Σε οριακό σημείο οι σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας

Προς ακόμα μεγαλύτερη ένταση οδεύουν οι σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας καθώς ο αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν προετοιμάζεται να χαρακτηρίσει «γενοκτονία» τη σφαγή άνω του ενός εκατομμυρίου Αρμενίων από την οθωμανική αυτοκρατορία, ρισκάροντας τη σύγκρουση με την Αγκυρα αλλά υλοποιώντας μια προεκλογική του υπόσχεση. Ατομα από το στενό του περιβάλλον ανέφεραν ότι ο Μπάιντεν αναμένεται να κάνει την ανακοίνωση την Ημέρα Μνήμης της γενοκτονίας των Αρμενίων, το Σάββατο, δεν απέκλεισαν όμως και το ενδεχόμενο να αλλάξει γνώμη και να εκδώσει ανακοίνωση αναγνωρίζοντας τη σφαγή, χωρίς όμως να τη χαρακτηρίσει γενοκτονία.

Ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συζήτησε το θέμα με συμβούλους του και σύμφωνα με ανακοίνωση της προεδρίας «τόνισε ότι θα συνεχίσει να υπερασπίζεται την αλήθεια απέναντι στο ψέμα της λεγόμενης αρμενικής γενοκτονίας και όσων υπερασπίζονται αυτή τη συκοφαντία με πολιτικά κίνητρα».

Ακόμα όμως και εάν δεν αναγνωρίσει τη γενοκτονία ο Τζο Μπάιντεν, το γεγονός ότι ήδη η Ουάσιγκτον βοά με την πιθανότητα, βάζει σε εξαιρετικά δύσκολη θέση την Τουρκία, μία ημέρα αφότου το Πεντάγωνο κοινοποίησε και επίσημα στην Tουρκία ότι έχει τεθεί οριστικά εκτός του προγράμματος των μαχητικών αεροσκαφών F35. To υπουργείο Αμυνας των ΗΠΑ ενημέρωσε την Αγκυρα ότι η διαδικασία ανανέωσης του πρωτοκόλλου της παραγωγής των μαχητικών 5ης Γενιάς έχει ολοκληρωθεί και ότι το πρόγραμμα συνεχίζεται με τις υπόλοιπες χώρες που συμμετείχαν. Η Τουρκία ήταν συμπαραγωγός και συμμετείχε με την παραγωγή 1.005 εξαρτημάτων του μαχητικού, όμως τώρα τέθηκε ολοκληρωτικά εκτός.

Οι σχέσεις των δύο χωρών βρίσκονται σε οριακό σημείο αφότου ανέλαβε η κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν, ο οποίος μέχρι στιγμής δεν έχει επικοινωνήσει με τον πρόεδρο της Τουρκίας. Η χρήση της λέξης «γενοκτονία» από τον αμερικανό πρόεδρο θα προκαλέσει ακόμα μεγαλύτερους τριγμούς στις διμερείς σχέσεις. Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Τζεν Ψάκι δήλωσε ότι «θα έχουμε περισσότερα να πούμε για αυτό το θέμα το Σάββατο».

Τα πρώτα σημάδια. Πριν από έναν χρόνο, όταν ακόμα ήταν υποψήφιος για την προεδρία, ο Τζο Μπάιντεν είχε μνημονεύσει το 1,5 εκατομμύριο Αρμενίων που σφαγιάσθηκαν τα τελευταία χρόνια της οθωμανικής αυτοκρατορίας και είχε τονίσει ότι θα υποστηρίξει τις προσπάθειες για αναγνώριση της γενοκτονίας. Επί δεκαετίες γίνονται προτάσεις για την αναγνώριση από το αμερικανικό Κογκρέσο, χωρίς όμως να υπάρξει συνέχεια, ενώ μέχρι σήμερα οι αμερικανοί πρόεδροι απέφευγαν το θέμα, ανησυχώντας για τις σχέσεις με την Τουρκία, σύμμαχο χώρα στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Ο βουλευτής Ανταμ Σιφ και μια ομάδα βουλευτών και από τα δύο κόμματα έστειλαν επιστολή στον Τζο Μπάιντεν πριν από λίγες ημέρες προτρέποντάς τον να υλοποιήσει την προεκλογική του υπόσχεση και να «διορθώσει δεκαετίες λανθασμένων αποφάσεων».

Επειτα από μια «περίοδο μέλιτος» μεταξύ των προέδρων Ερντογάν και Τραμπ, ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ έχει αυξήσει σημαντικά την πίεση προς την Τουρκία τόσο για τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων όσο και για την αγορά από την Αγκυρα των ρωσικών αντιπυραυλικών συστημάτων S400. Οποιαδήποτε κίνηση Μπάιντεν να αναγνωρίσει μια γενοκτονία θα δυσχεράνει πολύ τους δεσμούς μεταξύ των δύο εταίρων στο ΝΑΤΟ, σχολίασε ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου.

Ο Ιαν Μπρέμερ, ιδρυτής του EurasiaGroup, τόνισε πως η αναμενόμενη κίνηση Μπάιντεν αντικατοπτρίζει τη χειροτέρευση στις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών, θεωρείται όμως ότι η απάντηση Ερντογάν θα είναι περιορισμένη. «Ο Ερντογάν δύσκολα θα προκαλέσει τις ΗΠΑ με πράξεις οι οποίες μπορούν να υπομονεύσουν κι άλλο την αδύναμη τουρκική οικονομία» σχολίασε.