομικής ελίτ της Γερμανίας. Σε έρευνα μεταξύ 1.500 κορυφαίων στελεχών του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα για το εβδομαδιαίο περιοδικό «WirtschaftsWoche», ένα ποσοστό 26,5% είναι υπέρ της Μπέρμποκ. Στη δεύτερη θέση ο πρόεδρος των Φιλελευθέρων Κρίστιαν Λίντνερ με 16,2% και ακολουθούν ο Αρμιν Λάσετ με 14,3% και ο Σοσιαλδημοκράτης Ολαφ Σολτς με 10,5%.

Το γεγονός ότι και οι τρεις υποψήφιοι για την καγκελαρία είναι ίδιας κοπής, ήπιου πολιτικού προφίλ, αφήνει περιθώριο ώστε αυτός ο προεκλογικός αγώνας να είναι μάχη για τα προγράμματα και τις πολιτικές προτάσεις των υποψηφίων και όχι για τα πρόσωπα.