Ορατός κίνδυνος για χαλάρωση

Τα self tests αποτελούν αδιαμφισβήτητα ένα σημαντικό εργαλείο που έχουμε πλέον στη διάθεσή μας για την επιβράδυνση της εξάπλωσης του ιού τους επόμενους μήνες, έως ότου οι περισσότεροι πολίτες έχουν την ευκαιρία να εμβολιαστούν. Η COVID-19 αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολο να ελεγχθεί, καθώς μεγάλο μέρος της μετάδοσής της συμβαίνει από άτομα που δεν γνωρίζουν ότι είναι μολυσματικά. Οσο γρηγορότερα, ευκολότερα και φθηνότερα μπορούμε να εξεταστούμε για να μάθουμε αν είμαστε μολυσματικοί τόσο το καλύτερο. Εξακόσιοι δεκαοκτώ μαθητές και καθηγητές βρέθηκαν να είναι θετικοί στην πρώτη εφαρμογή του προγράμματος self tests για την ασφαλή επιστροφή των μαθητών στο σχολείο. Αυτό σημαίνει πως 618 αλυσίδες μετάδοσης του ιού διακόπηκαν με τη χρήση των self tests.

Φυσικά προβληματισμοί σε σχέση με τη χρήση των self tests υπάρχουν. Ερωτήματα ανακύπτουν σε σχέση με την αξιοπιστία τους, ειδικά όταν μιλάμε για ασυμπτωματικούς ασθενείς. Παρότι στις προδιαγραφές των self tests αναφέρονται υψηλά ποσοστά ευαισθησίας – ανώτερες του 80% – είναι σαφές ότι η αποτελεσματικότητά τους στον πραγματικό κόσμο πιθανότατα θα είναι χαμηλότερη λόγω σφαλμάτων του χρήστη και άλλων παραγόντων. Μελέτες δείχνουν ότι οι δοκιμασίες αντιγόνων χάνουν πολλές ασυμπτωματικές μολύνσεις COVID-19, ενώ λειτουργούν καλύτερα όταν υπάρχουν συμπτώματα. Μελέτη που δημοσιεύθηκε από το CDC στις 22 Ιανουαρίου διαπίστωσε ότι το τεστ αντιγόνου της Abbott εντόπισε μόνο το 34% των μολύνσεων COVID-19 σε άτομα χωρίς συμπτώματα. Μια μεγάλης κλίμακας ανασκόπηση 68 μελετών που δημοσιεύθηκαν στις 24 Μαρτίου διαπίστωσε ότι οι ταχείες δοκιμασίες αντιγόνων εντοπίζουν περίπου το 72% των ατόμων με συμπτώματα και μόνο το 58% αυτών χωρίς συμπτώματα. Οι δοκιμασίες αντιγόνου είναι πιο ακριβείς όταν χρησιμοποιούνται μέσα στην πρώτη εβδομάδα μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων, σύμφωνα με την ανασκόπηση. Με απλά λόγια, άλλοι 400-500 μαθητές – καθηγητές επέστρεψαν χθες στο σχολείο με ψευδώς αρνητικό τεστ και ενώ είναι μολυσμένοι.

Είναι άγνωστο σε ποιον βαθμό η χρήση των self tests θα αλλάξει τη συμπεριφορά ή θα οδηγήσει σε χαλάρωση στην τήρηση των μέτρων προστασίας και ειδικά σε σχέση με τη φυσική αποστασιοποίηση. Ο κίνδυνος είναι ορατός οι πολίτες να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους ύστερα από ένα αρνητικό αποτέλεσμα τεστ, υιοθετώντας μια ακατάλληλη αίσθηση ασφάλειας. Λαμβάνοντας υπόψη τη χαμηλή ευαισθησία των self tests σε έναν ασυμπτωματικό πληθυσμό και τα πολλά ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα που θα προκύψουν, αυτό μπορεί να ενέχει κίνδυνο αυξημένης συνολικής μετάδοσης και καταστρεπτικά αποτελέσματα.

Πρέπει όλοι να καταλάβουν πως το αρνητικό αποτέλεσμα δεν αποκλείει την COVID-19 και πως ενώ μπορεί να δώσει περισσότερη αυτοπεποίθηση σχετικά με τη μετάβαση στην εργασία ή την επίσκεψη σε ένα μέλος της οικογένειας, σε καμιά περίπτωση δεν ισοδυναμεί με κάρτα ελευθέρας για να σταματήσουν να φοράνε μάσκα, να τηρούν τις κοινωνικές αποστάσεις ή να λαμβάνουν προφυλάξεις.

Ο έτερος ορατός κίνδυνος από τη χρήση των self tests προκύπτει από τη μετατόπιση της ευθύνης της αναφοράς αποτελεσμάτων δοκιμασιών από τους επαγγελματίες υγείας και τα εργαστήρια στο άτομο. Η επιτυχία του προγράμματος στηρίζεται στην ατομική ευθύνη. Aν δεν σταθούμε όλοι στο ύψος των περιστάσεων, θα οδηγηθούμε σε υποκαταγραφή των κρουσμάτων, καθιστώντας την ιχνηλάτηση και την απομόνωση των επαφών ακόμη πιο δύσκολες.

Ο Ευάγγελος Φραγκούλης είναι γενικός/οικογενειακός γιατρός και αν. αρχίατρος ΕΔΟΕΑΠ