Κράτος ή αποικία;

Ξεκινώντας ανορθόδοξα από το ερώτημα του τίτλου: εξαρτάται από ποια πλευρά του ερωτήματος βρίσκεται κανείς. Αν παρατάσσεται στο πλευρό του «εκτοξευτή» του, τότε επιλέγει μια ηλιόλουστη μπανανία δίπλα στο Αιγαίο, που μοιάζει με ντεκόρ ημιεξωτικής ταινίας των ’70s. «Αυτοί που είχαν κάνει σημαία τους την τάξη και την ασφάλεια, έχουν αφήσει τη χώρα να μετατραπεί σε αποικία οργανωμένου εγκλήματος και ανεξέλεγκτης δράσης μαφιόζικων συμμοριών» δήλωσε ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης μετά την εκτέλεση του δημοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ. Ξαναέπιασε με αυτόν τον τρόπο το νήμα από την «ιρακοποίηση» της δημόσιας συζήτησης. Η διαφορά είναι ότι προϊόντος του χρόνου η μεσανατολική πρωτεύουσα κατέπεσε σε αποικία. Τον Δεκέμβριο του 2019 ο εκπρόσωπος Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξης Χαρίτσης, είχε υποδείξει το επίμαχο γεωγραφικό στίγμα: «Οι αποκαλύψεις για τη χρήση πλαστικής σφαίρας σε βάρος συμπολίτη μας, η εισβολή πάνοπλων αστυνομικών σε σπίτια χωρίς ένταλμα μέρα μεσημέρι, η χολιγουντιανού τύπου βία μπροστά στις κάμερες, δεν αντιστοιχούν σε ευρωπαϊκή πρωτεύουσα… Οι εικόνες που είδαμε να εξελίσσονται στο Κουκάκι… πού παραπέμπουν; Στην Αθήνα ή στη Βαγδάτη;».

Η «αποικία» εξελίσσεται σε επαναλαμβανόμενο μοτίβο σ’ αυτόν τον πόλεμο με άλλα μέσα που έχει εγκαινιάσει ο ΣΥΡΙΖΑ. Υποδεικνύει μία χώρα «υπανάπτυκτη, όπου κυβερνά ο νόμος των όπλων και της νύχτας» (Αλέξης Τσίπρας) και η ολιγαρχία των λευκών κολάρων – απόγονοι «δωσίλογων και κοτζαμπάσηδων». Είναι ένα σκηνικό ερειπίων και ανομίας, επειδή έτσι το κατάντησαν οι ευγενείς άγριοι του νεοφιλελευθερισμού. Κατά την κωδική ονομασία που προτιμά η αργκό των υπόγειων καναλιών και του ραδιοφωνικού λαϊκισμού: μια «Κολομβία». Το σχήμα αυτό βέβαια προϋποθέτει μία αμόλυντη, άμωμη, πάναγνη Ελλάδα που υπήρξε κάποτε – για λίγο -, αλλά σαρώθηκε κατά την επέλαση της μητσοτακικής Δεξιάς. Και ποια ήταν αυτή; Η περήφανη Ελλάδα μετά το δημοψήφισμα του 2015. Προσπαθούσε να φτάσει στην Ιθάκη – για ένα διάγγελμα, έστω -, αλλά δεν υπολόγιζε σωστά τους ανέμους που φυσούσαν στα ευρωπαϊκά κέντρα λήψης αποφάσεων. Δεν υπολόγισε τους συσχετισμούς των δυνάμεων, όπως ήθελε το ξέπνοο σάουντρακ της εποχής.

ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΤΗΣ ΑΠΟΙΚΙΑΣ. Υπήρξε κι άλλοτε, όμως, «αποικία» η Ελλάδα. Λίγο πριν αναλάβει η πρώτη φορά Αριστερά το επονείδιστο και επαχθές χρέος ήταν εδώ. Σύμφωνα με την κυρίαρχη ερμηνεία, εκείνη που έκανε θραύση στις πλατείες, η εκτόξευση μισθών και συντάξεων, οι ελλειμματικές δομές, οι επιδοτήσεις άνευ αντικρίσματος και οι ανεξέλεγκες «κοινωνικές δαπάνες» δεν ήταν μέρος του προβλήματος. Η διάσωση των τραπεζών και τα Μνημόνια ήταν το πρόβλημα. Γι’ αυτό και ο ελληνικός λαός δεν έπρεπε να πληρώσει ούτε ευρώ. Θα αρκούσε να χτυπάει το νταούλι και να χορεύουν οι αγορές. Στο τέλος θα παρακαλούσαν για να του δώσουν δάνεια. Ο ίδιος θα κρατούσε τον ήλιο και το τσίπουρο ως περιουσιακά στοιχεία.

Η φαντασμιακή θέσμιση της αποικίας βόλευε από μια άποψη. Ηταν καλύτερο να παραλαμβάνεις μια συκοφαντημένη επικράτεια παρά ένα κράτος όπου περιμένει η βάσανος της διακυβέρνησης. Καλύτερα μία αποσυναρμολογημένη χώρα όπου θα έπρεπε να μοντάρεις από την αρχή τους «αρμούς της εξουσίας»: κυρίως τη δικαιοσύνη και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.

Στα 200 χρόνια από την ενθύμηση της γενέθλιας καταστατικής πράξης και στα 40 από την πρόσδεση της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή λοκομοτίβα η αντιπολίτευση ονειρεύεται ακόμα μια αποικία. Αρνείται τη συναίνεση για το κράτος που οφείλει να αλλάξει. Το σχήμα μάλιστα διατηρεί ορισμένες από τις εκλεκτικές συγγένειες με αντικινήματα άλλων εποχών. Η Ελλάδα ήταν μια «αποικία της περιφέρειας» όταν έβλεπε το όνειρο του αντιαμερικανισμού. Ηταν ξανά αποικία όταν επισειόταν η δαμόκλειος σπάθη του νέου οικονομικού Ράιχ. Ο μύθος ήταν βολικός: η Ελλάδα σαν ένα μικρό προτεκτοράτο περνούσε ξανά από τις μυλόπετρες της Ιστορίας, αιώνιο θύμα στις ορέξεις των πάσης φύσεως κατακτητών. Το ίδιο επίμονο μοτίβο συνέδεε σε κοινή γραμμή ιστορικότητας τη ναζιστική διοίκηση του 1940 με την καγκελαρία του 2010. Παραμένει αποικία και το 2021 – αυτή τη φορά της βίας και του οργανωμένου εγκλήματος. Η αλήθεια είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ και άλλες δυνάμεις της αντιπολίτευσης δύσκολα θα αναγνώριζαν τις απόπειρες μεταρρύθμισης – με όλες τις πιθανές αστοχίες χρεωμένες στην κυβέρνηση. Από το σημείο αυτό ως την εικονολογία μιας μπανανίας η απόσταση είναι μεγάλη. Αν επιβιώνει το ρητορικό σχήμα είναι επειδή τα αντικινήματα σίγασαν, αλλά ο λόγος ύπαρξής τους παραμένει σε ύπνωση. Στην πραγματικότητα, κάθε λαϊκισμός θέλει την αποικία του.