Οι απειλές του Ερντογάν και τα μηνύματα του Μητσοτάκη

Νέες εμπρηστικές δηλώσεις του τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με απειλές για «επέμβαση» στην Κύπρο για την προστασία των δικαιωμάτων των Τουρκοκυπρίων όσο και για γεωτρήσεις στην περιοχή του τουρκολιβυκού μνημονίου, άναψαν χθες νέα «φωτιά» στο σκηνικό των ελληνοτουρκικών σχέσεων, μία μόλις ημέρα πριν από την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια στην Αγκυρα. Ο τούρκος πρόεδρος δείχνει να προσπαθεί να υπονομεύσει ευθέως τη συνάντηση Δένδια – Τσαβούσογλου, η οποία είναι ήδη σε τεντωμένο σκοινί, και καθιστά σαφές ότι δεν υπάρχει πρόθεση υπαναχώρησης της Αγκυρας από τη σκληρή γραμμή, τις διεκδικήσεις της και την προσπάθεια τετελεσμένων.

Απαντώντας σε ερώτηση για την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο σε συζήτηση με νέους, ο Ερντογάν υπεραμύνθηκε του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου λέγοντας ότι Τουρκία και Λιβύη θα κάνουν σεισμικές έρευνες και γεωτρήσεις, ενώ υποστήριξε πως η Ελλάδα ενοχλήθηκε διότι δεν διαθέτει τις ίδιες δυνατότητες και «δεν έχει και δικαιώματα στην περιοχή, όπως εμείς». Σύμφωνα με τον τούρκο πρόεδρο η κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο θα μπορούσε να έχει πάρει άλλη τροπή εάν η Τουρκία δεν συμπεριφερόταν «ήπια», σημειώνοντας ότι η καλή θέληση της Αγκυρας επιδείχθηκε και με την απόσυρση των τουρκικών πλοίων για «συντήρηση». Στο ίδιο πλαίσιο ο Ερντογάν προειδοποίησε ότι η Τουρκία δεν θα επιτρέψει σφετερισμό των δικαιωμάτων της «Βόρειας Κύπρου». Απείλησε ότι «αν χρειαστεί, θα επέμβουμε», προσθέτοντας πως τα τουρκικά πλοία «είναι έτοιμα να πλεύσουν. Αν χρειαστούν να γίνουν βήματα, θα τα κάνουν. Εμείς δεν αποφεύγουμε τις συνομιλίες, αρκεί να ξέρουν πως πρέπει να σέβονται την Τουρκία», αφήνοντας περιθώριο ερμηνείας εάν εννοεί πολεμικά ή ερευνητικά σκάφη σε μια δήλωση μάλλον επικίνδυνη.

Σε αυτό το κλίμα ο Δένδιας αναχωρεί σήμερα το μεσημέρι για την Αγκυρα, συνοδευόμενος από τον ΥΦΥΠΕΞ Κώστα Φραγκογιάννη και υπηρεσιακούς παράγοντες του ΥΠΕΞ, με την αποστολή του, να μεταφέρει μήνυμα της Αθήνας και του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για ανάγκη αποκλιμάκωσης της έντασης και σεβασμό του διεθνούς δικαίου, να γίνεται ακόμα πιο δύσκολη. Ο Νίκος Δένδιας κατά την επίσκεψή του στην Τουρκία θα έχει συνάντηση με τον ομόλογό του, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, ενώ θα γίνει δεκτός και από τον Ερντογάν, κάτι που αρχικά δεν ήταν προγραμματισμένο. Μία κίνηση που αναμένεται να δείξει τις προθέσεις της Αγκυρας και αν θα επιχειρηθεί τελικά εξισορρόπηση των εμπρηστικών δηλώσεων. Ωστόσο σύμφωνα με διπλωματικές πηγές ακόμα η επίσκεψη δεν επιτρέπει «μεγάλες προσδοκίες».

Στην ατζέντα των συνομιλιών είναι οι διμερείς σχέσεις, τόσο πολιτικές όσο και οικονομικές, καθώς και οι διεθνείς εξελίξεις, με έμφαση στις σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένου του Μεταναστευτικού-Προσφυγικού. Επίσης θα συζητηθούν οι περιφερειακές εξελίξεις, με έμφαση στη Λιβύη και στη Συρία. Η ελληνική πλευρά αναμένεται να θέσει το θέμα των προκλήσεων και της προσπάθειας επιβολής τετελεσμένων σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Στο τραπέζι και το Κυπριακό, με την Αθήνα να παραμένει σταθερή στις θέσεις της. Η ελληνική διπλωματία θέλει χαμηλούς τόνους, χωρίς ωστόσο να διατηρεί ψευδαισθήσεις.

Ιδιαίτερη σημασία για τις εξελίξεις σε σχέση και με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, που η ελληνική πλευρά θέλει να ακυρώσει, έχουν και οι χθεσινές συναντήσεις του προέδρου της Λιβύης, Μοχάμεντ αλ Μένφι, στην Αθήνα μόλις μία εβδομάδα μετά την επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Τρίπολη. Συναντήσεις που δείχνουν τη διάθεση της Τρίπολης για «ισορροπίες». Το Μέγαρο Μαξίμου χαρακτήρισε «γόνιμη» τη συζήτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Μοχάμεντ Μένφι, τονίζοντας τις προσπάθειες για ένα νέο κεφάλαιο στις ελληνολιβυκές σχέσεις και καταγράφοντας την επιθυμία της Τρίπολης για συνεργασία σε όλα τα πεδία. Για την Αθήνα σημαντική είναι και η συμφωνία που υπήρξε για την άμεση επανεκκίνηση των συνομιλιών που είχαν διακοπεί το 2010 για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών υπό τον συντονισμό πλέον των ΥΠΕΞ των δύο χωρών.

Συζητήθηκαν επίσης οι προοπτικές σύσφιγξης των οικονομικών σχέσεων, με τον Κώστα Φραγκογιάννη να ετοιμάζει προσεχώς βαλίτσες για Τρίπολη. Σημαντικό είναι το ενδιαφέρον της Λιβύης και για τις σχέσεις της με την ΕΕ, που περνούν από την Αθήνα. Οπως σημείωσε ο Μένφι, «και αν κάποια στιγμή οι σχέσεις (Αθήνας – Τρίπολης) πέρασαν από κάποιες δύσκολες στιγμές, αυτό μπορεί να επιλυθεί μέσα από έναν διάλογο». Την ανάγκη σεβασμού στο διεθνές δίκαιο πρόταξε κατά τη δική της συνάντηση με τον λίβυο πρόεδρο η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, σημειώνοντας ότι «ενέργειες μονομερείς ή διμερείς που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο δεν έχουν θέση και αποδοκιμάζονται από τη διεθνή κοινότητα».