Απόλυτη τραπεζική τρέλα!

Μέρες που είναι και όλοι οι πολιτικοί – μέχρι και ο πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου – ασχολούνται με την αύξηση κεφαλαίου της Τράπεζας Πειραιώς, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας Γιάννης Στουρνάρας, τους υπενθύμισε μια άλλη μεγάλη εκκρεμότητα στις τράπεζες. Αναφέρθηκε στην ύπαρξη της γνωστής αναβαλλόμενης φορολογίας που δόθηκε πριν από πολλά χρόνια και η οποία προσμετράται στα κεφάλαια των τραπεζών. Κανονικά θα έπρεπε να είναι κάτι προσωρινό, να έχει ημερομηνία λήξης και στη συνέχεια να αποκατασταθεί η κεφαλαιακή ομαλότητα. Το πρόβλημα τώρα είναι ότι όσο οι τράπεζες «ξεφορτώνουν» κόκκινα δάνεια, ροκανίζοντας τα κανονικά τους κεφάλαια, τόσο αυξάνει δυσανάλογα το κομμάτι των κεφαλαίων που προέρχεται από τη στρεβλή αυτή ρύθμιση.

Πώς ξεκίνησαν τα πράγματα. Το όχι και τόσο μακρινό 2014, η τότε κυβέρνηση έσπευσε να αποζημιώσει τις τράπεζες για τις τεράστιες ζημιές που είχαν υποστεί από τη μοναδική στα ελληνικά χρονικά αναδιάρθρωση χρέους που είχε γίνει έναν χρόνο πριν, το περίφημο PSI. Επέλεξε να το κάνει εισάγοντας μια φορολογική πίστωση. Αντιγράφοντας επί της ουσίας ένα σύστημα έμμεσης κεφαλαιακής ενίσχυσης, που είχε ήδη εφαρμοστεί με επιτυχία σε χώρες με ανάλογα προβλήματα εκείνη την εποχή όπως η Πορτογαλία και η Ιρλανδία. Το όνομά του Deferred Tax Credits (DTCs). Συνολικά η ενίσχυση έφτασε τα 21 δισ., από τα οποία ακόμα περίπου 15-16 δισ. συνεχίζουν να αποτελούν την κεφαλαιακή «αχίλλειο πτέρνα» των τραπεζών.

Αυτή η ρύθμιση επέτρεπε στις τράπεζες να συμψηφίσουν με φόρους από μελλοντική κερδοφορία τις ζημίες που κατέγραψαν από το PSI και τις μαζικές διαγραφές κόκκινων δανείων. Το 2019 με νέα ρύθμιση αυξήθηκε το διάστημα στο οποίο θα μπορούσε να γίνει ο συμψηφισμός στα 20 χρόνια. Το «τενεκεδάκι πετάχτηκε παρακάτω». Οι τράπεζες είναι «καταδικασμένες» να εμφανίζουν μόνιμα κέρδη προκειμένου να «καίνε» φόρο, ανεξαρτήτως συνθηκών.

Επιπλέον η ρύθμιση προέβλεπε ότι στην αντίθετη περίπτωση που κατέγραφαν ζημιές το κράτος υποχρεούται να καλύψει μέσω άυξησης μετοχικού κεφαλαίου τον φόρο που δεν καλύπτεται (αποσβένεται) από την τράπεζα λόγω ζημιογόνας χρήσης, αυξάνοντας το ποσοστό του στην τράπεζα εις βάρος των υφισταμένων μετόχων. Εμμεση κρατικοποίηση δηλαδή.

Και εδώ αρχίζει να περιπλέκεται η κατάσταση. Οι ελληνικές τράπεζες μειώνουν επιθετικά τα κόκκινα δάνεια που είχαν στην κατοχή τους εκμεταλλευόμενες και το σχέδιο της κυβέρνησης με την επωνυμία «Ηρακλής», το οποίο ωστόσο δεν έχει καμία σοβαρή πρόνοια για το πρόβλημα του αναβαλλόμενου φόρου.

Αποτέλεσμα αυτή της κατάστασης είναι μια απόλυτη τραπεζική τρέλα!

Οι τράπεζες καλούνται να μειώνουν τα κόκκινα δάνεια καταγράφοντας ζημιές και από την άλλη να προσπαθούν με άλλους τρόπους (προμήθειες, επενδύσεις σε ομόλογα και όχι δάνεια κ.λπ.) να πετύχουν κερδοφορία ώστε να μειώνουν το ύψος του αναβαλλόμενου φόρου. Κάνουν ταυτόχρονα δύο δουλειές που κινούνται σε αντίθεση κατεύθυνση.

Ακόμα και έτσι είναι δύσκολο να το καταφέρουν. Για να μηδενίσουν τα 15-16 δισ. ως το 2039 θα πρέπει να πετυχαίνουν κάθε χρόνο και οι τέσσερις συστημικές κέρδη κοντά στα 3 δισ. ευρώ και οι συντελεστές φορολόγησης των επιχειρήσεων να μη μειώνονται, όταν η τάση είναι να μειωθούν περαιτέρω! Σημειώνεται ότι στην καλύτερη χρονιά τους πριν από την κρίση, το 2007, με κατά πολύ μεγαλύτερο μέγεθος από πλευράς ενεργητικού, δεν είχαν ξεπεράσει τα 4 δισ.

Το θέμα τώρα χρειάζεται διαχείριση. Οι τράπεζες λειτουργούν και αν δεν λυθεί άμεσα θα υποχρεωθούν να συνεχίσουν να λειτουργούν αντιπαραγωγικά, χωρίς να έχουν τα περιθώρια να ρισκάρουν σε νέες χρηματοδοτήσεις, σε νέα δάνεια. Οι αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας θα παραμείνουν υποθηκευμένες. Ο Γιάννης Στουρνάρας, μέσω της υπενθύμισης του προβλήματος πέταξε εμμέσως και τη σπόντα του προς την κυβέρνηση, καθώς το δικό του προτεινόμενο σχέδιο για τη μείωση των κόκκινων δανείων που απορρίφθηκε, περιλάμβανε και πρόνοια για την εξάλειψη του αναβαλλόμενου φόρου. Η συζήτηση μόλις άνοιξε και οι λύσεις είναι πλέον δύσκολες.