Νέα πνοή… {LF}στα Προσφυγικά {LF}της Πάτρας

Ηταν Σεπτέμβριος του 1922 όταν ο «Παρνασσός», το «Λιβόρνο», το «Μεγάλη Ελλάς» έφταναν από την πληγωμένη Μικρασία κατεβάζοντας καραβιές κυνηγημένων στο λιμάνι της Πάτρας. Μέχρι το τέλος του μήνα τουλάχιστον 13.000 πρόσφυγες είχαν μεταφερθεί στην πόλη, οι περισσότεροι από τη Σμύρνη, τα Βουρλά, το Αϊβαλί αλλά και την Αττάλεια ή την Τραπεζούντα. Αλλόφρονες θα προσπαθούσαν να επιβιώσουν στις νέες συνθήκες: υπαίθρια μαγειρειά στήνονταν σε καταυλισμούς, νοσοκομειακοί σταθμοί έσπευδαν να προλάβουν επιδημίες, ενώ σχολεία, ιδρύματα, εκκλησίες, ανήλιαγες αποθήκες, οποιοδήποτε κτίριο – ακόμη και χωρίς αποχωρητήρια – γέμιζε με πρόσφυγες που στοιβάζονταν ο ένας πάνω στον άλλον.

Ετσι ξεκίνησε η ιστορία των Προσφυγικών. Μιας γειτονιάς, ηλικίας 100 ετών, που ετοιμάζεται πλέον να αποκτήσει νέα πνοή… Τα Προσφυγικά της Πάτρας, η ιστορική συνοικία με το βαθύ αποτύπωμα, θα αλλάξουν όψη, εφόσον εγκριθεί το αίτημα που κατέθεσε πρόσφατα ο Δήμος Πατρέων για ένταξη έργων ύψους 11 εκατ. ευρώ στο Πρόγραμμα Αντώνης Τρίτσης.

Πώς ξεκίνησε. Από τα σπιτάκια της δεκαετίας του ’20, την εκκλησία της Αγίας Φωτεινής που χτίστηκε σε ανάμνηση του ομώνυμου ναού της Σμύρνης, από τα κτίρια που υπήρξαν «μάρτυρες» στο Μπλόκο των Προσφυγικών του 1943, στη σύλληψη 200 κατοίκων για την αντιστασιακή τους δράση και στην εκτέλεση αρκετών, κάθε σπίτι των Προσφυγικών διηγείται μια ιστορία από το παρελθόν. Εδώ και χρόνια όμως η γειτονιά εκπέμπει σήμα κινδύνου…

«Το 1923 στην περιοχή υπήρχαν παράγκες και χωματόδρομοι, ενώ λίγο μετά ξεκίνησε η δημιουργία τριών συνοικισμών. Χτίστηκαν μικρά σπιτάκια επιφάνειας από 16 έως 42 τ.μ., στα οποία ζούσαν συνήθως οικογένειες των πέντε ή έξι ατόμων», λέει στα «ΝΕΑ» ο αντιδήμαρχος Πολεοδομικού Σχεδιασμού του Δήμου Πατρέων Χρήστος Κορδάς. Σε αυτά έμεναν οικογένειες εργατών ή βιοτεχνών που στα πρώτα χρόνια της προσφυγιάς δούλευαν ακόμη και 14 ή 16 ώρες την ημέρα. Ηταν την εποχή εκείνη που, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, ο συνοικισμός φωτιζόταν με γκαζοφάναρα και όταν τις χειμωνιάτικες βραδιές έσβηναν από τον αέρα, αυτός βυθιζόταν στο σκοτάδι, ενώ η μοναδική βρύση του αποτελούσε συχνά μήλον της Εριδος για τις γυναίκες της περιοχής. «Παρότι τα Προσφυγικά έχουν σημαντικό αρχιτεκτονικό και κοινωνικό ενδιαφέρον, έχουν μεγάλους δρόμους, εσωτερικές πλατείες, έχουν κοινωνική συγκρότηση με μια μεγάλη βιβλιοθήκη του δήμου, με πλούσια δραστηριότητα του Παμμικρασιατικού Συνδέσμου, με την πάροδο των χρόνων η γειτονιά υποβαθμίστηκε και ως δημοτική Αρχή θέλουμε να κάνουμε κάτι για να τη βελτιώσουμε», εξηγεί ο ίδιος και συνεχίζει: «Πολλά από αυτά τα μικρά σπιτάκια εγκαταλείφθηκαν, άλλα δόθηκαν για αντιπαροχή, ενώ σε κάποια κατοικούν πλέον νέοι μετανάστες. Είναι μια φτωχή γειτονιά, στην οποία δεν ζουν περισσότεροι από 4.000-5.000 άνθρωποι. Ομως γειτνιάζει με το ιστορικό κέντρο της Πάτρας και αγγίζει συναισθηματικά δεκάδες χιλιάδες Πατρινούς».

Ειδική μελέτη. Η αναζωογόνηση ήταν, άλλωστε, χρόνιο αίτημα των κατοίκων και του δραστήριου Παμμικρασιατικού Συνδέσμου Πατρών και Περιχώρων, στο οποίο ανταποκρίθηκε η δημοτική Αρχή, καταρτίζοντας ειδική μελέτη και υποβάλλοντας αίτημα για την υλοποίηση του έργου μέσω του Προγράμματος Αντώνης Τρίτσης. Βασικές αρχές της μελέτης είναι η λειτουργικότητα, η προσβασιμότητα και η ασφάλεια των δημοτών με εργασίες που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, κατασκευή και ανακατασκευή δρόμων και πεζοδρομίων, δημιουργία υπόγειου δικτύου ηλεκτροφωτισμού, έργα πρασίνου, απομάκρυνση των ξερών δέντρων και αντικατάστασή τους με νέα.

Ο δήμος θεωρεί πως η ολοκλήρωση των εργασιών θα συμβάλει καταλυτικά στη συνολική αναβάθμιση της συνοικίας, οικονομικά και κοινωνικά, δίνοντας κίνητρα στους παλιούς κατοίκους να παραμείνουν στη γειτονιά τους και ώθηση στη συνοικία ώστε να γίνει πόλος έλξης για νέους. Οπως επισημαίνεται, για τις εργασίες έχουν συνεκτιμηθεί τα πολεοδομικά, οικονομικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά της περιοχής, η ιστορικότητα και οι μνήμες της συνοικίας, οι χώροι λατρείας και αθλητισμού.